TP.HCM Miễn Phí Vé Xe Buýt: Quyết Sách Lịch Sử, Thách Thức Về Nguồn Lực Và Vận Hành
Trong bối cảnh áp lực giao thông ngày càng gia tăng, Thành phố Hồ Chí Minh đang chuẩn bị triển khai một chính sách mang tính đột phá: miễn phí vé cho toàn bộ 135 tuyến xe buýt nội tỉnh, bao gồm cả 109 tuyến được trợ giá và 26 tuyến không trợ giá. Thông tin này được Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang công bố tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khóa I, nhiệm kỳ 2025-2030, diễn ra vào chiều ngày 1/4. Chủ trương này ngay lập tức thu hút sự quan tâm rộng rãi, không chỉ bởi tính mới mẻ, tiên phong mà còn được kỳ vọng sẽ tạo cú hích mạnh mẽ cho hệ thống giao thông công cộng, góp phần giảm thiểu ùn tắc, ô nhiễm và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Khẩn Trương Xây Dựng Chính Sách Và Tính Toán Kỹ Lưỡng
Ngay sau khi thông tin được đưa ra, vào sáng ngày 2/4, Sở Xây dựng TP.HCM cùng các sở, ban ngành liên quan đã tổ chức cuộc họp để bàn phương án triển khai chính sách miễn phí xe buýt. Ông Bùi Hòa An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, cho biết hiện nay Sở đang phối hợp với các đơn vị xây dựng chính sách, tính toán kỹ thuật, các quy định pháp luật, và tham mưu UBND TP.HCM trình dự thảo Nghị quyết đến HĐND thành phố để thông qua. Sau khi Nghị quyết được thông qua, chính sách miễn phí vé sẽ chính thức áp dụng cho các tuyến xe buýt hoạt động nội vùng TP.HCM. "Bước chuẩn bị sẽ được triển khai từ bây giờ cho đến cuối tháng 4", ông An thông tin.
Về cơ chế đấu thầu và đặt hàng cho các đơn vị vận tải khi áp dụng miễn phí hoàn toàn, lãnh đạo Sở Xây dựng nhấn mạnh đây là vấn đề liên quan đến nhiều sở, ban ngành như Sở Tư pháp, Sở Tài chính, và cần được tính toán kỹ lưỡng. "Mục tiêu chung là để phục vụ người dân, thực hiện tốt chính sách của Nhà nước và đảm bảo quyền lợi của các đơn vị vận tải. Ít nhất phải đảm bảo đủ chi phí để đơn vị vận tải hoạt động trên các tuyến", ông An chia sẻ. Theo tính toán, việc miễn phí vé dự kiến sẽ giúp tăng lượng hành khách sử dụng xe buýt lên khoảng 30% so với năm 2025, và hạ tầng hiện tại vẫn đảm bảo phục vụ được nếu vượt mức này.
Kỳ Vọng Thay Đổi Thói Quen Và Hướng Tới Giao Thông Xanh
Đại diện Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM cho biết chủ trương miễn phí xe buýt không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ chi phí đi lại mà còn được kỳ vọng tạo cú hích mạnh mẽ để thay đổi thói quen di chuyển, từng bước hình thành văn hóa sử dụng giao thông công cộng. Khi rào cản về chi phí được gỡ bỏ, người dân sẽ có thêm động lực lựa chọn xe buýt thay vì phương tiện cá nhân, góp phần giảm ùn tắc, áp lực hạ tầng và ô nhiễm môi trường đô thị. Đây được xem là một trong những giải pháp nền tảng để tiến tới xây dựng hệ sinh thái giao thông công cộng đồng bộ, hiện đại, xanh và bền vững.
Song song với chính sách miễn phí, TP.HCM đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi sang xe buýt điện. Từ năm 2025 đến những tháng đầu năm 2026, thành phố đã tái cấu trúc mạng lưới xe buýt thông qua đấu thầu lại các tuyến và đẩy nhanh chuyển đổi phương tiện. Hiện nay, trong tổng số 2.112 phương tiện xe buýt, đã có 1.301 xe buýt điện, chiếm khoảng 62%. Các đơn vị vận tải lớn như Phương Trang và VinBus đã đưa vào hoạt động nhiều tuyến xe buýt điện với trang thiết bị hiện đại, tích hợp công nghệ tiên tiến, mang lại trải nghiệm di chuyển an toàn và tiện nghi.
Đề Xuất Giải Pháp Mạnh Mẽ Và Tính Toán Dài Hạn
TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, cho rằng trong bối cảnh xe buýt hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 4% nhu cầu giao thông công cộng, việc triển khai miễn phí vé cần được nhìn nhận một cách thực chất. Ông đề xuất những giải pháp đủ mạnh, thậm chí mang tính bắt buộc, để đạt mục tiêu giảm ô nhiễm và thay đổi thói quen đi lại. "Có thể xem xét quy định cán bộ, công chức, viên chức sử dụng xe buýt làm phương tiện di chuyển chính; đồng thời hạn chế hoặc không bố trí chỗ giữ xe cá nhân tại cơ quan để tạo áp lực chuyển đổi", TS. Thuận gợi ý. Đối với nhóm học sinh, sinh viên, chính sách miễn phí nên được triển khai theo hướng khuyến khích, tạo điều kiện hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng từ sớm.
Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh yêu cầu trọng tâm là giải quyết căn cơ tình trạng ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% xe buýt công cộng sẽ sử dụng điện hoặc năng lượng sạch, phù hợp với lộ trình đã được phê duyệt. Việc kết hợp giữa chính sách "xanh hóa phương tiện" và "miễn phí vé" được kỳ vọng sẽ biến giao thông công cộng thành lựa chọn ưu tiên, từng bước định hình lại thói quen đi lại theo hướng văn minh, hiện đại và bền vững.
