Xung đột Mỹ-Iran leo thang, đe dọa an ninh năng lượng toàn cầu
Trong ngày thứ Năm 2/4/2026, thế giới một lần nữa chao đảo trước những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục các cuộc không kích quyết liệt nhằm vào Iran. Tuyên bố này ngay lập tức đẩy giá dầu thô Brent tăng vọt 7% lên mức 108 USD/thùng, xóa sạch những hồi phục vừa đạt được của thị trường chứng khoán toàn cầu.
Lời đe dọa và phản ứng từ hai phía
Trong bài phát biểu vào tối thứ Tư, ông Trump khẳng định chiến dịch quân sự sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ mà không đặt ra bất kỳ mốc thời gian kết thúc cụ thể nào. "Chúng tôi sẽ tấn công họ vô cùng quyết liệt trong 2 tới 3 tuần tới", ông Trump tuyên bố, đồng thời cảnh báo cuộc chiến có thể leo thang nếu chính phủ Iran không chấp nhận các điều khoản của Washington.
Đáp trả lại những tuyên bố này, chính quyền Tehran đã đưa ra các đe dọa đáp trả quân sự. Một phát ngôn viên của quân đội Iran thông báo Eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa "dài hạn" đối với tàu của Mỹ và Israel. Lực lượng vũ trang Iran còn cảnh báo sẽ tổ chức những cuộc tấn công "quyết liệt hơn, rộng rãi hơn và gây thiệt hại nghiêm trọng hơn".
Nỗ lực ngoại giao và bế tắc
Trước tình hình căng thẳng, chính phủ Anh đã chủ trì một cuộc họp trực tuyến khẩn cấp với sự tham gia của đại diện 40 quốc gia nhằm tìm kiếm giải pháp khôi phục quyền tự do di chuyển qua Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, cuộc họp chưa đạt được sự nhất trí cụ thể nào.
Dù vậy, các nước tham gia đều đồng tình với quan điểm cơ bản: mọi quốc gia trên thế giới cần có quyền tự do di chuyển trên các tuyến đường biển quốc tế. Bà Kaja Kallas, Chánh văn phòng chính sách ngoại giao của Liên minh Châu Âu, đã lên tiếng phản đối kế hoạch của Iran, khẳng định: "Luật pháp quốc tế không công nhận các mô hình trả phí để di chuyển".
Hệ lụy kinh tế toàn cầu
Cuộc xung đột đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho nền kinh tế thế giới:
- Giá dầu tăng cao kéo theo nguy cơ lạm phát gia tăng
- Chuỗi cung ứng năng lượng bị đứt gãy nghiêm trọng
- Tình trạng thiếu nhiên liệu bắt đầu ảnh hưởng đến các nền kinh tế châu Á
- Lo ngại khủng hoảng sẽ sớm lan rộng sang châu Âu
Theo một báo cáo của hai cơ quan Liên Hợp Quốc, tình trạng suy thoái kinh tế do khủng hoảng năng lượng có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt tại châu Phi.
Phản ứng của các cường quốc
Các nước châu Âu và nhiều khu vực khác đã thể hiện lập trường thận trọng. Họ khẳng định chỉ hỗ trợ bảo vệ Eo biển Hormuz trong trường hợp có thỏa thuận ngừng bắn được ký kết. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh: "Hoạt động (xung quanh Eo biển Hormuz) sẽ chỉ có thể khả thi với sự góp ý của Iran".
Trong khi đó, các nước vùng Vịnh tuyên bố có quyền tự vệ nhưng đã kiềm chế không đưa ra phản ứng quân sự trước các cuộc tấn công của Iran trong tháng qua, nhằm tránh nguy cơ xung đột leo thang không kiểm soát.
Viễn cảnh u ám
Nhiều quốc gia lo ngại cuộc xung đột có thể mang lại cho Iran khả năng siết chặt nguồn cung năng lượng của Trung Đông. Quốc gia này đã chứng minh khả năng phong tỏa Eo biển Hormuz thông qua các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu và căn cứ quân sự của Mỹ tại các nước vùng Vịnh.
Ông Trump tiếp tục giữ vững lập trường cứng rắn, trong một bài đăng trên mạng xã hội đã viết: "Đã đến lúc Iran cần ký kết thỏa thuận trước khi mọi thứ trở nên quá muộn". Ông còn cho rằng các quốc gia phụ thuộc vào Eo biển Hormuz để vận chuyển dầu nên "chiếm lấy nó".
Với những diễn biến hiện tại, an ninh năng lượng toàn cầu đang đứng trước những thách thức chưa từng có, đòi hỏi sự phối hợp ngoại giao khẩn cấp từ cộng đồng quốc tế để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng toàn diện.
