Thỏa thuận tên lửa Trung Quốc - Iran có thể làm đảo chiều cán cân sức mạnh ở Trung Đông
Theo các nguồn tin chia sẻ với Hãng tin Reuters vào ngày 24 tháng 2, thỏa thuận giữa Trung Quốc và Iran về việc mua bán tên lửa siêu thanh CM-302 đã gần như hoàn tất, mặc dù hai bên vẫn chưa thống nhất về thời điểm bàn giao cụ thể. Tiến trình thương lượng được cho là đã bắt đầu từ ít nhất hai năm trước, nhưng được đẩy mạnh đáng kể sau cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran hồi tháng 6 năm ngoái.
Tên lửa CM-302: Vũ khí siêu thanh với khả năng né tránh phòng thủ
Tên lửa CM-302 do Trung Quốc sản xuất có tầm bắn khoảng 290 km, bay ở tốc độ siêu thanh và được thiết kế để bay thấp, giúp né tránh hiệu quả các hệ thống phòng thủ của tàu chiến. Hai chuyên gia vũ khí độc lập nhận định rằng nếu được triển khai, loại tên lửa này sẽ nâng cao đáng kể năng lực tấn công trên biển của Iran, đồng thời tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với lực lượng hải quân Mỹ đang hoạt động tại Trung Đông.
Ông Danny Citrinowicz, chuyên gia nghiên cứu Iran tại Viện nghiên cứu An ninh quốc gia Israel, nhấn mạnh: "Nếu Iran có khả năng tấn công tàu chiến bằng vũ khí siêu thanh trong khu vực, đó sẽ là bước ngoặt hoàn toàn. Những tên lửa này rất khó bị đánh chặn do tốc độ cao và khả năng bay thấp."
Chi tiết thương vụ và bối cảnh căng thẳng
Hiện tại, vẫn chưa thể xác định chính xác số lượng tên lửa trong thương vụ, mức giá mà Tehran chấp nhận chi trả, hay liệu Bắc Kinh có tiếp tục thực hiện thỏa thuận trong bối cảnh căng thẳng leo thang hay không. Một quan chức Bộ Ngoại giao Iran đã khẳng định rằng Tehran có các thỏa thuận quân sự và an ninh với các đồng minh, và "đây là thời điểm thích hợp để tận dụng các thỏa thuận đó". Trong khi đó, phía Trung Quốc vẫn chưa đưa ra bất kỳ bình luận chính thức nào về vấn đề này.
Nếu thỏa thuận này thành hiện thực, đây sẽ là một trong những hệ thống vũ khí hiện đại nhất mà Trung Quốc chuyển giao cho Iran, đồng thời thách thức trực tiếp lệnh cấm vận vũ khí của Liên Hợp Quốc đã được áp đặt lên Tehran từ năm 2006. Thỏa thuận diễn ra trong thời điểm Mỹ đang tăng cường hiện diện quân sự quanh Iran, với việc triển khai tàu sân bay USS Abraham Lincoln cùng nhóm tác chiến, và tàu USS Gerald R. Ford cùng các tàu hộ tống đang trên đường tới Trung Đông. Hai nhóm tàu này có thể mang theo hơn 5.000 quân nhân và khoảng 150 máy bay.
Phản ứng và tác động tiềm tàng
Tổng thống Mỹ Donald Trump vào ngày 19 tháng 2 đã tuyên bố rằng ông cho Iran tối đa 15 ngày để đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân, nếu không sẽ phải đối mặt với hành động quân sự. Giới phân tích quân sự cho rằng việc mua tên lửa CM-302 sẽ giúp Iran bổ sung đáng kể kho vũ khí đã suy giảm sau cuộc chiến năm ngoái với Israel, từ đó củng cố vị thế của Tehran trong khu vực.
Ngoài thương vụ tên lửa siêu thanh, Iran cũng được cho là đang thảo luận để mua thêm các hệ thống vũ khí khác từ Trung Quốc, bao gồm hệ thống phòng không vác vai, vũ khí chống tên lửa đạn đạo và vũ khí chống vệ tinh. Trung Quốc từng là nhà cung cấp vũ khí lớn cho Iran trong thập niên 1980, nhưng các thương vụ quy mô lớn đã giảm dần vào cuối những năm 1990 dưới áp lực quốc tế.
Trong bối cảnh này, Iran đã tiến hành các cuộc tập trận quân sự với Nga, và thông báo rằng Trung Quốc sắp nhập cuộc, cho thấy sự hợp tác ngày càng chặt chẽ giữa các quốc gia này nhằm đối phó với áp lực từ Mỹ và các đồng minh.
