Pakistan không kích Kabul, căng thẳng leo thang giữa Afghanistan và Pakistan
Theo hãng tin AP, sáng ngày 1/3, Pakistan đã tiến hành một đợt không kích nhắm vào thủ đô Kabul của Afghanistan, gây ra hàng loạt vụ nổ lớn. Lực lượng phòng không Afghanistan ngay lập tức nổ súng đáp trả các mục tiêu trên không, trong khi đợt tấn công kéo dài khoảng 20 phút. Sự kiện này đánh dấu một bước leo thang mới trong căng thẳng giữa hai quốc gia láng giềng.
Nguyên nhân và diễn biến của cuộc không kích
Trước đó, phía Pakistan xác nhận đã không kích bảy địa điểm dọc biên giới với Afghanistan, nhắm mục tiêu vào các nhóm phiến quân như Taliban Pakistan (TTP) và nhánh của tổ chức khủng bố tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS). Hành động này được coi là đáp trả sau vụ đánh bom nhà thờ Hồi giáo tại Islamabad hai tuần trước, khiến 40 người thiệt mạng, cùng với vụ tấn công ngày 21/2 tại khu vực Tây Bắc nước này.
Giao tranh đã bùng phát dọc biên giới Afghanistan - Pakistan từ tối 26/2, sau khi lực lượng Taliban tại Afghanistan tấn công các tiền đồn của Pakistan. Islamabad sau đó phát động chiến dịch “Ghazab Lil Haq”, tiến hành không kích các cơ sở của Taliban tại Afghanistan. Hai bên đã đưa ra các tuyên bố trái chiều về thiệt hại và việc kiểm soát các chốt biên giới.
Phản ứng từ chính quyền Taliban và Pakistan
Chính quyền Taliban tại Afghanistan cho biết họ tiến hành chiến dịch quân sự để đáp trả các cuộc không kích gần đây của Pakistan nhằm vào lãnh thổ Afghanistan, khiến hơn 130 binh sĩ thiệt mạng và khoảng 80 phương tiện quân sự bị phá hủy. Sáng 27/2, Bộ Quốc phòng Afghanistan tuyên bố chiến dịch đã kết thúc sau khi có 55 binh sĩ Pakistan thiệt mạng và phía Afghanistan đã giành lại quyền kiểm soát hai căn cứ cùng 19 đồn biên phòng.
Trong khi đó, Pakistan tuyên bố hai nước đang trong tình trạng "chiến tranh công khai". Trước đó, vào tháng 10 năm ngoái, hai nước cũng đã có các cuộc giao tranh tương tự, cho thấy mối quan hệ căng thẳng kéo dài.
Quan ngại quốc tế và kêu gọi đàm phán
Liên Hợp Quốc đã bày tỏ quan ngại về việc căng thẳng leo thang, kêu gọi các bên tuân thủ luật pháp quốc tế, bảo vệ dân thường và giải quyết bất đồng thông qua con đường ngoại giao. Nhiều nước như Nga, Trung Quốc và Iran cũng lên tiếng kêu gọi hai bên ngừng đối đầu.
Liên minh châu Âu (EU) kêu gọi Afghanistan và Pakistan "giảm leo thang căng thẳng ngay lập tức". Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại, bà Kaja Kallas nhấn mạnh, các bên cần giảm leo thang căng thẳng và chấm dứt các hành động thù địch. Quan chức này đồng thời cảnh báo bạo lực gia tăng mạnh ở hai nước "có thể gây những hậu quả nghiêm trọng cho khu vực".
Nguyên nhân sâu xa và tuyên bố từ các bên
Quan hệ giữa Afghanistan và Pakistan thời gian qua liên tục căng thẳng do các vấn đề an ninh dọc tuyến biên giới dài hơn 2.600km, nơi thường xảy ra các cuộc đụng độ cùng cáo buộc lẫn nhau về hoạt động của các nhóm vũ trang. Chính quyền Taliban khẳng định mong muốn giải quyết căng thẳng với Pakistan thông qua đối thoại, song cũng cảnh báo sẽ đáp trả nếu tiếp tục hứng chịu các hành động quân sự.
Theo Reuters, người phát ngôn chính quyền Taliban, ông Zabihullah Mujahid nhấn mạnh, Afghanistan "đã nhiều lần nhấn mạnh giải pháp hòa bình và vẫn mong muốn vấn đề được giải quyết thông qua đối thoại". Ông cho rằng Kabul ưu tiên ổn định khu vực và duy trì quan hệ láng giềng trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, song cáo buộc phía Pakistan chưa sẵn sàng giải quyết bất đồng bằng con đường đàm phán.
Về phần mình, Tổng Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Afghanistan, ông Fasihuddin Fitrat tuyên bố, nếu Pakistan tiến hành thêm bất kỳ hành động quân sự nào nhằm vào lãnh thổ Afghanistan, Kabul sẽ "đáp trả tương xứng". Trong thông điệp video đăng tải trên trang X của Bộ Quốc phòng Afghanistan, ông Fitrat cảnh báo các biện pháp đáp trả có thể ảnh hưởng tới "các trung tâm, kể cả Thủ đô Islamabad" nếu an ninh Afghanistan bị đe dọa.
Phân tích và triển vọng
Giới quan sát nhận định những phát biểu mới nhất cho thấy, Afghanistan đang phát đi thông điệp "hai chiều": Vừa để ngỏ khả năng đối thoại nhằm hạ nhiệt căng thẳng, vừa thể hiện lập trường cứng rắn nhằm bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia. Nhiều quốc gia đã lên tiếng kêu gọi hai nước quay trở lại bàn đàm phán để giải quyết mọi vấn đề khác biệt, thông qua các biện pháp chính trị và ngoại giao.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova bày tỏ lo ngại về mức độ leo thang nhanh chóng của các cuộc đụng độ vũ trang giữa Afghanistan và Pakistan, liên quan các đơn vị quân đội chính quy, máy bay và vũ khí hạng nặng, gây thương vong cho cả hai bên mà trong đó có cả dân thường. Moscow kêu gọi Afghanistan và Pakistan kiềm chế các hành động đối đầu và quay trở lại đàm phán nhằm tìm các biện pháp chính trị và ngoại giao.
Trong khi đó, phát biểu ý kiến tại buổi họp báo thường kỳ ở Bắc Kinh, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning tuyên bố, Trung Quốc kêu gọi hai nước sớm đạt được thỏa thuận ngừng bắn và tránh các cuộc đổ máu không đáng có. Quan chức này nói thêm Bộ Ngoại giao Trung Quốc và Đại sứ quán nước này tại Pakistan và Afghanistan đang tích cực "phối hợp với các bên liên quan ở cả hai nước để giải quyết vấn đề trên".
