Đảo Kharg - Điểm nóng chiến lược quyết định thắng bại trong chiến sự Iran
Cuộc chiến giữa Iran với liên minh Mỹ và Israel đang bước vào giai đoạn căng thẳng mới, với các cuộc không kích, phong tỏa và đòn trả đũa liên tiếp diễn ra trên khắp Trung Đông. Tuy nhiên, trong bức tranh chiến sự rộng lớn đó, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng kết cục của cuộc chiến có thể xoay quanh một địa điểm rất nhỏ: đảo Kharg.
Vai trò sống còn của đảo san hô nhỏ
Nằm giữa Vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng vài chục km, Kharg là một đảo san hô nhỏ nhưng giữ vai trò sống còn đối với nền kinh tế và năng lực chiến tranh của Tehran. Theo các nhà phân tích, chỉ cần kiểm soát hoặc làm tê liệt hòn đảo này, đối phương có thể gây sức ép cực lớn lên Iran mà không cần tiến hành một cuộc chiến tổng lực.
Ngày 13/3 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tung video về vụ tấn công đảo Kharg - trái tim dầu mỏ của Iran, nơi xử lý 90% lượng dầu thô xuất khẩu của quốc gia này. Sự kiện này làm nổi bật tầm quan trọng chiến lược của hòn đảo trong cuộc xung đột hiện nay.
Kharg - "van dầu" của nền kinh tế Iran
Đảo Kharg được xem là "huyết mạch dầu mỏ" của Iran. Hòn đảo này xử lý phần lớn lượng dầu thô xuất khẩu của quốc gia Trung Đông, với các bến cảng và kho chứa quy mô lớn cho phép tàu chở dầu khổng lồ cập bến trực tiếp. Theo các nguồn phân tích năng lượng, khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran đi qua Kharg.
Fernando Ferreira, giám đốc rủi ro địa chính trị tại công ty tư vấn năng lượng Rapidan Energy Group, nhận định: "Tắt Kharg đồng nghĩa với việc xuất khẩu dầu của Iran gần như sụp đổ". Về mặt địa lý, đảo Kharg nằm ở vùng nước sâu phía bắc Vịnh Ba Tư, nơi các tàu chở dầu lớn có thể dễ dàng tiếp cận.
Trong những năm gần đây, Iran xuất khẩu khoảng 1,1-1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày, chủ yếu sang Trung Quốc. Kharg chính là cửa ngõ cho phần lớn lượng dầu này ra thị trường thế giới. Dầu mỏ vẫn là nguồn tài chính quan trọng giúp chính phủ Iran duy trì ngân sách và tài trợ cho nhiều hoạt động quân sự cũng như xã hội.
Đòn đánh có thể làm tê liệt Tehran?
Vai trò đặc biệt của Kharg khiến hòn đảo này trở thành một mục tiêu chiến lược trong các tính toán quân sự của Mỹ và Israel. Một số chuyên gia cho rằng việc phá hủy hoặc phong tỏa hoạt động tại Kharg có thể làm tê liệt nền kinh tế Iran nhanh chóng hơn nhiều so với việc đánh vào các mục tiêu quân sự rải rác trên khắp đất nước.
Chuyên gia an ninh năng lượng Robert McNally, cựu cố vấn năng lượng của Nhà Trắng, nhấn mạnh: "Không cần phải chinh phục Iran để làm tê liệt nền kinh tế nước này, chỉ cần khiến Kharg ngừng hoạt động". Trong bối cảnh chiến tranh hiện nay, Washington từng cân nhắc các phương án gây sức ép mạnh lên hòn đảo này.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng cuộc tấn công trực tiếp vào Kharg có thể kéo theo những hậu quả lớn. Iran có thể đáp trả bằng cách nhắm vào cơ sở năng lượng của các nước đồng minh của Mỹ trong khu vực hoặc đe dọa tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới.
Eo biển Hormuz và "vũ khí rẻ nhưng đáng sợ"
Kharg không chỉ quan trọng với Iran mà còn có ảnh hưởng lớn đến thị trường năng lượng toàn cầu. Vịnh Ba Tư vốn là khu vực cung cấp dầu lớn nhất thế giới. Trong khi đó, eo biển Hormuz gần Kharg là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu.
Một yếu tố khác khiến Kharg trở thành điểm nóng chiến lược là khả năng Iran sử dụng thủy lôi và các biện pháp phong tỏa để bảo vệ hoặc trả đũa. Iran từ lâu đã phát triển một kho vũ khí thủy lôi hải quân, có thể được triển khai nhanh chóng tại eo biển Hormuz.
Thủy lôi hải quân là loại vũ khí "rẻ, đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả trong việc làm gián đoạn hoạt động hàng hải". Một khi được triển khai, thủy lôi có thể gây nguy hiểm cho tàu thương mại và tàu chiến, buộc các tuyến hàng hải phải dừng lại để rà phá.
Kết luận
Trong các cuộc xung đột hiện đại, chiến thắng không phải lúc nào cũng được quyết định trên chiến trường rộng lớn. Đôi khi, một điểm nút chiến lược nhỏ có thể quyết định toàn bộ cục diện. Đối với Iran, Kharg chính là điểm nút như vậy - nơi không chỉ là một hòn đảo dầu mỏ, mà còn là chìa khóa của cả một cuộc đối đầu địa chính trị.
