Tình hình chiến sự Ukraine: Nga tuyên bố kiểm soát lãnh thổ, Ukraine phản công và nhận hỗ trợ tài chính từ EU
Trong một video công bố ngày 21.4, Tổng tham mưu trưởng Lực lượng vũ trang Nga Valery Gerasimov tuyên bố rằng kể từ đầu năm 2026, quân đội Nga đã kiểm soát tổng cộng hơn 80 khu định cư tại Ukraine. Ông nhấn mạnh rằng các đơn vị thuộc Cụm quân phía nam của Nga đang tích cực tấn công vào các tuyến phòng thủ bao quanh các thành phố chiến lược quan trọng, bao gồm Sloviansk, Kramatorsk và Kostiantynivka.
Diễn biến quân sự và tuyên bố từ hai phía
Theo thông tin từ Reuters dẫn lời ông Gerasimov, lực lượng Nga hiện chỉ còn cách các thành phố Sloviansk và Kramatorsk khoảng 7 đến 12 km, đồng thời đã xảy ra các cuộc giao tranh ác liệt tại một số khu vực ở Kostiantynivka. Bên cạnh đó, Moscow cũng đang mở rộng hoạt động quân sự tại khu vực Sumy ở phía bắc và Kharkiv ở đông bắc Ukraine, với mục tiêu thiết lập cái gọi là "vùng an ninh" nhằm bảo vệ lãnh thổ.
Phía Nga ước tính rằng họ đang kiểm soát khoảng 90% vùng Donbass, 75% các vùng Zaporizhzhia và Kherson, cùng một phần của các khu vực Kharkiv, Sumy, Mykolaiv và Dnipropetrovsk. Tuy nhiên, các nguồn theo dõi độc lập và bản đồ ủng hộ Ukraine lại cho thấy một bức tranh khác biệt. Theo đó, Nga mới chỉ kiểm soát khoảng 600 km2 trong năm 2026, với tổng diện tích kiểm soát là khoảng 116.793 km2, tương đương 19,35% lãnh thổ Ukraine. Tốc độ tiến quân của Moscow được đánh giá đã chậm lại đáng kể so với các giai đoạn trước đó.
Về phía Ukraine, Tư lệnh quân đội Oleksandr Syrskyi cho biết Kyiv đã tái kiểm soát gần 50 km2 lãnh thổ trong tháng 3. Quân đội Ukraine cũng tuyên bố đã đẩy lùi thành công một số đợt tấn công của Nga. Cụ thể, trong ngày 21.4, Ukraine đã chặn đứng 2 mũi tiến công gần Sloviansk trong vòng 24 giờ qua, đồng thời ghi nhận 19 cuộc tấn công của Nga xung quanh Kostiantynivka và các khu vực lân cận. Tại vùng Kharkiv, Nga cũng tiến hành ít nhất 5 nỗ lực xuyên phá phòng tuyến gần biên giới, nhưng chưa đạt được kết quả rõ rệt.
Phát biểu của Tổng thống Ukraine và nỗ lực ngoại giao
Trong một cuộc phỏng vấn với Hãng thông tấn Ukrinform vào tối 20.4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã bác bỏ mạnh mẽ khả năng rút quân khỏi các khu vực ở Donbass. Ông cho rằng việc này sẽ là "tổn thất chiến lược" và có thể làm suy yếu nghiêm trọng hệ thống phòng thủ của Ukraine. Zelensky cảnh báo rằng bất kỳ hành động rút lui nào cũng sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tinh thần của binh sĩ trên chiến trường.
Liên quan đến nỗ lực ngoại giao, ông Zelensky nhấn mạnh tầm quan trọng của việc các phái đoàn Mỹ đến thăm Ukraine, coi đây là hành động cần thiết để thể hiện sự tôn trọng và thúc đẩy tiến trình đàm phán hòa bình. "Vấn đề không nằm ở địa điểm, mà là kết quả", Tổng thống Ukraine phát biểu, thể hiện sự tập trung vào các mục tiêu cụ thể thay vì hình thức.
Ukraine tấn công cơ sở dầu mỏ Nga và phản ứng từ Moscow
Lực lượng Ukraine đã thực hiện một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào trạm phân phối dầu Samara, thuộc tỉnh Samara của Nga, trong đêm 20.4. Chiến dịch này do Trung tâm tác chiến đặc biệt Alfa thuộc Cơ quan an ninh Ukraine (SBU) chỉ đạo, và được cho là đã gây ra một "đám cháy lớn", làm hư hại 5 bể chứa dầu thô với dung tích mỗi bể khoảng 20.000 m3.
Đây là một cơ sở quan trọng trong chuỗi sản xuất dầu Urals - mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Nga. Theo nguồn tin từ SBU, thiệt hại tại các cơ sở trọng yếu như vậy có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tập hợp các lô hàng xuất khẩu và thực hiện nghĩa vụ hợp đồng của Nga trên thị trường quốc tế.
Về phía Nga, Thống đốc tỉnh Samara Vyacheslav Fedorishchev đã xác nhận một cơ sở công nghiệp trong khu vực bị tấn công, nhưng khẳng định không có thương vong dân thường nào. Đồng thời, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố vào ngày 21.4 rằng lực lượng phòng không của họ đã bắn hạ 97 UAV của Ukraine trong đêm 20.4 tại nhiều khu vực, bao gồm Astrakhan, Belgorod, Volgograd, Voronezh, Kursk, Rostov, Samara, Saratov và cả khu vực biển Đen.
EU sắp giải ngân gói vay 90 tỉ euro cho Ukraine
Nhu cầu tài chính của Ukraine trong năm 2026 cơ bản đã được đảm bảo, khi Liên minh châu Âu (EU) dự kiến giải ngân khoản đầu tiên từ gói vay 90 tỉ euro vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6. Gói hỗ trợ này đã được EU thông qua vào năm 2025 cho giai đoạn 2026-2027, nhưng tiến trình giải ngân bị đình trệ do sự phản đối của cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orban.
Sau khi ông Orban thất bại trong cuộc bầu cử ngày 12.4, ông Peter Magyar - lãnh đạo đảng Tisza, đảng chiến thắng trong cuộc bầu cử Quốc hội Hungary - đã tuyên bố sẽ không tiếp tục cản trở việc cấp vốn cho Ukraine. Điều này mở ra khả năng tháo gỡ bế tắc và thúc đẩy nhanh chóng tiến trình hỗ trợ.
Ủy viên Kinh tế châu Âu Valdis Dombrovskis cho biết EU có thể sớm đạt được tiến triển trong vấn đề này. "Nếu việc này được thông qua ngay trong tuần thì rất tích cực. Nếu không, chúng ta sẽ chờ chính phủ mới. Dù thế nào, tôi tin vấn đề sẽ được giải quyết", ông nói, đồng thời thể hiện sự thận trọng trước những trì hoãn đã xảy ra trước đó.
Theo kế hoạch, EU sẽ giải ngân 45 tỉ euro trong năm 2026 và 45 tỉ euro còn lại vào năm 2027. Trong đó, khoảng 28 tỉ euro được dành cho nhu cầu quân sự và 17 tỉ euro phục vụ ngân sách chung của Ukraine. Gói vay này sẽ được giải ngân theo từng đợt, đi kèm với điều kiện Ukraine tiếp tục thực hiện cải cách và điều chỉnh pháp luật để phù hợp với tiêu chuẩn EU trong lộ trình gia nhập khối.
Về phần mình, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho biết vào ngày 21.4 rằng các rào cản đối với việc giải ngân đã được tháo gỡ. "Hiện không còn trở ngại nào, kể cả những rào cản mang tính kỹ thuật. EU có đủ công cụ để thông qua trong tuần này, và chúng tôi kỳ vọng điều đó sẽ sớm xảy ra", ông khẳng định, thể hiện sự lạc quan về triển vọng nhận được hỗ trợ tài chính kịp thời.
