Mỹ phong tỏa cảng Iran, căng thẳng leo thang tại Eo biển Hormuz
Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố quân đội Mỹ đã bắt đầu phong tỏa, chặn các tàu rời khỏi các bến cảng của Iran vào thứ Hai, ngày 13/4/2026. Động thái này diễn ra sau khi các cuộc đàm phán tại Islamabad trong cuối tuần vừa qua kết thúc trong thất bại, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Phản ứng từ Tehran và đe dọa leo thang
Chính quyền Tehran đã ngay lập tức đáp trả bằng cách đe dọa nhắm vào các cảng của các quốc gia lân cận tại vùng Vịnh. Một quan chức Mỹ cho biết chính phủ nước này vẫn duy trì giao tiếp với Iran và các nỗ lực hướng tới ký kết thỏa thuận vẫn đang được thực hiện. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng khẳng định các nỗ lực giải quyết cuộc xung đột vẫn đang được triển khai, nhưng tình hình vẫn hết sức căng thẳng.
Giá dầu đã tăng trở lại mức hơn 100 USD/thùng, phản ánh mối lo ngại sâu sắc về tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng chưa từng có trong lịch sử. Eo biển Hormuz, tuyến đường hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 tổng lưu lượng dầu khí toàn cầu, vẫn chưa có dấu hiệu sẽ sớm được mở cửa trở lại.
Thỏa thuận ngừng bắn đứng trước nguy cơ
Thỏa thuận ngừng bắn dài 2 tuần giữa Mỹ và Iran, được ký kết vào cuối tuần trước, đang đối mặt với nhiều rủi ro khi chỉ còn lại 1 tuần hiệu lực. Ông Trump tuyên bố chính phủ Mỹ và Iran vẫn giữ liên lạc, nhưng ông nhấn mạnh sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào cho phép Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. "Iran sẽ không được phép có vũ khí hạt nhân. Chúng ta không thể để một quốc gia cưỡng bức và tống tiền toàn thế giới", ông Trump khẳng định.
Kể từ khi Mỹ và Israel châm ngòi cho cuộc chiến tại Iran vào ngày 28/2, Iran đã phong tỏa Eo biển Hormuz và chặn toàn bộ các tàu thuộc về các nước ngoài Iran. Tehran tuyên bố các tàu chỉ được di chuyển qua eo biển nếu được Iran cho phép và phải đóng lệ phí. Ông Trump đáp trả bằng cách cam kết ngăn chặn các tàu của Iran cũng như các tàu đã đóng lệ phí, đồng thời cảnh báo các tàu tấn công "chớp nhoáng" của Iran di chuyển gần khu vực phong tỏa sẽ bị tiêu diệt.
Phản ứng quốc tế và cảnh báo từ Iran
Chuẩn tướng Reza Talaei-Nik, phát ngôn viên của Bộ Quốc phòng Iran, cảnh báo mọi nỗ lực của các nước ngoài khu vực nhằm kiểm soát eo biển này sẽ là hành vi leo thang cuộc khủng hoảng và đe dọa an ninh năng lượng toàn cầu. Các nước thành viên khối NATO, bao gồm Anh và Pháp, đã tuyên bố sẽ không tham gia kế hoạch phong tỏa và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tái mở cửa tuyến đường hàng hải.
Bộ Tư lệnh Trung ương quân đội Mỹ cho biết hàng rào phong tỏa sẽ "được thực thi công bằng nhằm vào các tàu của mọi nước" ra vào các cảng của Iran tại vùng Vịnh Ả Rập và Vịnh Oman, nhưng sẽ không ngăn cản các tàu trung gian di chuyển qua Eo biển Hormuz tới hoặc từ các cảng ngoài Iran.
Tình hình trên mặt trận và giá dầu biến động
Trong khi đó, chính phủ Israel tiếp tục các hoạt động quân sự tại Liban, khẳng định chiến dịch nhằm vào tổ chức Hezbollah không nằm trong thỏa thuận ngừng bắn. Ủy ban Chữ Thập Đỏ Quốc tế bày tỏ quan ngại sâu sắc về các hành vi tấn công nhân viên y tế sau một cuộc không kích tại Liban.
Giá dầu tiêu chuẩn đã tăng 6% tính tới cuối thứ Hai, duy trì ở mức trên 100 USD/thùng. Các nhà đầu tư nhận định mức giá này chỉ phản ánh một phần nhỏ tính nghiêm trọng của cơn gián đoạn nguồn cung chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Chính phủ Iran đã đề ra nhiều yêu cầu mới, bao gồm công nhận quyền kiểm soát tuyến đường hàng hải, dỡ bỏ lệnh trừng phạt và rút lực lượng Mỹ khỏi Trung Đông, làm phức tạp thêm các nỗ lực ngoại giao.
Ông Trump tuyên bố thắng lợi trong cuộc chiến tại Iran, dù chưa đạt được các mục tiêu ban đầu như trừ khử khả năng tấn công của Iran, chấm dứt chương trình hạt nhân hay hỗ trợ người dân Iran lật đổ chính quyền. Tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp, với nguy cơ leo thang căng thẳng và ảnh hưởng sâu rộng đến kinh tế toàn cầu.
