Đàm phán lịch sử giữa Israel và Lebanon vấp phản đối dữ dội từ Hezbollah
Hai quốc gia này về mặt kỹ thuật đã ở trong tình trạng xung đột kéo dài suốt nhiều thập kỷ, và các cuộc đàm phán diễn ra hôm thứ Ba (14/4 theo giờ địa phương) ngay lập tức vấp phải sự phản đối gay gắt từ lực lượng vũ trang Hezbollah. Nhóm này tuyên bố đã phóng rocket vào hơn một chục thị trấn ở miền Bắc Israel ngay khi cuộc họp bắt đầu, làm dấy lên lo ngại về an ninh và sự ổn định trong khu vực.
Bối cảnh căng thẳng và nỗ lực ngoại giao của Mỹ
Mỹ đang tích cực thúc đẩy chấm dứt xung đột giữa Israel và Hezbollah, với mối lo ngại sâu sắc rằng tình hình leo thang có thể làm đổ vỡ lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần trong cuộc đối đầu giữa Washington và Iran. Điều này xảy ra sau khi các cuộc đàm phán với Tehran tại Pakistan không đạt được đột phá đáng kể nào.
Lebanon đã bị cuốn vào một cuộc xung đột rộng lớn hơn khi Hezbollah tiến hành các cuộc tấn công vào Israel để ủng hộ Iran, dẫn đến chiến dịch tấn công trên bộ và không kích của Israel. Hậu quả là hơn 2.000 người đã thiệt mạng và hơn một triệu người buộc phải rời bỏ nhà cửa, tạo ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng.
Cuộc họp tại Washington và những tuyên bố quan trọng
Cuộc họp hôm thứ Ba tại Washington, đánh dấu cuộc đối thoại trực tiếp cấp cao đầu tiên kể từ năm 1993, được ông Rubio làm trung gian với sự tham gia của đại sứ Israel và Lebanon tại Mỹ. "Đây là một cơ hội mang tính lịch sử", ông Rubio phát biểu khi chào đón các đại sứ, đồng thời bày tỏ hy vọng: "Hy vọng chúng ta có thể vạch ra một khuôn khổ để từ đó xây dựng nền hòa bình hiện tại và lâu dài".
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã có bài phát biểu trong cuộc gặp với Đại sứ Lebanon, Nada Hamadeh Moawad và Đại sứ Israel, Yechiel Leiter tại Bộ Ngoại giao ở Washington, DC. Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cũng bày tỏ hy vọng rằng các cuộc đàm phán "sẽ đánh dấu sự khởi đầu cho hồi kết của những đau khổ mà người dân Lebanon phải chịu đựng".
Phản ứng từ các bên và thách thức phía trước
Một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó cho biết, các cuộc thảo luận "mang tính xây dựng", đồng thời nói thêm: "Tất cả các bên đã đồng ý khởi động đàm phán trực tiếp vào thời gian và địa điểm được thống nhất". Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter nhận định hai bên "đã có cuộc trao đổi tuyệt vời" và nhấn mạnh: "Chúng tôi nhận ra hôm nay rằng chúng tôi đứng cùng một phía".
Trong tuyên bố riêng, Đại sứ Lebanon tại Mỹ Nada Hamadeh Moawad gọi cuộc họp là "mang tính xây dựng", nhưng cũng kêu gọi ngừng bắn và nhấn mạnh "chủ quyền đầy đủ của nhà nước đối với toàn bộ lãnh thổ Lebanon". Hiện lực lượng Israel đang kiểm soát một số khu vực ở miền Nam Lebanon, và chính phủ nước này từ chối xem xét ngừng bắn cho đến khi Hezbollah bị giải thể.
Ngoại trưởng Israel Gideon Saar cho biết, Israel đang hướng tới "hòa bình và bình thường hóa quan hệ" với Lebanon, nhưng nhấn mạnh Hezbollah là vấn đề then chốt "cần được giải quyết". Trước cuộc họp, thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem đã kêu gọi hủy bỏ đàm phán và tuyên bố sẽ tiếp tục chiến đấu.
Bối cảnh quốc tế và các động thái liên quan
Ngoại trưởng của 17 quốc gia, bao gồm Anh và Pháp, đã kêu gọi hai bên tận dụng cơ hội để mang lại an ninh lâu dài cho khu vực. Trong khi sự chú ý dồn vào cuộc họp tại Washington, Tổng thống Donald Trump tìm cách gây sức ép với Iran bằng một cuộc phong tỏa hải quân.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết, các biện pháp này áp dụng với "tàu thuyền của mọi quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran". Bộ Chỉ huy quân sự Iran gọi đây là hành động "cướp biển" và cảnh báo nếu an ninh các cảng của họ bị đe dọa, "không có cảng nào ở Vịnh Ba Tư và Biển Ả Rập còn an toàn".
Trung Quốc cho rằng cuộc phong tỏa là "nguy hiểm và vô trách nhiệm". Đáng chú ý, bất chấp phong tỏa, lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần giữa Washington và Tehran đạt được hôm thứ Tư tuần trước vẫn còn hiệu lực.
Triển vọng đàm phán và vai trò của các cường quốc
Hôm thứ Ba, ông Trump nói với tờ New York Post rằng vòng đàm phán mới có thể diễn ra tại Pakistan "trong một hoặc hai ngày tới". Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres nhấn mạnh "không có giải pháp quân sự" cho xung đột và hòa bình đòi hỏi "sự can dự bền bỉ và ý chí chính trị".
Ông Trump khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong các cuộc đàm phán cuối tuần vừa rồi, Mỹ được cho là đề xuất đình chỉ chương trình làm giàu uranium của Iran trong 20 năm, trong khi Iran đề xuất tạm dừng hoạt động hạt nhân trong 5 năm.
Moscow đề nghị lưu giữ an toàn uranium đã được làm giàu của Iran như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào. Hôm thứ Ba, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng cam kết rằng Bắc Kinh sẽ đóng một "vai trò mang tính xây dựng" trong việc thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình ở Trung Đông.
