Đàm phán Mỹ - Iran tại Islamabad kết thúc trong bế tắc, căng thẳng leo thang
Cuộc đàm phán hòa bình cấp cao giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan, đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, làm dấy lên lo ngại về sự leo thang căng thẳng trong khu vực. Phó Tổng thống Mỹ J.D Vance, người dẫn đầu phái đoàn Mỹ, tuyên bố rằng đây là tin xấu, đặc biệt đối với Iran, và nhấn mạnh rằng Washington đã làm rõ các lằn ranh đỏ của mình.
Bất đồng sâu sắc về điều khoản và yêu cầu
Theo ông Vance, Iran đã từ chối chấp nhận các điều khoản do Mỹ đưa ra, bao gồm cam kết không chế tạo vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho biết các yêu cầu "quá đáng" từ phía Mỹ đã cản trở việc đạt được thỏa thuận, dẫn đến việc kết thúc đàm phán. Tuy nhiên, trước tuyên bố của ông Vance, chính phủ Iran đã đăng trên mạng xã hội X rằng các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục và các chuyên gia kỹ thuật từ hai bên sẽ trao đổi tài liệu.
Cuộc gặp tại Islamabad đánh dấu cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran sau hơn một thập niên, đồng thời là cuộc thảo luận cấp cao nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Phó Tổng thống Mỹ J.D Vance đã vẫy tay khi lên chuyên cơ Air Force Two sau cuộc đàm phán vào ngày 12.4, nhưng bầu không khí vẫn căng thẳng.
Eo biển Hormuz trở thành điểm nóng tranh chấp
Trong cuộc họp báo ngắn, ông Vance không đề cập đến việc mở lại eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy chiến lược bị Iran phong tỏa kể từ khi chiến tranh bùng nổ, gây ảnh hưởng đến khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu. Sự phong tỏa này đã khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt và cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người.
Đồng thời, quân đội Mỹ thông báo đang "thiết lập các điều kiện" để bắt đầu rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz, với hai tàu chiến được cho là đã đi qua khu vực này. Tuy nhiên, truyền thông Iran phủ nhận thông tin này, khẳng định không có tàu Mỹ nào xuất hiện tại tuyến đường thủy.
Yêu cầu của Iran và mục tiêu của Mỹ
Theo các nguồn tin từ đài truyền hình nhà nước và quan chức Iran, Tehran đã đưa ra một loạt yêu cầu, bao gồm việc trả lại tài sản ở nước ngoài, kiểm soát eo biển Hormuz, thanh toán tiền bồi thường chiến tranh, và một lệnh ngừng bắn toàn khu vực, mở rộng đến cả Lebanon. Ngoài ra, Iran còn muốn thu phí quá cảnh tại eo biển Hormuz.
Về phía Mỹ, mặc dù các mục tiêu có thể thay đổi, nhưng tối thiểu Washington muốn đảm bảo quyền tự do đi lại cho tàu thuyền quốc tế qua eo biển và làm tê liệt chương trình làm giàu uranium của Iran, nhằm ngăn chặn khả năng sản xuất bom nguyên tử của nước này.
Bầu không khí căng thẳng và sự ngờ vực
Sự ngờ vực lẫn nhau giữa hai bên rất cao. Một nguồn tin Pakistan tiết lộ rằng tâm trạng của cả hai phái đoàn thay đổi thất thường trong suốt cuộc gặp, với nhiệt độ lên xuống không ổn định, phản ánh sự phức tạp của vòng đàm phán đầu tiên.
Phái đoàn Mỹ do ông Vance dẫn đầu bao gồm đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể của cựu Tổng thống Donald Trump. Ông Vance cho biết đã liên lạc với ông Trump khoảng 6 đến 12 lần trong suốt quá trình đàm phán.
Phía Iran có sự tham gia của Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araqchi. Phái đoàn Iran đến Islamabad vào ngày 10.4, mặc đồ đen để tưởng niệm cố Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei và các nạn nhân chiến tranh. Họ còn mang theo giày dép và túi xách của một số học sinh thiệt mạng trong vụ Mỹ bắn tên lửa vào một trường học gần doanh trại quân sự. Lầu Năm Góc cho biết vụ việc đang được điều tra, trong khi Reuters đưa tin các nhà điều tra quân sự tin rằng Mỹ có thể phải chịu trách nhiệm.
Thành phố Islamabad trong tình trạng phong tỏa
Để phục vụ cho các cuộc đàm phán, Islamabad, một thành phố với hơn 2 triệu dân, đã bị phong tỏa với hàng nghìn binh sĩ bán quân sự và quân đội tuần tra trên đường phố, tạo nên một bầu không khí an ninh nghiêm ngặt nhưng cũng đầy căng thẳng.
