Mỹ Và Châu Âu: Cuộc Trị Liệu Cho Mối Quan Hệ Rạn Nứt
Trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương được ví như một cuộc hôn nhân đang gặp khủng hoảng, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị An ninh Munich vào ngày 14/2. Thông điệp của ông, được đưa ra đúng dịp Valentine, mang tính chất rõ ràng và cứng rắn: châu Âu phải thay đổi hoặc sẽ bị Mỹ 'đá' khỏi vị trí đồng minh thân thiết.
Lời Lẽ Ngọt Ngào Che Giấu Chính Sách Cứng Rắn
Ông Rubio bắt đầu bài phát biểu bằng những lời ca ngợi nền văn minh chung giữa Mỹ và châu Âu, nhấn mạnh rằng người Mỹ luôn là 'đứa con của châu Âu'. Ông đề cập đến các đóng góp văn hóa từ những trường đại học cổ kính đến các ban nhạc huyền thoại như The Beatles và The Rolling Stones, khiến khán phòng bật cười và vỗ tay nồng nhiệt. Tuy nhiên, theo phân tích của CNN, những lời ngọt ngào này chỉ là lớp vỏ bọc cho thông điệp chính sách đầy tính thách thức.
Ngoại trưởng Mỹ đến Munich với mục tiêu trấn an các nước châu Âu sau một năm đầy chia rẽ, nhưng đồng thời ông cũng truyền tải rõ ràng rằng những rạn nứt này bắt nguồn từ việc châu Âu đã đi chệch khỏi nền tảng văn hóa và tầm nhìn chung. Ông cảnh báo về nguy cơ 'xóa sổ nền văn minh' đang đe dọa cả hai bên, đặc biệt nhấn mạnh đến các vấn đề như di cư ồ ạt và sự cần thiết phải siết chặt kiểm soát biên giới.
Yêu Cầu Cải Tổ Toàn Diện Từ Châu Âu
Ông Rubio tuyên bố Washington sẵn sàng 'tái thiết' quan hệ với châu Âu, nhưng chỉ dựa trên các giá trị chung như đề cao Cơ đốc giáo, siết chặt biên giới, và từ bỏ các chính sách ứng phó khủng hoảng khí hậu. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ muốn nhìn thấy một châu Âu được cải tổ không chỉ về ngân sách quốc phòng, mà là sự thay đổi toàn diện trong hệ giá trị.
Đồng thời, ông kêu gọi các quốc gia châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng để có thể tự bảo vệ mình, nhằm đảm bảo không một đối thủ nào dám thử thách sức mạnh tập thể. Ông Rubio khẳng định châu Âu và Mỹ 'thuộc về nhau', nhưng thông điệp thực chất vẫn là một tối hậu thư: thay đổi hoặc bị loại bỏ.
Phản Ứng Và Bối Cảnh Chính Trị Phức Tạp
Sau bài phát biểu, Chủ tịch Hội nghị An ninh Munich, ông Wolfgang Ischinger, đã hỏi ông Rubio liệu ông có nghe thấy 'tiếng thở phào nhẹ nhõm' từ khán phòng hay không. Các đại biểu châu Âu vốn chuẩn bị tinh thần cho một bài phát biểu công kích dữ dội, giống như của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance hồi năm ngoái, nhưng ông Rubio đã chọn chiến thuật 'vừa đấm vừa xoa'.
Tuy nhiên, những nhận định của ông Vance về việc châu Âu đang bóp nghẹt tự do ngôn luận và đối mặt với suy tàn đã được đưa vào chiến lược an ninh quốc gia của Mỹ. Điều này cho thấy sự nhất quán trong quan điểm của chính quyền Tổng thống Trump, dù được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.
Trong phần hỏi đáp, ông Rubio chỉ đề cập đến Ukraine một lần, nói rằng Mỹ vẫn chưa rõ liệu Nga có thực sự muốn hòa bình hay không. Các vấn đề khác như Greenland hoàn toàn không được nhắc tới, dù đây là một điểm nóng trong quan hệ song phương thời gian qua.
Ba Bài Phát Biểu, Một Nỗi Hoang Mang
Chỉ trong vòng một năm, châu Âu đã nghe ba cách mô tả khác nhau về mong muốn của chính quyền ông Trump trong việc tái định hình quan hệ:
- Phiên bản đầu tiên từ Phó Tổng thống JD Vance với lời lẽ công kích mạnh mẽ.
- Phiên bản thứ hai từ Ngoại trưởng Marco Rubio với thông điệp 'dễ nuốt' hơn nhưng vẫn cứng rắn.
- Phiên bản thứ ba từ Thứ trưởng Quốc phòng Elbridge Colby, nhấn mạnh lợi ích chung thay vì giá trị chung.
Ông Vance và ông Rubio có thể trở thành đối thủ hoặc đồng minh trong cuộc chạy đua đề cử Tổng thống Mỹ năm 2028, vì vậy bài phát biểu của họ không chỉ nhắm vào châu Âu mà còn để chinh phục cử tri trong nước. Trong khi đó, ông Colby phải giải thích chiến lược an ninh quốc gia luôn thay đổi dưới thời ông Trump, đề xuất đặt nền tảng quan hệ trên lợi ích chung thay vì 'khẩu hiệu sáo rỗng' về giá trị.
Lo Ngại Về Sự Can Thiệp Của Mỹ Vào Châu Âu
Nhà sử học người Hà Lan Luuk van Middelaar nhận định bài phát biểu của ông Rubio 'được trau chuốt kỹ lưỡng, và vì thế càng nguy hiểm với châu Âu'. Ông Ivan Krastev, nhà khoa học chính trị Bulgaria, cảnh báo rằng châu Âu đang 'tự đánh lừa mình' khi nhìn thấy ở ông Rubio hình ảnh đồng minh thân thuộc.
Ông Krastev nhấn mạnh điều đáng lo ngại nhất là 'sự sẵn sàng can dự của Mỹ vào chính trị nội bộ châu Âu', thể hiện qua việc ông Rubio ngay lập tức đến thăm Slovakia và Hungary sau hội nghị - hai quốc gia có xu hướng hoài nghi Liên minh châu Âu và thân Nga.
Hội nghị An ninh Munich năm nay không mang lại nhiều cảm hứng cho châu Âu, với những cam kết vẫn chỉ là lời nói và thay đổi thực chất chưa xảy ra. Trong bối cảnh chính trị biến động, với Thủ tướng Anh Keir Starmer có thể không còn tại vị, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đối mặt bầu cử, và Tổng thống Trump chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, tranh cãi xuyên Đại Tây Dương nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp diễn mà không có giải pháp rõ ràng.
