Mối quan hệ đặc biệt Mỹ - Anh rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang, liên minh truyền thống giữa Hoa Kỳ và Vương quốc Anh đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng chưa từng có. Nguyên nhân chính xuất phát từ việc Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai đe dọa sẽ thay đổi hoặc thậm chí xé bỏ thỏa thuận thương mại song phương, sau khi Thủ tướng Anh Keir Starmer kiên quyết từ chối tham gia cuộc chiến chống Iran do Mỹ dẫn dắt.
Đe dọa từ Nhà Trắng và phản ứng cứng rắn của London
Phát biểu với đài Sky News vào ngày 15/4, Tổng thống Trump bày tỏ sự thất vọng sâu sắc khi cho rằng Anh và các đồng minh NATO khác đã "không ở đó" để hỗ trợ Mỹ trong cuộc xung đột với Iran. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ đã dành cho Anh một thỏa thuận thương mại "tốt hơn mức cần thiết", bao gồm việc cắt giảm thuế quan đối với ô tô, nhôm và thép. Tuy nhiên, ông cảnh báo rõ ràng rằng thỏa thuận này "luôn có thể bị thay đổi".
Nhà lãnh đạo Mỹ còn miêu tả mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước đang ở trong trạng thái "buồn". Ông chỉ trích mạnh mẽ các chính sách của Thủ tướng Starmer, đặc biệt là việc đóng cửa khai thác dầu ở Biển Bắc và vấn đề nhập cư, coi đó là những sai lầm "bi thảm". Trump tuyên bố: "Tôi yêu đất nước của các vị, và tôi rất muốn thấy nó thành công. Nhưng nếu các vị có chính sách nhập cư tồi tệ và chính sách năng lượng tồi tệ, các vị sẽ có cả hai điều tồi tệ nhất. Các vị không thể thành công, điều đó là không thể".
Thỏa thuận thương mại và những bất đồng chưa được giải quyết
Thỏa thuận thương mại Mỹ - Anh, được ký kết vào năm ngoái, từng được xem là một trong những thành tựu quan trọng kể từ khi Thủ tướng Starmer nhậm chức vào năm 2024 và Tổng thống Trump trở lại nắm quyền vào năm 2025. Thỏa thuận này bao gồm các điều khoản về miễn thuế quan đối với ô tô và thép nhập khẩu từ Anh, đổi lại việc ngành nông nghiệp Mỹ được tiếp cận nhiều hơn với thị trường Anh.
Tuy nhiên, các điều khoản chỉ được thực hiện một phần, với việc thuế quan của Mỹ đối với thép Anh vẫn chưa được dỡ bỏ hoàn toàn như đã thỏa thuận, gây thêm áp lực đáng kể lên ngành công nghiệp này. Sự chậm trễ trong việc thực hiện đầy đủ các cam kết đã làm trầm trọng thêm căng thẳng giữa hai bên.
Lập trường cứng rắn của Thủ tướng Starmer
Đáp lại những lời đe dọa từ phía Mỹ, Thủ tướng Keir Starmer đã khẳng định một cách mạnh mẽ rằng ông "sẽ không nhượng bộ" trước áp lực từ Nhà Trắng về việc xé bỏ thỏa thuận thương mại. Cuộc tranh cãi giữa hai nhà lãnh đạo về cuộc chiến với Iran ngày càng leo thang, đặc biệt sau khi ông Starmer từ chối yêu cầu của ông Trump về việc hỗ trợ Hải quân Mỹ trong việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Vị Thủ tướng thuộc Đảng Lao động đã nói với các thành viên Quốc hội Anh rằng lập trường của ông về cuộc chiến sẽ không thay đổi, bất kể những lời đe dọa hay áp lực từ phía Mỹ. Ông tuyên bố: "Lập trường của tôi về cuộc chiến với Iran đã rõ ràng ngay từ đầu. Chúng ta sẽ không bị cuốn vào cuộc chiến này. Đây không phải là cuộc chiến của chúng ta. Tôi đã chịu rất nhiều áp lực để thay đổi hướng đi, và áp lực đó bao gồm cả những gì đã xảy ra đêm qua. Tôi sẽ không thay đổi ý kiến của mình. Tôi sẽ không nhượng bộ. Tham gia vào cuộc chiến này không nằm trong lợi ích quốc gia của chúng ta, và chúng ta sẽ không làm như vậy. Tôi biết lập trường của mình".
Chuyến thăm hoàng gia và những tác động biểu tượng
Sự kiện căng thẳng này diễn ra đúng vào thời điểm Vua Charles III và Hoàng hậu Camilla chuẩn bị thăm Mỹ từ ngày 27 đến 30/4. Tổng thống Trump đã ca ngợi nhà vua là "một quý ông tuyệt vời" và khẳng định rằng chuyến thăm sẽ không bị ảnh hưởng bởi mâu thuẫn với Thủ tướng Starmer. Tuy nhiên, nhiều nhà quan sát chính trị nhận định rằng chuyến thăm hoàng gia mang tính biểu tượng cao này khó có thể che lấp hoàn toàn những rạn nứt chính trị sâu sắc đang tồn tại giữa hai chính phủ.
Cuộc khủng hoảng hiện tại không chỉ làm lung lay nền tảng liên minh truyền thống giữa Mỹ và Anh mà còn đặt ra những câu hỏi lớn về tương lai của hợp tác kinh tế và chính trị giữa hai quốc gia này. Sự kiện này có thể dẫn đến những thay đổi đáng kể trong chính sách đối ngoại và thương mại của cả hai bên trong thời gian tới.
