Iran tuyên bố sẵn sàng tiêu diệt binh lính Mỹ, leo thang xung đột cả chiều ngang lẫn dọc
Hôm qua, ngày 29 tháng 3, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã đưa ra tuyên bố cứng rắn, khẳng định nước này "đang chờ đợi sự xuất hiện của binh lính Mỹ trên bộ" để sẵn sàng tiêu diệt. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Tehran và Washington, sau khi tờ The Washington Post dẫn nguồn tin từ các quan chức Mỹ tiết lộ Lầu Năm Góc đang chuẩn bị cho một chiến dịch quân sự trên đất liền ở Iran.
Đe dọa mở rộng và leo thang chiến lược
Cùng ngày, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đe dọa sẽ nhắm mục tiêu vào các trường đại học Mỹ ở Trung Đông. Động thái này xuất phát từ cáo buộc của Iran rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã phá hủy hai trường đại học của nước này, làm gia tăng mức độ căng thẳng trong khu vực.
Theo phân tích của chuyên gia Mona Yacoubian, Giám đốc kiêm Cố vấn cấp cao chương trình Trung Đông tại Viện nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, Mỹ), Iran đang thay đổi chiến lược so với trước đây. Nếu như trong quá khứ, Tehran thường thận trọng trong việc trả đũa Mỹ và Israel, thì lần này họ sẵn sàng leo thang cả về chiều ngang lẫn chiều dọc. Mục tiêu của Iran là khiến Washington phải tốn kém và gặp áp lực lớn hơn.
Leo thang chiều ngang: Mở rộng địa lý xung đột
Ngay sau khi bị tấn công vào ngày 28 tháng 2, Iran đã lựa chọn leo thang theo chiều ngang, tức là mở rộng địa lý của cuộc chiến bằng cách đẩy chiến sự đến nhiều quốc gia khác nhau. Trong vòng 6 ngày đầu tiên của cuộc xung đột, Tehran đã nhắm mục tiêu vào hơn 10 quốc gia, mở rộng đáng kể khu vực xung đột trong một khoảng thời gian tương đối ngắn. Điều này cho thấy chiến lược của Iran không chỉ giới hạn trong biên giới mà còn lan rộng ra toàn khu vực.
Leo thang chiều dọc: Tấn công mục tiêu dân sự và cơ sở hạ tầng
Đồng thời, Iran cũng leo thang theo chiều dọc khi tấn công một loạt mục tiêu mở rộng, từ các mục tiêu quân sự thuần túy đến các mục tiêu dân sự và cơ sở hạ tầng quan trọng. Trong 3 ngày đầu tiên của cuộc xung đột, Tehran đã nhắm vào các tòa nhà chung cư, khách sạn, sân bay, bến cảng, trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng liên quan đến năng lượng. Chiến lược này nhằm gây thiệt hại kinh tế và thách thức cho vùng Vịnh cùng các nước láng giềng, đồng thời tạo ra sự gián đoạn trên diện rộng trên các thị trường toàn cầu.
Diễn biến đáng lo ngại và mối đe dọa mới
Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol đã cảnh báo rằng sự gián đoạn hiện tại đã tồi tệ hơn bất kỳ cú sốc thị trường năng lượng nào trước đây, vượt qua cả các cuộc khủng hoảng thị trường dầu mỏ vào năm 1973 và 1979, cũng như sự gián đoạn thị trường khí đốt sau cuộc tấn công của Nga vào Ukraine.
Iran đang đe dọa mở rộng xung đột hơn nữa sang biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandeb, những điểm nghẽn hàng hải quan trọng của khu vực. Điều này có thể làm tăng thêm sự gián đoạn thị trường toàn cầu, đặc biệt khi lực lượng Houthi ở Yemen, một đồng minh thân hữu với Tehran, chính thức tham chiến bằng cách tấn công Israel vào ngày 28 tháng 3. Đây là lần đầu tiên Houthi tấn công kể từ khi bùng nổ chiến sự đợt này, và họ có khả năng nhắm vào các tuyến đường thủy chiến lược như biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandeb.
Ảnh hưởng đến giải pháp năng lượng của khu vực
Trong thời gian qua, để đối phó với tình trạng eo biển Hormuz bị phong tỏa, Ả Rập Xê Út và UAE đã phát triển các giải pháp thay thế như đường ống dẫn Đông - Tây và đường ống Habshan - Fujairah, giúp xuất khẩu dầu mà không cần đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nếu Houthi và Iran tập kích các tàu ở biển Đỏ hay eo biển Bab al-Mandeb, những giải pháp này có thể trở nên bế tắc, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Tóm lại, tình hình xung đột giữa Iran và Mỹ đang leo thang nhanh chóng với những tuyên bố cứng rắn và chiến lược mở rộng cả về địa lý lẫn phạm vi mục tiêu. Các diễn biến này không chỉ ảnh hưởng đến an ninh khu vực Trung Đông mà còn đe dọa đến sự ổn định của thị trường năng lượng và hàng hải toàn cầu, đòi hỏi sự theo dõi sát sao từ cộng đồng quốc tế.
