Iran Tái Áp Đặt Kiểm Soát Nghiêm Ngặt Tại Eo Biển Hormuz
Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Iran, Ibrahim Azizi, đã chính thức tuyên bố về việc thực thi một quy chế hàng hải mới đối với eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy chiến lược quan trọng toàn cầu. Theo đó, Iran sẽ đóng cửa eo biển này và áp đặt các điều kiện khắt khe cho việc lưu thông, bao gồm việc thu phí quá cảnh đối với tàu dầu.
Quy Chế Mới Và Các Điều Kiện Khắt Khe
Ông Azizi nhấn mạnh: "Đã đến lúc phải tuân thủ một quy chế hàng hải mới đối với eo biển Hormuz". Quy chế này bao gồm ba điểm chính:
- Chỉ những tàu thương mại được Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phê duyệt mới được phép đi qua eo biển.
- Các tàu phải di chuyển theo những tuyến đường được chỉ định sẵn, nhằm đảm bảo an ninh và kiểm soát chặt chẽ.
- Bắt buộc nộp các khoản phí quá cảnh theo quy định mới của Iran, một động thái được xem như công cụ ngoại giao và kinh tế quan trọng.
Đồng thời, ông Azizi đưa ra lời cảnh báo trực tiếp tới Mỹ: "Nếu Mỹ cố tình gây ra bất kỳ sự cản trở nào đối với các tàu của Iran, tình hình này có thể dễ dàng thay đổi". Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya cũng khẳng định rằng trạng thái kiểm soát gắt gao sẽ được duy trì cho đến khi Mỹ chấm dứt các biện pháp hạn chế đối với quyền tự do lưu thông của tàu bè Iran.
Bối Cảnh Căng Thẳng Và Động Thái Đáp Trả
Quyết định này của Iran diễn ra sau khi Mỹ xác nhận tiếp tục duy trì các biện pháp phong tỏa đối với các cảng biển của Iran tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Người phát ngôn Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya cho biết eo biển Hormuz sẽ "trở lại trạng thái trước đó" với mức kiểm soát nghiêm ngặt, do Mỹ từ chối dỡ bỏ phong tỏa.
IRGC cáo buộc Mỹ đã "tiếp tục các hành vi cướp biển dưới danh nghĩa cái gọi là lệnh phong tỏa". Tuyên bố của quân đội Iran nêu rõ: "Chừng nào Mỹ chưa chấm dứt việc hạn chế hoàn toàn quyền tự do lưu thông của tàu Iran, tình hình tại eo biển Hormuz sẽ tiếp tục duy trì trạng thái kiểm soát nghiêm ngặt như trước".
Tác Động Đến Khu Vực Và Phản Ứng Quốc Tế
Ngay sau khi Iran thông báo đóng cửa eo biển Hormuz, pháo binh Israel đã nã đạn vào các thị trấn Beit Leif, Qantara và Touline thuộc miền nam Lebanon. Xe ủi của Israel cũng tiếp tục các hoạt động phá dỡ và san phẳng nhà cửa tại nhiều khu vực trên khắp miền nam Lebanon, bất chấp thỏa thuận đình chiến trước đó.
Trước đó, vào ngày 17/4, Iran đã tuyên bố dỡ bỏ phong tỏa eo biển Hormuz sau khi có lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày giữa Israel và Lebanon. Tổng thống Mỹ Donald Trump cảm ơn Iran vì mở lại eo biển, nhưng khẳng định biện pháp phong tỏa trả đũa của Mỹ đối với các tàu ra vào cảng Iran "sẽ tiếp tục được duy trì đầy đủ" cho đến khi đạt được thỏa thuận.
Điều này đã khiến Iran đe dọa sẽ đóng cửa eo biển trở lại, và đến thời điểm hiện tại, đe dọa đó đã trở thành sự thật. Lưu lượng qua tuyến đường thủy này, vốn đã tăng trở lại trong thời gian ngắn, giờ đây lại bị đình trệ hoàn toàn.
Những Diễn Biến Liên Quan Và Tầm Quan Trọng Chiến Lược
Eo biển Hormuz được coi là "điểm nghẽn" chiến lược trong thị trường năng lượng toàn cầu, với khoảng 20% lượng dầu mỏ thế giới đi qua đây. Việc Iran tận dụng vị thế này nhằm tạo lợi thế trong bối cảnh xung đột khu vực và đàm phán ngoại giao là một động thái có tính toán.
Hàng loạt tàu quân sự của Mỹ hiện diện trên vùng biển Iran, khiến tình hình càng thêm căng thẳng. Đến nay, lực lượng Mỹ đã yêu cầu 21 tàu quay đầu trở lại các cảng của Iran, và các tàu này đều hợp tác theo yêu cầu.
Ông Trump cũng chỉ trích liên minh NATO là "vô dụng" và "hổ giấy" vì không hỗ trợ Washington trong cuộc chiến với Iran, làm gia tăng thêm sự phức tạp trong quan hệ quốc tế.
Nhìn chung, việc Iran tái đóng cửa eo biển Hormuz và áp đặt phí quá cảnh không chỉ là một động thái đáp trả trực tiếp với Mỹ, mà còn phản ánh chiến lược ngoại giao căng thẳng trong khu vực Trung Đông, nơi mà các cuộc xung đột và thỏa thuận mong manh tiếp tục định hình cục diện chính trị toàn cầu.
