Iran và Mỹ đạt được bước tiến quan trọng trong đàm phán tại Geneva
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã công bố thông tin quan trọng vào ngày 17/2, cho biết vòng đối thoại với phái đoàn Mỹ tại Geneva, Thụy Sĩ, đã đạt được "bộ nguyên tắc định hướng" để tiếp tục đàm phán và soạn thảo thỏa thuận. Phát biểu trên truyền hình nhà nước, ông Araghchi nhấn mạnh rằng cuộc đàm phán lần này mang tính xây dựng hơn so với vòng đối thoại hồi đầu tháng, mở ra cơ hội mới cho quan hệ giữa hai quốc gia.
Tiến triển đàm phán và những thách thức phía trước
Theo lời Ngoại trưởng Iran, mỗi bên sẽ tiếp tục xây dựng dự thảo thỏa thuận để trao đổi trong vòng đàm phán tiếp theo. Ông nói: "Cuối cùng, chúng tôi đã có thể đạt được sự đồng thuận rộng rãi về một bộ nguyên tắc định hướng, dựa trên đó chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc và bắt đầu xây dựng dự thảo cho thỏa thuận". Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng bước tiến triển này không đồng nghĩa với việc Mỹ và Iran sẽ sớm ký kết thỏa thuận, mà con đường dẫn đến mục tiêu đó chỉ mới bắt đầu.
Ông Araghchi lưu ý thêm rằng tiến triển đàm phán trong thời gian tới "đương nhiên sẽ chậm lại" khi các bên tập trung vào soạn thảo nội dung chi tiết. Thời điểm tổ chức vòng đàm phán thứ ba có thể được ấn định sau khi các bên hoàn tất việc trao đổi dự thảo, cho thấy quá trình này vẫn còn nhiều giai đoạn phức tạp.
Những vấn đề nổi cộm và lời kêu gọi từ Iran
Trong cùng ngày, tại một hội nghị về giải trừ quân bị ở Geneva, Ngoại trưởng Araghchi đã kêu gọi Mỹ "ngay lập tức chấm dứt đe dọa sử dụng vũ lực" nhằm vào Iran. Ông chỉ trích việc Washington đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018, còn gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), là sự vi phạm rõ ràng những cam kết quốc tế, gây tổn hại nghiêm trọng đến lòng tin và sự ổn định của các thỏa thuận đa phương.
Ông cũng nhắc lại rằng Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT) công nhận quyền của các quốc gia thành viên trong nghiên cứu, sản xuất và sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, bao gồm làm giàu uranium. "Quyền này là sự mặc định, không thể đàm phán và có tính ràng buộc pháp lý", ông khẳng định. Tehran nhiều lần nhấn mạnh rằng họ không tìm cách chế tạo hay sở hữu vũ khí hạt nhân, và loại vũ khí này "không có chỗ đứng" trong học thuyết an ninh quốc gia của Iran.
Bối cảnh địa chính trị và động thái của Iran
Giữa lúc đàm phán diễn ra tại Geneva, chính phủ Iran thông báo sẽ tạm thời đóng một phần eo biển Hormuz trong vài giờ để phục vụ cuộc tập trận hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Hãng thông tấn chính thức IRNA cho biết cuộc tập trận này mô phỏng các mối đe dọa hàng hải thực tế, với lý do bảo đảm an toàn hàng hải.
Eo biển Hormuz, nằm giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, là tuyến vận chuyển dầu thô duy nhất từ khu vực Vịnh Ba Tư ra thế giới. Khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 1/5 sản lượng toàn cầu mỗi ngày, đi qua tuyến đường chiến lược này. Iran kiểm soát bờ phía bắc của eo biển và trước đây từng cảnh báo có thể đóng cửa tuyến hàng hải này khi căng thẳng với phương Tây gia tăng, làm nổi bật tầm quan trọng của khu vực trong bối cảnh đàm phán hiện tại.
Nhìn chung, việc đạt được bộ nguyên tắc định hướng là một tín hiệu tích cực trong quan hệ Iran-Mỹ, nhưng với những thách thức về soạn thảo thỏa thuận và bối cảnh địa chính trị phức tạp, con đường phía trước vẫn còn nhiều chông gai. Các bên sẽ cần tiếp tục nỗ lực để biến những nguyên tắc này thành một thỏa thuận cụ thể và bền vững.
