Hezbollah chính thức tham chiến, Trung Đông bùng nổ xung đột leo thang
Ngày hôm qua, lực lượng Hezbollah tại Li Băng, vốn có quan hệ thân thiết với Iran, đã chính thức tham gia vào cuộc xung đột bằng cách tấn công Israel với mục đích "chia lửa" cùng Tehran. Đáp trả lại, Israel đã tiến hành các cuộc không kích vào thủ đô Beirut và một số khu vực phía nam của Li Băng. Đến tối cùng ngày, một cuộc tấn công của Israel vào Beirut đã được Tel Aviv xác nhận là đã tiêu diệt ông Hussein Makled, người đứng đầu lực lượng tình báo của Hezbollah, làm gia tăng căng thẳng trong khu vực.
Chiến sự leo thang với sự tham gia của nhiều bên
Cùng ngày 2.3, Mỹ và Israel tiếp tục thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Đáp trả, Iran đồng thời tấn công nhiều mục tiêu là căn cứ quân sự của Mỹ hoặc các cơ sở có sự hiện diện của quân đội Mỹ tại các quốc gia trong khu vực như Kuwait, Bahrain, Qatar, UAE và Ả Rập Xê Út. Lực lượng Vệ binh cách mạng Iran (IRGC) tối qua thông báo đã nhắm vào khoảng 500 địa điểm của Mỹ và Israel ở khu vực, gây ra những thiệt hại đáng kể.
Các vụ tấn công này đã khiến hoạt động khai thác và chế biến dầu khí tại nhiều nước bị ngưng trệ. Đáng chú ý, tập đoàn dầu khí Ả Rập Aramco đã phải ngừng hoạt động tại Ras Tanura do bị máy bay không người lái (UAV) tấn công. Đây là cơ sở lọc dầu lớn nhất ở Ả Rập Xê Út và một trong những cơ sở lớn nhất Trung Đông với công suất hơn 500.000 thùng/ngày. Tương tự, Qatar thông báo ngừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại Ras Laffan, một cơ sở quan trọng của QatarEnergy - nhà sản xuất LNG lớn nhất thế giới, dự kiến cung cấp khoảng 10 tỉ m3 LNG cho Anh trong năm nay, gây tổn hại không nhỏ cho nền kinh tế này.
Bên cạnh Hezbollah, nhóm vũ trang Saraya Awliya al-Dam, một nhóm Hồi giáo dòng Shiite tại Iraq, đã nhận trách nhiệm cho vụ tấn công UAV vào binh sĩ Mỹ tại sân bay ở thủ đô Baghdad. Trong một diễn biến liên quan, căn cứ của không quân Anh đặt tại quốc đảo Síp, cách Li Băng khoảng 300 km, cũng bị UAV tấn công và gây thiệt hại nhẹ, cho thấy phạm vi ảnh hưởng ngày càng mở rộng của xung đột.
Thách thức nghiêm trọng cho kinh tế châu Á và toàn cầu
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên ngày 2.3, Công ty phân tích Moody's cảnh báo xung đột leo thang ở Trung Đông có nguy cơ gây ra những cú sốc mới về năng lượng, thương mại và lạm phát. Việc Tehran trả đũa bằng tên lửa và UAV nhắm vào Israel và các quốc gia có lực lượng Mỹ đóng quân đã tác động không nhỏ đến nguồn cung cấp dầu khí. Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển dầu khí quan trọng, có thể phải ngưng hoạt động, trong khi chiến sự làm tăng nguy cơ gián đoạn ở Biển Đỏ và toàn khu vực.
Các nền kinh tế châu Á đặc biệt dễ bị tổn thương vì nhập khẩu phần lớn dầu khí từ Trung Đông. Phần lớn lượng dầu thô xuất khẩu đi qua eo biển Hormuz hướng đến các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Khoảng 20% lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) vận chuyển toàn cầu cũng đi qua eo biển này. Xung đột làm phức tạp thêm vấn đề cho Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu lượng lớn dầu từ Trung Đông và đã đồng ý giảm dần việc mua dầu của Nga.
Các nền kinh tế thu nhập cao của châu Á, như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore và Hồng Kông, nhập khẩu hơn 80% năng lượng tiêu thụ nội địa và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu lương thực, khiến họ đặc biệt dễ bị tổn thương trước hậu quả kinh tế trực tiếp từ xung đột. Do đó, xung đột ở Trung Đông đang làm gia tăng bất ổn thương mại của châu Á và có thể gây ảnh hưởng kinh tế toàn cầu.
Kỳ vọng vãn hồi hòa bình giữa leo thang căng thẳng
Mặc dù xung đột đang leo thang, giới chuyên gia phân tích vẫn kỳ vọng chiến sự không đi quá xa. Chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O. Schuster cho rằng Hezbollah sẽ "chia lửa" ở mức tối thiểu, với một vài cuộc tấn công bằng tên lửa quy mô nhỏ vào Israel, nhưng không hướng đến đối đầu diện rộng. Ông phân tích thêm rằng Hezbollah đã mất nhiều lãnh đạo và năng lực, và sẽ không khởi xướng hành động có thể kích động phản ứng mạnh mẽ từ Israel.
Liên quan tình hình chiến sự, truyền thông Mỹ dẫn lời Tổng thống Donald Trump cho biết cuộc chiến nhằm vào Iran có thể kéo dài trong 4 tuần hoặc ít hơn. CNN dẫn lời Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố mục tiêu của các cuộc tấn công vào Iran không phải là thay đổi chế độ, nhưng chế độ chắc chắn đã thay đổi. Thực tế, Mỹ khó có thể theo đuổi một cuộc xung đột kéo dài, trong khi Iran cũng bị hạn chế về nguồn lực để "ăn miếng trả miếng" lâu dài, dù vẫn tăng cường đáp trả để giữ vững hình ảnh.
Trong một diễn biến khác, Anh, Pháp và Đức đã ra tuyên bố chung sẵn sàng bảo vệ lợi ích của mình và các đồng minh ở vùng Vịnh bằng "hành động phòng thủ" trước Iran, kêu gọi Tehran ngừng ngay các cuộc tấn công liều lĩnh. Ba nước cho biết sẽ thực hiện các bước để phá hủy khả năng phóng tên lửa và UAV của Iran ngay tại nguồn, và làm việc với Mỹ và các đồng minh trong khu vực. Những dấu hiệu này có thể mở ra triển vọng vãn hồi hòa bình ở Trung Đông, dù tình hình vẫn còn nhiều bất ổn.
