Cuộc Chiến Với Iran Làm Rạn Nứt Ảnh Hưởng Toàn Cầu Của Mỹ
Cuộc chiến với Iran đang làm suy yếu nghiêm trọng ảnh hưởng của Mỹ trên toàn thế giới, đồng thời khoét sâu vào những rạn nứt với các quốc gia vốn đã xa cách Washington trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Tình hình này không chỉ gây ra những hệ lụy trực tiếp về an ninh mà còn tác động mạnh mẽ đến kinh tế và ngoại giao toàn cầu.
Đồng Minh Thất Vọng Và Tìm Kiếm Sự Độc Lập
Từ Bangladesh đến Slovenia, việc phân bổ nhiên liệu theo định mức đã làm tê liệt giao thông vận tải, buộc giới lãnh đạo phải đau đầu giải quyết những hậu quả của một cuộc chiến mà họ không hề mong muốn. Ngay cả các đồng minh thân cận trong NATO cũng tỏ ra hạn chế trong việc ủng hộ Mỹ, khi một số nước nhấn mạnh rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump đã không tham vấn họ trước khi phát động cuộc chiến với Iran.
Thủ tướng Canada Mark Carney, trong một video phát sóng gần đây, đã mô tả mối quan hệ kinh tế giữa Canada và Mỹ như những "điểm yếu" cần được khắc phục. Ông Carney nhấn mạnh: "Chúng ta phải tự lo cho chính mình vì không thể chỉ dựa vào một đối tác nước ngoài. Chúng ta không thể kiểm soát sự gián đoạn đến từ các nước láng giềng. Chúng ta không thể đặt cược tương lai của mình vào hy vọng mọi chuyện sẽ đột nhiên chấm dứt."
Sự Thiếu Tin Cậy Trong Chiến Lược Của Mỹ
Một số cựu quan chức Mỹ chỉ ra rằng việc Nhà Trắng liên tục thay đổi lập trường về mục tiêu ở Iran đã không tạo dựng được lòng tin cần thiết. "Các đồng minh không biết nên tin vào điều gì, các đối thủ không biết nên lo sợ điều gì, và ngay cả nội các cũng không biết chiến lược hay ý định thực sự của ông ấy là gì", một cựu quan chức chia sẻ.
Theo phân tích từ Politico, cuộc chiến với Iran dường như đang đẩy nhanh quá trình rạn nứt giữa Mỹ và phần lớn thế giới kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền. Một nhà ngoại giao châu Á tại Washington nhận định rằng hình ảnh của Mỹ có thể thay đổi sau khi nhiệm kỳ của ông Trump kết thúc, nhưng giới lãnh đạo toàn cầu đã bắt đầu đặt câu hỏi về mối quan hệ với Washington và họ nên làm gì nếu không thể dựa vào Mỹ nữa.
Trung Quốc Nổi Lên Trên Thị Trường Năng Lượng Sạch
Việc eo biển Hormuz đóng cửa cùng với những đòn trả đũa của Iran vào các cơ sở năng lượng ở Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào ngành năng lượng toàn cầu. Mặc dù Mỹ là quốc gia sản xuất dầu khí hàng đầu thế giới và có thể nâng tầm ảnh hưởng trên thị trường năng lượng, những lợi ích đó có thể chỉ mang tính ngắn hạn.
Cú sốc nhiên liệu hóa thạch vừa qua đã khiến nhiều quốc gia đẩy nhanh cam kết chuyển đổi sang năng lượng tái tạo. Châu Á là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ sự biến động của giá năng lượng. Một số quốc gia đã áp dụng chính sách làm việc tại nhà hoặc tạm dừng xuất khẩu để tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời cam kết đẩy nhanh việc lắp đặt năng lượng tái tạo và tái khởi động các nhà máy điện hạt nhân.
Châu Âu, rút kinh nghiệm từ xung đột Nga - Ukraine, muốn tránh phụ thuộc vào một nhà cung cấp năng lượng duy nhất. Thay vào đó, họ lên kế hoạch mở rộng các chương trình tiết kiệm năng lượng và năng lượng tái tạo, đồng thời triển khai thêm xe điện.
Trong bối cảnh này, Trung Quốc trở thành điểm sáng trên thị trường khi là quốc gia kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời. Bắc Kinh đang sản xuất xe điện với giá rẻ và nắm giữ các nguồn khoáng sản quan trọng cho năng lượng sạch và pin.
Châu Âu Tự Thiết Lập Mặt Trận An Ninh
Áp lực lên các liên minh quân sự của Mỹ là điều không thể phớt lờ khi cuộc chiến tiếp diễn. Trong những cuộc chiến trước đây trong khu vực, các tổng thống Mỹ đã thành công trong việc tập hợp đồng minh. Tuy nhiên, lần này, theo hai nhà ngoại giao châu Âu, chính quyền Trump thậm chí không thông báo trước cho những đồng minh thân cận nhất, và cũng không đưa ra yêu cầu rõ ràng nào kể từ đó.
Hệ quả là, Anh và Pháp đã tổ chức một số cuộc họp với hàng chục quốc gia, nhưng không có sự tham gia của Mỹ, để vạch ra kế hoạch khai thông an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz sau khi chiến sự kết thúc. Châu Âu tập trung vào sáng kiến phòng thủ để bảo vệ tàu thương mại trong eo biển, nhưng thời gian và lực lượng tham gia vẫn đang được thảo luận.
Trong khi đó, Liên minh châu Âu cũng tìm cách tăng cường cơ chế phòng thủ tập thể của khối, Điều 42.7. Tuy nhiên, mối quan hệ quốc phòng của Mỹ trải rộng khắp thế giới và rất khó bị phá vỡ. Ông Trump nhiều lần đe dọa sẽ chấm dứt một số mối quan hệ, trong đó có cả khả năng rời NATO, nhưng chưa thực hiện nước đi nghiêm trọng nào.
Phản Ứng Trái Chiều Tại Trung Đông Và Tương Lai Bất Định
Tại Trung Đông, chiến dịch của Mỹ tại Iran nhận được những phản ứng trái chiều. Israel là một đối tác kiên định, trong khi các quốc gia vùng Vịnh ngay từ đầu đã muốn thuyết phục Mỹ đừng hành động. Ngoài ra, cuộc chiến tại Iran được cho là làm tổn hại đến uy tín và tầm ảnh hưởng của Mỹ trên nhiều mặt trận.
Trong các bức điện tín, Đại sứ quán Mỹ ở Bahrain, Indonesia và Azerbaijan đã cảnh báo rằng trong một số trường hợp, an ninh và quan hệ ngoại giao của Mỹ đang gặp rủi ro. Tuy nhiên, những người ủng hộ ông Trump lập luận rằng mọi khó khăn ở thời điểm hiện tại sẽ đáng giá về lâu về dài.
Alexander Gray, cựu quan chức trong Hội đồng An ninh Quốc gia dưới nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, cho biết quyết định tấn công Iran "mang lại lợi ích cho các tổng thống tương lai". Trong khi đó, phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly nhấn mạnh rằng cách tiếp cận "Nước Mỹ trên hết" đã mang lại những thỏa thuận thương mại hiệu quả hơn và tăng cường quan hệ đối tác.
Bà Kelly tuyên bố: "Giới lãnh đạo thế giới đã nói về Iran trong suốt 47 năm qua, nhưng không ai đủ can đảm để hành động. Một khi chúng ta đạt được tất cả mục tiêu - như loại bỏ hoàn toàn mối đe dọa hạt nhân từ Iran, thế giới sẽ an toàn hơn, ổn định hơn và tốt đẹp hơn."
Cuộc chiến với Iran không chỉ là một thách thức quân sự mà còn là một bài kiểm tra về vị thế toàn cầu của Mỹ, với những hệ lụy sâu rộng đang định hình lại trật tự thế giới.
