Châu Âu tăng cường phòng thủ trước nguy cơ di cư ồ ạt từ Trung Đông
Khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang, các quốc gia châu Âu đang nỗ lực xây dựng những "con đê" vững chắc để đối phó với cơn bão di cư tiềm tàng, mang theo mối đe dọa nghiêm trọng đến an ninh và hệ thống phúc lợi xã hội. Một sự chuyển biến rõ rệt trong tư duy quản trị của các nhà lãnh đạo châu Âu về vấn đề di cư đang dần hiện rõ, phản ánh qua hàng loạt quyết sách mạnh mẽ được đưa ra trong những tháng đầu năm 2026.
Chính sách mới tại các quốc gia và khu vực
Di cư không còn chỉ là câu chuyện nhân đạo thuần túy mà ngày càng được nhìn nhận như một khía cạnh quan trọng trong tổng thể chính sách bảo đảm an ninh quốc gia và ổn định xã hội. Cụ thể, vào tháng 2/2026, chính phủ cánh hữu của Italia đã đề xuất siết chặt các quy định về di cư, trao quyền cho các bộ trưởng có thể cấm nhập cảnh bằng đường biển trong những trường hợp đặc biệt. Tại Đức, Quốc hội đã thông qua kế hoạch cải cách Hệ thống tị nạn chung châu Âu (GEAS) ở cấp quốc gia, với mục tiêu tăng cường kiểm soát và quản lý hiệu quả tình trạng di cư trái phép.
Ở tầm khu vực, Nghị viện châu Âu (EP) đã thông qua một danh sách mới các quốc gia được coi là an toàn để hồi hương người di cư trái phép, cùng với việc thiết lập các trung tâm tiếp nhận người di cư ở các nước thứ ba. Những động thái này cho thấy sự quyết tâm của châu Âu trong việc ứng phó với thách thức di cư một cách có hệ thống và đồng bộ.
Ám ảnh từ quá khứ và những thách thức hiện tại
Sau 10 năm kể từ cuộc khủng hoảng di cư tồi tệ hồi năm 2015-2016, ám ảnh về quá khứ đang trỗi dậy và đe dọa Lục địa già. Truyền thông Đức đưa tin rằng, nếu chiến sự ở Trung Đông kéo dài, một cuộc khủng hoảng nhân đạo có thể đe dọa Iran và các nước láng giềng, kéo theo các dòng người di cư tương tự như hồi năm 2015. Những năm gần đây, người Iran thường xuyên nằm trong nhóm có số lượng đơn xin tị nạn cao tại châu Âu.
Vòng xoáy xung đột tại Trung Đông đang phơi bày tình trạng dễ bị tổn thương của châu Âu trước những áp lực đan xen, bao gồm khủng hoảng năng lượng, biến động kinh tế, và một loạt thách thức an ninh như khả năng trả đũa quân sự, làn sóng di cư, và hiểm họa khủng bố. Châu Âu đang đứng trước một nghịch lý sâu sắc: họ cần lao động nhập cư để lấp lỗ hổng nhân lực do dân số già hóa nhanh chóng và tỷ lệ sinh thấp, nhưng tâm lý bài nhập cư vẫn luôn âm ỉ trong lòng các nước trong khu vực.
Sự trỗi dậy của các đảng cực hữu và chương trình chống khủng bố
Thực tế cho thấy, các đảng cực hữu với tư tưởng chống nhập cư ngày càng trỗi dậy mạnh mẽ, và chỉ cần một vụ bạo lực nhỏ cũng đủ để thổi bùng lên ngọn lửa phản đối. Mới đây, Ủy ban châu Âu (EC) đã chính thức công bố chương trình nghị sự mới về chống khủng bố mang tên ProtectEU. Bước đi này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh chiến sự ở Trung Đông lan rộng và châu Âu trở thành mục tiêu tấn công của các nhóm khủng bố và cực đoan, vốn ngày càng tinh vi trong cách thức hoạt động.
Hiệp ước mới và những tranh cãi
Vào tháng 6/2026, Hiệp ước mới về di cư và tị nạn của Liên minh châu Âu (EU) sẽ chính thức có hiệu lực. Dù được coi là một bước tiến lịch sử của khối trong việc ứng phó với vấn đề di cư, Hiệp ước này vẫn vấp phải không ít tranh cãi. Các tổ chức nhân quyền cho rằng, việc đẩy nhanh quá trình sàng lọc, trục xuất, và hồi hương sẽ làm suy giảm quyền tiếp cận tị nạn của những người đang chạy trốn chiến tranh, đói nghèo, và có quyền được bảo vệ theo luật pháp quốc tế.
Yếu tố địa lý cũng là một vấn đề nan giải. Những "cửa ngõ" quen thuộc với dòng người di cư trái phép như Hy Lạp, Tây Ban Nha, và Italia chắc chắn sẽ phải chịu áp lực lớn trong việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ, và hồi hương người bị từ chối tị nạn.
Kết luận: Thế giằng co giữa nhân đạo và an ninh
Di cư bất hợp pháp là một vấn đề cố hữu, đặt châu Âu trong thế giằng co giữa một bên là nghĩa vụ nhân đạo quốc tế và một bên là trách nhiệm bảo đảm an ninh, ổn định, và an sinh xã hội. Tuy nhiên, trước nguy cơ hiện hữu của làn sóng di cư ồ ạt đến từ vùng chiến sự Trung Đông, áp lực chính trị trong nước ngày một gia tăng, cùng với bài học kinh nghiệm từ cuộc khủng hoảng di cư lịch sử năm 2015, các chính phủ châu Âu buộc phải chủ động xây dựng "đê chắn sóng" để bảo vệ quốc gia và khu vực một cách hiệu quả và bền vững.
