Chiến Sự Iran: Bế Tắc Và Viễn Cảnh Kết Thúc Trong Lặng Lẽ
Sau bốn tuần xung đột ác liệt, chiến sự tại Iran đang tiến gần đến một kết cục bất ngờ: không bên nào thực sự thắng, không bên nào thực sự thua. Bỏ qua những lời lẽ phô trương và tối hậu thư từ các bên tham chiến, diễn biến gần đây cho thấy nhiều khả năng cuộc xung đột sẽ khép lại trong lặng lẽ, để lại hậu quả nặng nề cho nền kinh tế toàn cầu.
Thế Bế Tắc Và Những Tác Động Toàn Cầu
Tất cả các bên, bao gồm Mỹ, Israel và Iran, đều tuyên bố mình đang chiến thắng. Tuy nhiên, sau một tháng giao tranh, chỉ có một bên chắc chắn sẵn sàng công khai nhận thiệt hại: đó là nền kinh tế toàn cầu. Cuộc chiến đã rơi vào thế bế tắc khi Mỹ và Israel không thể "đánh nhanh, thắng nhanh" như dự tính ban đầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hiện đang nói nhiều hơn đến các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột, dù hàng nghìn binh sĩ Mỹ vẫn được điều tới Trung Đông. Mỹ và Israel cho rằng chiến dịch đã thành công khi gây thiệt hại lớn cho Iran, nhưng Tehran cũng đáp trả dữ dội bằng cách sử dụng tên lửa và UAV giá rẻ để phong tỏa eo biển Hormuz, tấn công các cơ sở dầu khí tại vùng Vịnh.
Hệ quả là thế giới đang đối mặt với giá năng lượng và lương thực tăng cao, thậm chí có nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng. Giáo sư lịch sử Peter Frankopan từ Đại học Oxford nhận định: "Khủng hoảng Iran là sự kiện định hình cả thời đại. Những hệ quả dây chuyền xảy ra có quy mô khổng lồ."
Đàm Phán Mơ Hồ Và Sự Thiếu Tin Cậy
Ông Trump tuyên bố các cuộc đàm phán "đang diễn ra rất tốt", nhưng thông tin về hoạt động này lại rất nhiễu loạn. Phía Iran phủ nhận đang tham gia đàm phán, và việc Mỹ hai lần tấn công ngay khi đàm phán diễn ra khiến Tehran công khai nhấn mạnh họ không có lòng tin dành cho Washington.
Chuyên gia Ali Vaez từ Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG) cho biết: "Tôi đã trao đổi với các bên trung gian và có lẽ trong thực tế, không có cuộc đàm phán nào. Điều kiện tiên quyết của Mỹ và Iran khác biệt quá xa, nên chưa có triển vọng cho các cuộc gặp cấp cao trong thời gian tới."
Ông Vaez đánh giá cuộc xung đột đang rơi vào bế tắc vì các bên đang chiến đấu trong những cuộc chiến khác nhau: Mỹ và Israel muốn làm suy yếu Iran, trong khi Iran chỉ cần không sụp đổ bộ máy chính quyền đã coi là chiến thắng.
Khởi Đầu Ồn Ào, Kết Thúc Lặng Lẽ?
Theo CNN, ông Trump đang rơi vào cái bẫy mà một số Tổng thống Mỹ khác từng mắc phải: ảo tưởng về sức mạnh quân đội Mỹ và kỳ vọng vào khả năng "đánh nhanh, thắng nhanh". Tuy nhiên, chiến sự không bao giờ diễn ra theo kịch bản dễ dàng như vậy.
Khi ông Trump tiếp tục cho các nhà đàm phán thêm thời gian, cục diện cho thấy nhiều khả năng cuộc xung đột bế tắc sẽ kết thúc trong lặng lẽ. Những tham vọng lớn nhất của ông Trump đối với Iran nhiều khả năng sẽ không đạt được, chẳng hạn như đảm bảo Iran "không bao giờ" sở hữu vũ khí hạt nhân.
Ở chiều ngược lại, Iran cũng khó đạt được đảm bảo rằng mọi hành động thù địch nhằm vào nước này sẽ chấm dứt vĩnh viễn. Hiện tại, chỉ cần bạo lực giảm nhiệt, thị trường năng lượng ổn định hơn và eo biển Hormuz được khơi thông phần nào, ông Trump có thể tuyên bố chiến thắng và rút quân.
Các lựa chọn quân sự hiệu quả của Mỹ đang dần thu hẹp. Dù Lầu Năm Góc tiếp tục điều động thêm binh sĩ, nhưng chỉ đủ cho các chiến dịch quy mô hạn chế, không đủ cho cuộc tấn công trên bộ quy mô lớn. Thực tế trên chiến trường khiến cả Mỹ và Iran đều muốn xung đột chấm dứt.
Theo CNN, ngoại giao hiện nay không nhất thiết phải mang lại chiến thắng tuyệt đối cho một bên. Kể từ sau Thế chiến II, nhiều xung đột trên thế giới không còn rõ ràng bên thắng, bên thua. Chỉ cần ngoại giao làm chậm nhịp xung đột, để vòng xoáy tin tức dần chuyển hướng, cuộc xung đột có thể tự kết thúc trong lặng lẽ khi cả hai bên cùng nhất trí xuống thang.
