Quan hệ Anh - EU hồi sinh mạnh mẽ sau một thập kỷ sóng gió
Giới chức Anh gần đây đưa ra nhận định rằng mối quan hệ giữa Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu (EU) đang phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết kể từ thời điểm người dân nước này bỏ phiếu rời khỏi "ngôi nhà chung" EU vào năm 2016. Sau một thập niên đối mặt với những bất đồng và căng thẳng liên quan đến Brexit, cả hai bên đã liên tục có những động thái bày tỏ thiện chí nhằm "cài đặt lại" mối quan hệ song phương.
Dấu hiệu hàn gắn và những tác động tiêu cực từ Brexit
Dư luận quốc tế cho rằng việc hàn gắn quan hệ với EU là bước đi đúng hướng của Anh, nhằm giảm bớt những tác động tiêu cực mà Brexit đã gây ra cho nền kinh tế quốc gia châu Âu này. Một nghiên cứu mới đây chỉ ra rằng Anh đã đi chệch hướng so với quỹ đạo phát triển trước năm 2016. Cụ thể, đầu tư tại Anh ước tính thấp hơn từ 12% đến 18%, số lượng việc làm thấp hơn 3% đến 4% và năng suất lao động cũng giảm tương ứng so với mức có thể đạt được nếu Anh không rời khỏi EU.
Một trong những tín hiệu rõ ràng cho thấy quan hệ giữa Anh và EU đang hướng tới trạng thái "gương vỡ lại lành" là việc Anh tuyên bố sẽ tái gia nhập chương trình trao đổi sinh viên Erasmus của EU vào năm 2027. Động thái này diễn ra sau khi Luân Đôn từng rút khỏi chương trình này trong các cuộc đàm phán Brexit đầy căng thẳng trước đó.
Phản ứng từ hai phía và những thách thức còn tồn tại
Theo Chính phủ Anh, việc tái gia nhập Erasmus được xem là một thắng lợi lớn dành cho thanh thiếu niên nước này. Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen nhấn mạnh rằng việc khôi phục chương trình Erasmus sẽ mở ra cánh cửa "cho những trải nghiệm chung mới và những tình bạn lâu dài" giữa sinh viên Anh và châu Âu.
Tuy nhiên, khoản đóng góp của Anh cho năm học 2027-2028 ước tính khoảng 570 triệu bảng Anh, cao hơn nhiều so với mức đóng góp khi nước này còn là thành viên EU và tham gia Erasmus trước đây. Việc khôi phục một đặc quyền vốn có của Anh trước Brexit với mức chi phí cao đã khiến dư luận tại Xứ sở Sương mù hoài nghi về tính hiệu quả thực sự của Brexit đối với nước Anh.
Các cuộc thăm dò ý kiến tại Anh cho thấy, hầu hết người dân khi được hỏi, bao gồm cả những người từng ủng hộ Brexit, đều cảm thấy hối tiếc về quyết định rời khỏi "mái nhà chung" EU. Điều này phản ánh sự thay đổi trong nhận thức công chúng sau những hệ quả kinh tế và xã hội mà Brexit mang lại.
Những bước tiến mới trong quan hệ song phương
Tháng 5 năm 2025, Hội nghị cấp cao Anh-EU lần đầu tiên kể từ thời điểm diễn ra Brexit vào năm 2020 đã được tổ chức, đánh dấu một chương mới trong quan hệ song phương. Đầu năm 2026, hai bên chính thức ký kết Hiệp định Hợp tác cạnh tranh EU-Anh, nhằm bảo đảm một thị trường công bằng và hiệu quả cho cả hai nền kinh tế.
Cả Anh và EU đều đứng trước nhu cầu cấp bách tái thiết lập quan hệ trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều thách thức toàn cầu. Với EU, chính sách thuế quan khó lường của Tổng thống Mỹ Donald Trump khiến các nước châu Âu ưu tiên tìm kiếm những thỏa thuận thương mại mới. Với Anh, việc khôi phục quan hệ với EU sẽ giúp giảm bớt các hệ quả từ Brexit như rào cản phi thuế quan và quy định hạn chế thị thực, những yếu tố đang cản trở hoạt động thương mại và giao lưu của người dân.
Tầm nhìn chiến lược và những vấn đề phức tạp còn lại
Bên cạnh đó, dù đã rời khỏi EU, Anh vẫn là một phần không thể tách rời trong cấu trúc an ninh của khu vực châu Âu. Chính phủ Anh gần đây xác định một trong ba động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế chính là tăng cường quan hệ kinh tế với EU. Điều này cho thấy việc "cài đặt lại" mối quan hệ không chỉ là nhu cầu cấp thiết mà còn là lựa chọn chiến lược để hai bên cùng phát triển trong tương lai.
Tuy nhiên, Anh và EU vẫn còn nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến Brexit cần phải giải quyết, nổi bật trong đó là vấn đề đánh bắt cá. Việc hai bên từng bước hàn gắn và thiết lập lại quan hệ là bước đi cần thiết để tăng cường sức mạnh và vị thế, giúp giải quyết các thách thức này, nhất là khi Mỹ có tín hiệu "xoay trục" dần khỏi châu Âu và các cuộc xung đột tại Trung Đông, Ukraine vẫn diễn biến phức tạp, đe dọa an ninh khu vực.
