Chuyên gia kinh tế phân tích phương án tăng lương: Kiểm soát lạm phát là chìa khóa
Trong cuộc trao đổi với báo chí, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế từ Đại học Kinh tế Quốc dân, đã chia sẻ những nhận định sâu sắc về các phương án tăng lương đang được Bộ Nội vụ đề xuất. Theo đó, Bộ Nội vụ đang xem xét hai phương án chính: một là tăng lương khoảng 8%, hai là tăng 4,5% kèm theo một khoản tiền cố định bổ sung.
Hiệu quả dài hạn của hai phương án là tương đương
Ông Lạng nhận định rằng, từ góc độ kỹ thuật, hai phương án này chỉ khác biệt về cách thức phân bổ ngân sách. Một bên tập trung vào việc tăng thuần túy theo tỷ lệ phần trăm, trong khi bên còn lại kết hợp giữa tỷ lệ và một khoản giá trị tuyệt đối cụ thể. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng, xét về tổng thể, mức chênh lệch giữa hai phương án là không đáng kể và không tạo ra sự khác biệt lớn trong dài hạn.
"Điều chỉnh tiền lương là một quá trình liên tục và động, không phải là quyết định một lần là xong. Sau mỗi đợt tăng, Nhà nước vẫn phải bám sát diễn biến kinh tế - xã hội, đặc biệt là chỉ số lạm phát và mặt bằng giá tiêu dùng, để có những nhịp điều chỉnh kế tiếp phù hợp", ông Lạng phân tích. Do đó, dù tiếp cận theo cách nào, hiệu quả dài hạn của hai phương án này vẫn được đánh giá là tương đương nhau.
Nỗi lo lương tăng nhưng giá cả tăng nhanh hơn
Nhiều người lao động bày tỏ lo ngại rằng lương chưa kịp tăng thì giá cả đã chạy trước, khiến việc tăng lương trở nên vô nghĩa. Ông Lạng thừa nhận đây là một nỗi lo rất thực tế và đáng quan tâm. Về lý thuyết, nếu mức tăng lương tương ứng với tỷ lệ lạm phát thì thu nhập thực tế của người lao động có thể được bảo toàn.
Tuy nhiên, thực tế cảm nhận của người dân thường không giống với con số thống kê khô khan. Ví dụ, lạm phát bình quân có thể chỉ ở mức 4-5%, nhưng giá các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm, xăng dầu, dịch vụ y tế và giáo dục lại thường tăng nhanh và mạnh hơn nhiều. Vì đây là những khoản chi tiêu hằng ngày không thể thiếu, nên người dân sẽ cảm thấy áp lực tức thì và rõ rệt hơn.
"Nếu tốc độ tăng thu nhập không đuổi kịp đà tăng của chi phí sinh hoạt, sức mua sẽ sụt giảm đáng kể, khiến đời sống người lao động càng thêm ngặt nghèo và khó khăn", ông Lạng cảnh báo.
Giải pháp để tăng lương thực sự hiệu quả
Để đồng lương tăng thêm thực sự "nằm trong túi" người lao động thay vì bị "vòng xoáy" giá cả cuốn đi, ông Lạng chỉ ra rằng "chìa khóa" chính là kiểm soát lạm phát và ổn định giá cả một cách bền vững. Nếu không kìm giữ được đà tăng giá, tiền lương tăng bao nhiêu cũng sẽ bị "bào mòn" bấy nhiêu theo thời gian.
Bên cạnh đó, cần triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ, bao gồm:
- Đảm bảo nguồn cung hàng hóa, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu, để giảm áp lực tăng giá cục bộ.
- Tối ưu hóa quy trình sản xuất, thúc đẩy sản xuất quy mô lớn và cắt giảm các khâu trung gian không cần thiết để hạ giá thành sản phẩm.
- Giám sát thị trường chặt chẽ, tăng cường quản lý để hạn chế tình trạng "té nước theo mưa", đẩy giá vô tội vạ.
Khi các yếu tố này vận hành tốt và ăn khớp với nhau, việc tăng lương mới thực sự trở thành đòn bẩy mạnh mẽ để cải thiện đời sống và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động.
Áp lực tăng giá trong bối cảnh kinh tế hiện nay
Liệu áp lực "tăng lương kéo theo tăng giá" có còn đáng ngại trong bối cảnh kinh tế hiện nay không? Ông Lạng cho biết so với giai đoạn trước, áp lực này đã thuyên giảm phần nào. Hiện nay, nền kinh tế có độ mở lớn hơn, nguồn cung hàng hóa dồi dào và tính cạnh tranh cao hơn, do đó khó xảy ra làn sóng tăng giá đồng loạt trên diện rộng.
Tuy nhiên, chúng ta vẫn không thể chủ quan và lơ là. Cần kiểm soát chặt chẽ các lĩnh vực nhạy cảm có tác động lan tỏa mạnh mẽ đến toàn bộ nền kinh tế, như xăng dầu, điện và các dịch vụ công thiết yếu. "Chính sách tiền lương phải hướng tới sự hài hòa, cân đối và bền vững trong dài hạn", ông nhấn mạnh.
Ý nghĩa của khoản hỗ trợ cho nhóm thu nhập thấp
Một điểm mới trong đề xuất lần này là cộng thêm 200.000-300.000 đồng cho nhóm thu nhập thấp. Ông Lạng đánh giá đây là một điểm sáng đáng ghi nhận, thể hiện tư duy quản lý nhân văn và ưu tiên rõ ràng đối với các đối tượng yếu thế trong xã hội.
Với người thu nhập thấp, vài trăm nghìn đồng có thể giúp họ trang trải thêm hóa đơn điện nước hoặc bữa ăn hằng ngày, mang lại sự hỗ trợ thiết thực trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu nhìn rộng hơn và xa hơn, khoản hỗ trợ này mới chỉ dừng lại ở mức trợ lực tạm thời.
"Để thu hẹp khoảng cách giàu - nghèo và tạo ra sự thay đổi căn bản về cấu trúc thu nhập trong xã hội, chúng ta cần những giải pháp mang tính chiến lược, toàn diện và dài hạn hơn nữa", ông Lạng đề xuất.
Khuyến nghị hoàn thiện chính sách tiền lương
Ông Lạng đưa ra khuyến nghị rằng chính sách tiền lương trong thời gian tới cần hướng tới sự hài hòa và bền vững hơn nữa. Tăng lương là tất yếu và cần thiết, nhưng phải đi đôi với việc kiểm soát giá cả hiệu quả và thiết kế chính sách sao cho người yếu thế được hưởng lợi thực chất, chứ không chỉ trên giấy tờ.
Dù khó có thể đạt được sự công bằng tuyệt đối trong phân phối thu nhập, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể hướng tới một cơ chế tiền lương nhân văn, giúp ổn định xã hội và thu hẹp dần hố ngăn cách thu nhập giữa các nhóm dân cư. "Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và sự cam kết lâu dài từ phía Nhà nước", ông kết luận.
Trước đó, Bộ Nội vụ đã đề xuất hai phương án tăng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng từ ngày 1/7, nhằm hỗ trợ người lao động và người hưởng chế độ trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.
