Thi hài cố Lãnh tụ Tối cao Iran, ông Ali Khamenei, cùng các thành viên gia đình thiệt mạng trong cuộc không kích ngày 28/2 đã được đưa tới khu phức hợp tôn giáo Đại lễ đường Mosalla ở Tehran vào ngày 3/7, trước khi các hoạt động chính thức của lễ tang bắt đầu.
Lễ tang lớn nhất lịch sử Iran
Lịch trình lễ tang kéo dài 5 ngày sẽ chính thức khởi động từ ngày 4/7. Tuy nhiên, từ trưa 3/7, Đại lễ đường Mosalla đã bắt đầu đón các đoàn người vào viếng. Ước tính từ 15 đến 20 triệu người Iran sẽ tham gia các sự kiện khác nhau trong khuôn khổ tang lễ này, được coi là quốc tang lớn nhất trong lịch sử Iran.
Ngày 2/7, trưởng đoàn đàm phán của Tehran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, kêu gọi "toàn thể người dân Iran cùng viết nên một trang sử vẻ vang của đất nước bằng sự hiện diện của mình", gọi đây là "một trong những thời khắc quan trọng nhất" trong lịch sử Iran.
Quốc tế tham dự và không phận đóng cửa
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin, nhiều quan chức cấp cao nước ngoài sẽ tham dự lễ tang. Pakistan cho biết Thủ tướng Shehbaz Sharif sẽ tham dự. Trung Quốc, Afghanistan cùng các quốc gia láng giềng Iran ở Kavkaz cũng thông báo cử đại diện. Dự kiến đại diện của khoảng 30 quốc gia có mặt, trong khi người dân từ Iraq, Afghanistan và Pakistan đổ về Iran.
Theo Reuters, linh cữu ông Ali Khamenei và người thân được phủ quốc kỳ Iran, đặt tại Đại lễ đường Mosalla. Những đoàn người mặc trang phục màu đen đã có mặt để tham dự lễ tưởng niệm và lễ viếng.
Bối cảnh sau xung đột và thỏa thuận ngừng bắn
Ông Ali Khamenei qua đời ở tuổi 86 trong các cuộc không kích do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran ngày 28/2, ngày đầu tiên của cuộc xung đột. Công tác chuẩn bị tang lễ đã phải hoãn trong giai đoạn cao điểm xung đột. Hiện lễ tang được tổ chức trong bối cảnh Iran và Mỹ duy trì lệnh ngừng bắn và đã ký thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột.
Linh cữu của ông sẽ được đặt tại Đại lễ đường Mosalla trong 3 ngày. Thi thể các thành viên gia đình cũng được đặt để công chúng viếng. Thủ đô Tehran cùng hai thành phố Qom và Mashhad sẽ cho người dân nghỉ lễ trong thời gian tang lễ. Giới chức yêu cầu các cơ quan hành chính công và doanh nghiệp tư nhân tại Tehran đóng cửa từ 4/7 đến hết 6/7. Các biện pháp hạn chế giao thông áp dụng tại trung tâm thành phố. Không phận Tehran bị đóng cửa một phần từ 3/7 và đóng cửa hoàn toàn trong ngày 6/7.
Hành trình an táng và kế vị
Sau các nghi lễ tại Tehran, linh cữu ông Khamenei sẽ được đưa tới hai thành phố linh thiêng của Iraq là Najaf và Karbala, trước khi được đưa về Iran để an táng ngày 9/7 tại thành phố Mashhad, quê hương ông. Hiện chưa rõ ông Mojtaba Khamenei, con trai và người kế nhiệm, có tham dự các nghi lễ chính thức tại Tehran hay không. Ông Mojtaba chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi trở thành Lãnh tụ Tối cao Iran.
Thỏa thuận Islamabad và tiến trình hòa bình
Ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng khu vực. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh. Tại vòng đàm phán cấp cao ở Thụy Sĩ ngày 22/6, Washington và Tehran đều đánh giá các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, mở đường cho thỏa thuận toàn diện về an ninh khu vực và tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Hai bên nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon với sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
