Siết Quản Lý, Ngăn Chặn Gian Lận Thuế Qua Hệ Thống Sổ Sách Kép
Tình trạng một số doanh nghiệp vận hành song song hai hệ thống sổ sách kế toán vẫn tiếp diễn, bất chấp các quy định pháp luật hiện hành. Nhiều vụ việc bị phát hiện gần đây ghi nhận chênh lệch doanh thu giữa hai sổ lên tới hàng nghìn tỷ đồng, gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngân sách nhà nước.
Hàng Loạt Vụ Vi Phạm Nghiêm Trọng Bị Phát Hiện
Vừa qua, nhiều vụ vi phạm nghiêm trọng quy định về kế toán đã bị phát hiện và khởi tố. Cơ quan điều tra Công an Thành phố Hà Nội đã khởi tố, bắt tạm giam ông Vũ Minh Châu - nguyên Giám đốc Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu, liên quan đến vụ án vi phạm về kế toán xảy ra tại công ty này.
Cơ quan điều tra phát hiện, trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2023, trên phần mềm công ty, doanh thu thực tế khoảng 13.700 tỷ đồng, chênh lệch so với báo cáo thuế khoảng 9.700 tỷ đồng. Sự chênh lệch này đã gây thiệt hại cho Nhà nước khoảng 150 tỷ đồng.
Lập Hai Sổ Sách, Che Giấu Doanh Thu Hàng Nghìn Tỷ
Kết luận điều tra bổ sung vụ án Công ty Hoàng Long (hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu lao động) xác định, các bị can đã thu tiền trái quy định pháp luật, lập hai sổ sách kế toán, để ngoài sổ sách nhằm che giấu doanh thu hơn 1.206 tỷ đồng. Hành vi này đã gây thiệt hại về thuế cho nhà nước hơn 241 tỷ đồng.
Ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas - lý giải tình trạng doanh nghiệp sử dụng hai hệ thống sổ sách là việc tồn tại song song “sổ nội bộ” và “sổ thuế”. Sổ nội bộ được lưu trữ và theo dõi trong phạm vi doanh nghiệp, trong khi sổ thuế dùng để kê khai, báo cáo với cơ quan thuế.
Sổ nội bộ thường ghi nhận đầy đủ doanh thu và chi phí thực tế, còn sổ thuế có số liệu thấp hơn, tạo ra một khoản chênh lệch doanh thu giữa hai hệ thống. Phần chênh lệch này thường được nhận qua tài khoản cá nhân hoặc bằng tiền mặt.
“Điều này đồng nghĩa rằng, một khoản tiền chưa được xuất hóa đơn, chưa được ghi nhận doanh thu đã được chuyển vào tài khoản cá nhân, hoặc nhận bằng tiền mặt”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Biện Pháp Giám Sát Của Cơ Quan Quản Lý
Về phía cơ quan quản lý, ông Tuấn cho biết ngành thuế hiện đang triển khai nhiều biện pháp giám sát dựa trên dữ liệu của bên thứ ba. Trước hết là kiểm soát đầu vào của doanh nghiệp, thông qua việc buộc bên bán phải xuất hóa đơn đầy đủ thông tin tên, địa chỉ, mã số thuế của bên mua.
Trong trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ trốn thuế, cơ quan thuế có quyền yêu cầu sao kê tài khoản ngân hàng cá nhân của chủ doanh nghiệp, hoặc người thân để xác minh nghĩa vụ thuế.
Bên cạnh đó, việc kiểm soát còn được thực hiện thông qua hệ thống nhận diện rủi ro của cơ quan thuế. Thông qua hệ thống dữ liệu tập trung của ngành thuế, cơ quan quản lý có thể nhận diện các trường hợp đáng ngờ dựa trên các hệ số rủi ro được thiết lập sẵn.
Cảnh Báo Từ Cục Thuế
Cục Thuế vừa cảnh báo tình trạng một số doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh thực hiện hành vi gian lận thuế, thông qua việc sử dụng phần mềm để vận hành song song hai hệ thống sổ sách kế toán.
Trước ngày 8/4, các tổ chức cung cấp dịch vụ, giải pháp hóa đơn điện tử phải lập danh sách toàn bộ khách hàng đã sử dụng phần mềm sổ kế toán tài chính (đến hết ngày 31/3), gửi về Cục Thuế. Mục tiêu là bịt kẽ hở dùng tài khoản cá nhân che giấu doanh thu để trốn thuế.
Các đơn vị công nghệ cho biết việc cung cấp danh sách khách hàng đang sử dụng phần mềm với thông tin cơ bản, tương tự quy định đang áp dụng về hóa đơn điện tử trước đây.
Theo Misa, cơ quan thuế không yêu cầu cung cấp dữ liệu kế toán chi tiết, số liệu tài chính hay thông tin kinh doanh nội bộ của doanh nghiệp. Việc này nếu cần, cơ quan thuế sẽ trực tiếp làm việc với doanh nghiệp tại các kỳ thanh tra thuế định kỳ hoặc đột xuất như từ xưa đến nay.
“Trong thực tế, doanh nghiệp có thể có nhiều cơ sở dữ liệu kế toán phục vụ các mục đích riêng như sao lưu dữ liệu, đào tạo nội bộ, kiểm thử nghiệp vụ, lập phương án tài chính giả định… Đến thời điểm hiện tại, Cục Thuế chưa có hướng dẫn cụ thể về tiêu chí xác định như thế nào là hai sổ kế toán nhằm gian lận thuế, do vậy tại thời điểm này công ty chưa gửi đi bất kỳ thông tin nào liên quan tới việc này”, Misa thông tin.
Trường Hợp Điển Hình: Bảo Tín Minh Châu
Báo cáo kết quả kinh doanh của Bảo Tín Minh Châu ghi nhận doanh thu quanh mức 1.000 tỷ đồng mỗi năm, lợi nhuận chỉ vài tỷ đồng. Tuy nhiên, số liệu cơ quan công an xác định cao gấp nhiều lần so với báo cáo.
Hàng loạt vi phạm trong hoạt động kinh doanh vàng của Công ty Bảo Tín Minh Châu bị cơ quan thanh tra phát hiện ở nhiều lĩnh vực như kế toán, thuế và phòng, chống rửa tiền.
Sau thông tin hai cha con ông Vũ Minh Châu bị khởi tố, sáng ngày 7/4, các cửa hàng vàng Bảo Tín Minh Châu vẫn đông khách đến chờ giao dịch, cho thấy sự phức tạp trong việc quản lý và giám sát các doanh nghiệp có hành vi gian lận.
