Chủ tịch Rạng Đông đối mặt cáo trạng trốn thuế từ giao dịch quặng Ilmenite
Trong vụ án khai thác tài nguyên khoáng sản trái phép trị giá hơn 1.500 tỷ đồng, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố 28 bị can với nhiều tội danh khác nhau. Đáng chú ý, Chủ tịch HĐQT Nguyễn Văn Đông và Tổng giám đốc Lê Hoàng Ngân của Công ty CP Rạng Đông bị truy tố về tội "Trốn thuế", liên quan đến các giao dịch mua bán quặng Ilmenite.
Mánh khóe tinh vi trong việc bán quặng
Theo cáo trạng, Công ty CP Rạng Đông là doanh nghiệp tư nhân đa ngành với 12 công ty thành viên, hoạt động chính trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, khoáng sản kim loại, và thương mại. Chủ tịch Nguyễn Văn Đông nắm quyền điều hành toàn bộ hệ thống này, trong khi Lê Hoàng Ngân (cháu họ Đông) phụ trách tài chính và điều tiết dòng tiền.
Cuối năm 2023, do tình hình tài chính khó khăn, Đông và Ngân đã thống nhất một "phương án tháo gỡ". Họ giao cho Nguyễn Thị Phương Thu, Trưởng bộ phận bán hàng trong nước của Công ty CP Khoáng sản Sông Bình (một công ty thành viên), thực hiện việc bán quặng Ilmenite với giá thực tế cao hơn giá ghi trên hợp đồng và xuất hóa đơn. Số tiền chênh lệch được khách hàng thanh toán bằng tiền mặt, sau đó do Nguyễn Thu Hương Thủy (em họ Đông) quản lý và chuyển cho Đông sử dụng cho các hoạt động của doanh nghiệp.
Thiệt hại lớn cho ngân sách nhà nước
Từ tháng 12-2023 đến tháng 9-2024, thông qua Trần Thị Lê Vi Vân (lao động tự do), đã có 5 hợp đồng mua 38.000 tấn quặng Ilmenite với tổng giá trị 115,5 tỷ đồng. Phần chênh lệch giữa giá trị thực tế thanh toán và giá trị theo hợp đồng là 16,5 tỷ đồng. Số tiền này không được hạch toán vào sổ sách kế toán của Công ty Sông Bình và không kê khai nộp thuế, dẫn đến thiệt hại về thuế cho Nhà nước hơn 3,8 tỷ đồng.
Trong quá trình điều tra, các bị can đã khai nhận việc bàn bạc và thống nhất thực hiện hành vi trên. Viện Kiểm sát Tối cao xác định Nguyễn Văn Đông giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, trong khi các bị can khác như Lê Hoàng Ngân, Nguyễn Thị Phương Thu, Nguyễn Thu Hương Thủy, và Trần Thị Lê Vi Vân có vai trò giúp sức.
Những cá nhân không bị xử lý hình sự
Cơ quan tố tụng cũng làm rõ một số cá nhân liên quan không bị truy tố do thiếu căn cứ. Cụ thể, thủ quỹ và thư ký của Chủ tịch HĐQT Công ty Rạng Đông chỉ thực hiện việc kiểm đếm, nhận tiền mà không biết về việc xuất hóa đơn giá thấp. Tương tự, Tổng giám đốc, Phó tổng giám đốc, và kế toán trưởng của Công ty Sông Bình dù tham gia ký hợp đồng và xuất hóa đơn nhưng không biết về sự chênh lệch giá, nên không đủ cơ sở để xử lý hình sự.
Vụ án này nằm trong bối cảnh rộng hơn liên quan đến Tập đoàn Hưng Thịnh, nơi Chủ tịch Phan Thành Muôn bị truy tố về các tội vi phạm quy định khai thác tài nguyên, kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, và đưa hối lộ. Sự việc cho thấy những thách thức trong công tác quản lý và giám sát hoạt động kinh doanh khoáng sản tại Việt Nam.
