Một vụ việc đáng tiếc xảy ra vào khoảng 18h30 tối ngày 7 tháng 2, trên quốc lộ 12 đoạn trước cây xăng IDEL thuộc cửa khẩu quốc tế Cha Lo, tỉnh Quảng Trị. Sự việc bắt nguồn từ va chạm giao thông giữa hai xe đầu kéo, dẫn đến tranh cãi và ẩu đả giữa các tài xế.
Tài xế Lê Thế Anh, 46 tuổi, bị tài xế Đặng Xuân Chính, 38 tuổi, cùng trú tại phường Nam Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, dùng kéo đâm vào người. Ông Anh chịu bốn vết thương nhỏ ở lưng và bụng. Sau đó, ông Anh dùng rựa chém vào sau đầu ông Chính, gây vết rách khoảng 5cm, chảy nhiều máu, tai phải rách 3cm và các vết thương khác, khiến ông Chính ngất tại chỗ.
Trước đó ít ngày, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tây Ninh đã ra quyết định khởi tố Mai Anh Nhật, 43 tuổi, ngụ xã Hậu Nghĩa, Tây Ninh, về tội giết người. Vụ việc này cũng xuất phát từ va chạm giao thông, khi Nhật thiếu kiềm chế đánh chết ông N.V.H., 64 tuổi, ngụ TP.HCM.
Tại sao liên tục xảy ra những vụ việc đáng tiếc như vậy và làm thế nào để ngăn chặn?
Dưới đây là ý kiến phân tích từ các chuyên gia về nguyên nhân và giải pháp cho vấn đề này.
PGS.TS Huỳnh Văn Chẩn: Nên sớm giải tỏa tâm lý, tránh để tích tụ
Khi nhìn vào những vụ bạo lực bộc phát sau va chạm giao thông gần đây, có thể thấy đây là hiện tượng xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, không đơn thuần chỉ vì một va chạm hay lời nói tức thời. Một nguyên nhân đáng chú ý là sự dồn nén tâm lý kéo dài trong đời sống hiện đại.
Áp lực ngày nay không chỉ đến từ công việc mà còn từ nhịp sống gấp gáp, các mối quan hệ xã hội và những lo toan thường trực. Khi những áp lực này bị tích tụ quá lâu mà không có cơ hội giải tỏa, chỉ cần gặp một sự việc bị xem là bất hợp lý vào đúng thời điểm nhạy cảm, cảm xúc tiêu cực rất dễ bùng phát. Hiện tượng này tương đồng với cách nói dân gian giận cá chém thớt, khi một sự việc nhỏ trở thành mồi lửa cho những ức chế đã âm ỉ từ trước.
Tuy vậy, cần nhìn nhận rằng đây chỉ là một trong nhiều nguyên nhân dẫn đến hành vi bạo lực, không thể quy kết toàn bộ vấn đề vào yếu tố tâm lý cá nhân. Dù vậy, từ góc độ này có thể thấy rõ vai trò quan trọng của việc giải tỏa và chăm sóc sức khỏe tinh thần hằng ngày.
Mỗi người cần học cách quan sát chính mình, nhận biết khi tâm lý trở nên căng thẳng để chủ động tìm cách xả áp lực kịp thời. Việc giải tỏa có thể khá đơn giản, chẳng hạn dành cho bản thân một khoảng lặng để tịnh tâm, chơi thể thao, trò chuyện với bạn bè hay chia sẻ những điều đang chất chứa trong lòng. Nếu để cảm xúc tiêu cực tích tụ quá lâu, nguy cơ dẫn đến phản ứng thiếu kiểm soát và hệ quả đáng tiếc là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Luật sư Trần Thị Ngân Hà: Kiềm chế là bảo vệ mình trước pháp luật
Việc nhiều vụ va chạm giao thông nhỏ nhanh chóng leo thang thành xô xát, ẩu đả là hiện tượng đáng lo ngại, phản ánh sự thiếu kiềm chế và hiểu biết pháp luật của một bộ phận người tham gia giao thông. Chỉ từ một va quẹt xe hay lời nói thiếu kiềm chế, nhiều người đã sẵn sàng dùng vũ lực để giải quyết, dẫn đến hậu quả pháp lý rất nghiêm trọng.
Hành vi tụ tập cãi vã, đánh nhau giữa đường không chỉ gây mất an toàn giao thông mà còn có thể cấu thành tội gây rối trật tự công cộng nếu gây ách tắc, cản trở giao thông. Trong trường hợp đánh người gây thương tích, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích.
Nếu người gây án có ý thức tước đoạt mạng sống của nạn nhân, chẳng hạn đánh vào vùng trọng yếu như đầu, cổ, sử dụng hung khí nguy hiểm, đánh liên tục, dã man, hoặc tiếp tục tấn công dù nạn nhân đã bất tỉnh, thì dù xuất phát từ va chạm giao thông, hành vi vẫn có thể bị xác định là tội giết người.
Điều đáng tiếc là nhiều người khi hành động trong cơn nóng giận không lường hết hậu quả pháp lý, để rồi chỉ trong vài phút mất kiểm soát đã đánh đổi cả tương lai của mình. Người tham gia giao thông cần giữ bình tĩnh, kiềm chế cảm xúc khi xảy ra va chạm. Trong mọi tình huống, ưu tiên đảm bảo an toàn, gọi lực lượng chức năng hoặc bảo hiểm đến giải quyết, tuyệt đối không dùng lời lẽ xúc phạm hay bạo lực. Kiềm chế không phải là thua thiệt mà là cách tốt nhất để tự bảo vệ mình trước những rủi ro pháp lý và bi kịch không đáng có.
ThS Tiêu Minh Sơn: Chậm lại giữa hối hả ngày Tết
Yếu tố thời điểm cận Tết cũng tác động không nhỏ đến tâm lý và hành vi của con người. Càng gần Tết, nhịp sống càng trở nên gấp gáp hơn, ai cũng muốn mọi việc diễn ra thật nhanh, nhanh về nhà, nhanh hoàn thành công việc, nhanh kịp những kế hoạch đã định sẵn. Trong trạng thái ấy, bất kỳ điều gì làm chậm lại tốc độ mong muốn đều rất dễ bị xem là một sự cản trở, từ đó gây khó chịu và bức bối.
Tâm lý này khá tương đồng với những gì từng thấy trong một số vụ tai nạn giao thông xảy ra vào những ngày cận Tết hoặc trong dịp Tết, khi chỉ một va chạm nhỏ cũng có thể thổi bùng xung đột. Không hẳn vì sự việc nghiêm trọng, mà vì nó chặn đứng cảm giác vội vã, làm gián đoạn dòng chảy tâm lý đang gấp gáp.
Theo tôi, chúng ta nên nhìn Tết ở khía cạnh của sự đủ đầy và bình an. Khi đó, mỗi người có thể tự giữ cho mình rằng không có điều gì quan trọng hơn việc giữ trọn sự đủ đầy ấy cho bản thân và gia đình. Những hành động có nguy cơ làm tổn hại đến sự đủ đầy đó, dù là một phút nóng giận hay một phản ứng bốc đồng, đều nên được cân nhắc để tránh.
Ngoài ra, tôi cho rằng Tết cũng chỉ là một kỳ nghỉ lễ trong năm. Khi bị đặt lên quá nhiều kỳ vọng và áp lực, Tết dễ trở thành nguồn căng thẳng khiến con người hối hả hơn mức cần thiết. Chính sự hối hả ấy, nếu không được kiểm soát, có thể dẫn đến những chuyện không hay, điều mà ai cũng mong tránh trong những ngày được xem là khởi đầu cho một năm mới.
Sau khi củng cố hồ sơ, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tây Ninh tiếp tục khởi tố Mai Anh Nhật để điều tra về tội giết người, nhấn mạnh tính chất nghiêm trọng của vụ việc và hậu quả pháp lý từ hành vi bạo lực sau va chạm giao thông.
