Phiên tòa CIPCO: 'Tiền ngoài hợp đồng' và sức ép với doanh nghiệp thuê đất
Ngày 25/3, Tòa án nhân dân Thành phố Cần Thơ đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án liên quan đến sai phạm nghiêm trọng tại Công ty Cổ phần Xây dựng hạ tầng khu công nghiệp Cần Thơ (CIPCO). Sự kiện này thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận khi 4 cựu lãnh đạo và nhân viên chủ chốt bị truy tố về các tội danh trong quản lý và sử dụng tài sản doanh nghiệp.
Các bị cáo và cáo trạng chi tiết
Các bị cáo trong vụ án bao gồm: Trần Văn Phúc, nguyên Tổng Giám đốc CIPCO; Trương Văn Tiên, nguyên Trưởng phòng Kế hoạch Kinh doanh CIPCO; Trần Ngọc Trung, nguyên Phó trưởng phòng Kế hoạch Kinh doanh CIPCO; và Đặng Minh Thừa, nguyên Phó giám đốc chi nhánh phía Nam SCIC, kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị CIPCO.
Theo cáo trạng từ Viện kiểm sát nhân dân, trong thời gian đảm nhiệm chức vụ Tổng giám đốc, bị cáo Trần Văn Phúc được Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước ủy quyền đại diện phần vốn góp hơn 24% tại CIPCO. Lợi dụng quyền hạn này, Phúc đã chỉ đạo cấp dưới sử dụng tiền công ty để chi các khoản không đúng quy định, bao gồm việc "tặng quà" nhằm tiếp cận dự án Khu công nghiệp Cờ Đỏ - Thới Lai và chi công tác sai quy định, với tổng số tiền lên đến 2,1 tỷ đồng. Dù đã hoàn ứng 1,55 tỷ đồng trước khi bị phát hiện, hành vi này vẫn gây thiệt hại cho doanh nghiệp 550 triệu đồng.
Hành vi 'ép' doanh nghiệp nộp tiền ngoài hợp đồng
Một trong những nội dung gây chú ý nhất tại phiên tòa là cáo buộc các bị cáo đã "ép" doanh nghiệp nộp tiền ngoài hợp đồng. Cụ thể, trong quá trình ký kết hợp đồng cho thuê lại đất với các đối tác, bị cáo Phúc cùng Tiên và Trung đã thống nhất phương án giá thuê là 4 USD/m²/năm, nhưng chỉ ghi 3 USD trong hợp đồchính thức. Phần còn lại, tương đương 942 triệu đồng, bị yêu cầu thanh toán ngoài sổ sách.
Khi đại diện các doanh nghiệp xin giảm khoản tiền này xuống 500 triệu đồng, các bị cáo bị cáo buộc tiếp tục gây sức ép buộc phải nộp đủ số tiền. Ngoài ra, với một doanh nghiệp khác, CIPCO bị cáo buộc đã nhận 150 triệu đồng tiền thuê hành lang an toàn kỹ thuật nhưng không ký hợp đồng và không hạch toán vào sổ sách kế toán.
Tổng hợp các hành vi, cáo trạng xác định bị cáo Trần Văn Phúc đã lạm dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt hơn 1,09 tỷ đồng.
Nhiều quan điểm bào chữa trái chiều
Phần tranh tụng tại tòa diễn ra căng thẳng khi luật sư bào chữa cho bị cáo Trần Văn Phúc cho rằng việc truy tố tội "lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản" là chưa phù hợp. Theo quan điểm bào chữa, khoản 1 USD/m² không ghi trong hợp đồng thực chất là phần giá trị thuộc về CIPCO, do các bên thỏa thuận để ngoài hợp đồng. Vì vậy, nếu có thiệt hại thì đối tượng bị hại phải là CIPCO, không phải doanh nghiệp thuê đất.
Luật sư cũng lập luận rằng các bị cáo không chiếm đoạt vì đã hoàn ứng lại tiền cho công ty; riêng khoản 150 triệu đồng từ việc sử dụng hành lang kỹ thuật đã được hoàn trả nên không cấu thành tội phạm. Từ đó, phía bào chữa đề nghị chuyển tội danh sang "lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ" và xem xét mức án bằng thời gian tạm giam.
Tại tòa, bị cáo Trần Văn Phúc thừa nhận có vi phạm nhưng phủ nhận hành vi chiếm đoạt tài sản, đồng thời mong Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ. Bị cáo Trương Văn Tiên nhận trách nhiệm, cho rằng vụ việc đã gây ảnh hưởng đến nhiều người và mong được khoan hồng. Bị cáo Trần Ngọc Trung trình bày mình chỉ làm theo chỉ đạo, không hưởng lợi cá nhân.
Riêng bị cáo Đặng Minh Thừa vắng mặt. Luật sư cho biết bị cáo mắc bệnh hiểm nghèo, phạm tội do nôn nóng trong công việc và không có mục đích chiếm đoạt. Đáng chú ý, đại diện pháp lý của CIPCO cũng cho rằng việc buộc tội ba bị cáo Phúc, Tiên, Trung về hành vi chiếm đoạt tài sản là chưa đủ căn cứ.
Đề nghị mức án nghiêm khắc từ Viện kiểm sát
Chiều cùng ngày, đại diện Viện kiểm sát công bố quan điểm luận tội, nhận định các bị cáo không có tình tiết tăng nặng nhưng có nhiều tình tiết giảm nhẹ, nên đề nghị áp dụng Điều 54 Bộ luật Hình sự.
Mức án được đề nghị cụ thể: phạt bị cáo Trần Văn Phúc từ 15-16 năm tù về tội lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản và từ 2-3 năm tù về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ, với tổng hợp chung hình phạt từ 17-19 năm tù. Viện kiểm sát đề nghị phạt bị cáo Trương Văn Tiên 20 năm tù, Trần Ngọc Trung 13-14 năm cùng về tội lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản; đồng thời đề nghị phạt bị cáo Đặng Minh Thừa từ 3-4 năm về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ.
Về trách nhiệm dân sự, Viện kiểm sát đề nghị buộc các bị cáo liên đới bồi thường 942 triệu đồng cho doanh nghiệp liên quan và 550 triệu đồng cho CIPCO, nhằm khắc phục thiệt hại đã gây ra.
