Nhiều người dân thắc mắc: Nếu đã xây nhà trên đất nông nghiệp từ năm 2018, nay muốn hợp thức hóa bằng cách chuyển sang đất ở thì có bị buộc tháo dỡ công trình hay không? Theo quy định của Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn, việc xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp là hành vi vi phạm pháp luật đất đai, bởi đất nông nghiệp chỉ được sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp.
Quy định về chuyển mục đích sử dụng đất
Theo Điều 57 Luật Đất đai 2013, việc chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trường hợp tự ý chuyển mục đích sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính và buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu.
Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 22 Nghị định 43/2014/NĐ-CP, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp đã xây dựng nhà ở trước ngày 1/7/2014 (ngày Luật Đất đai 2013 có hiệu lực) thì được xem xét công nhận quyền sử dụng đất ở nếu đủ điều kiện. Đối với trường hợp xây nhà sau thời điểm này, việc chuyển mục đích sẽ khó khăn hơn.
Xây nhà năm 2018: Có phải tháo dỡ?
Trường hợp xây nhà trên đất nông nghiệp từ năm 2018, tức là sau khi Luật Đất đai 2013 đã có hiệu lực, hành vi này bị coi là vi phạm. Theo quy định tại Nghị định 91/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 102/2014/NĐ-CP), mức phạt tiền đối với hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp có thể lên tới 200 triệu đồng, tùy theo diện tích vi phạm. Ngoài ra, người vi phạm còn bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất, tức là phải tháo dỡ công trình xây dựng trái phép.
Giải pháp hợp thức hóa
Để tránh bị tháo dỡ, người dân có thể nộp đơn xin chuyển mục đích sử dụng đất lên UBND cấp huyện. Nếu được chấp thuận, họ phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định. Tuy nhiên, việc chấp thuận hay không phụ thuộc vào quy hoạch sử dụng đất của địa phương. Nếu khu đất nằm trong quy hoạch đất ở, khả năng được chấp thuận cao hơn.
Luật sư Nguyễn Văn A, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho biết: “Theo quy định, việc xây nhà trên đất nông nghiệp trái phép sẽ bị xử lý nghiêm. Tuy nhiên, nếu người dân tự nguyện nộp đơn xin chuyển mục đích và đáp ứng các điều kiện, cơ quan chức năng có thể xem xét không buộc tháo dỡ mà chỉ xử phạt hành chính.”
Khuyến nghị
Người dân nên liên hệ với cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để được tư vấn cụ thể. Việc tự ý xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, có thể dẫn đến mất trắng tài sản nếu bị cưỡng chế tháo dỡ.
