Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa trình Chính phủ đề xuất bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào Chương trình lập pháp năm 2026. Mục tiêu nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thi hành luật và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, mô hình chính quyền địa phương mới.
Hai nhóm nội dung sửa đổi lớn
Sau gần 2 năm triển khai Luật Đất đai 2024, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành hơn 26 văn bản quy phạm pháp luật để sửa đổi, bổ sung. Tuy nhiên, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu phân cấp, phân quyền đặt ra nhu cầu hoàn thiện pháp luật đất đai. Nhiều nội dung hiện quy định tại nghị định cần được luật hóa để đảm bảo tính ổn định.
Dự thảo tập trung sửa đổi hai nhóm: thứ nhất là quy định đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, hướng tới tăng trưởng kinh tế hai con số; thứ hai là quy định về phân cấp, phân quyền theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và cải cách thủ tục hành chính.
Bộ đề xuất luật hóa nhiều cơ chế từ Nghị quyết 254/2025, Nghị định 226/2025, Nghị định 49/2026, Nghị định 50/2026 và Nghị quyết 66.3/2025/NQ-CP. Các nội dung sửa đổi toàn diện bao gồm giá đất, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất; tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; tách thửa, hợp thửa đất và giải quyết tranh chấp.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung quy định về quy hoạch sử dụng đất cấp xã; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trồng lúa; xử lý vi phạm đất đai trước ngày 1/7/2014; cơ chế bồi thường đặc thù và chế độ sử dụng một số loại đất. Đồng thời, sửa đổi thẩm quyền quản lý nhà nước về đất đai phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thay thế hoặc bãi bỏ các thuật ngữ như "huyện", "cấp huyện", "thị trấn".
Siết giao dịch đất trong thời gian chờ thu hồi
Dự thảo đề xuất điều chỉnh quyền của người sử dụng đất khi có thông báo thu hồi nhưng chưa có quyết định. Thực tế, trong thời gian chờ thu hồi, người sở hữu đất vẫn có thể chuyển nhượng, tặng cho hoặc góp vốn bằng sổ đỏ, dẫn đến tình trạng mua bán "đón đền bù" trục lợi. Để khắc phục, Bộ đề xuất người nhận chuyển nhượng chỉ được hưởng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tương ứng với người có đất bị thu hồi trước đó. Việc siết giao dịch này nhằm hạn chế đầu cơ, đảm bảo công bằng trong bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Công nhận quyền sử dụng đất cho giao dịch giấy viết tay
Dự thảo cũng đề cập đến lượng lớn giao dịch chuyển nhượng đất đai bằng giấy viết tay từ sau ngày 1/7/2014 đến 1/8/2024 (thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực) chưa được cấp sổ đỏ, gây hạn chế giao dịch, thế chấp và tiềm ẩn tranh chấp. Bộ đề xuất công nhận quyền sử dụng đất cho các trường hợp này để đảm bảo quyền lợi người dân.
