Theo dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, Chính phủ đề xuất người có quyền sử dụng đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất dưới cả hai hình thức: giấy truyền thống và điện tử. Đề xuất này được đánh giá là một bước tiến lớn trong tiến trình số hóa quản lý đất đai, mở ra hướng kiểm soát chặt chẽ hơn đối với loại giấy tờ quan trọng bậc nhất của người dân.
Không chỉ dừng lại ở việc thay đổi phương thức lưu trữ, sổ đỏ điện tử còn giúp cơ quan chức năng và người dân có thêm một kênh đối soát thông tin hiệu quả. Với phiên bản điện tử, những rủi ro như mất sổ đỏ, thất lạc giấy tờ hay các chiêu trò làm giả sổ đỏ để lừa đảo sẽ bị hạn chế đáng kể. Đặc biệt, tình trạng nhiều sổ được cấp cho cùng một mảnh đất - vốn từng xảy ra trong nhiều vụ việc - có thể được phát hiện sớm thông qua dữ liệu điện tử tập trung.
Lợi ích kép từ việc cấp sổ đỏ điện tử
Việc số hóa sổ đỏ không chỉ mang lại lợi ích cho cơ quan quản lý mà còn trực tiếp giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí khi thực hiện các thủ tục hành chính liên quan. Thay vì phải mang bản gốc giấy tờ đến nhiều nơi, công dân có thể xuất trình dữ liệu điện tử, giảm bớt khâu chờ đợi, đối chiếu và rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ.
Tuy nhiên, để sổ đỏ điện tử thực sự phát huy giá trị, quá trình số hóa cần được nhìn nhận như một biện pháp nâng cao toàn diện chất lượng quản lý nhà nước, chứ không đơn thuần là số hóa một văn bản. Các cơ quan chức năng phải số hóa toàn bộ dữ liệu đất đai một cách có hệ thống, thống nhất, từ đó xử lý dứt điểm những tồn tại kéo dài như chồng lấn ranh giới, sai sót quy hoạch hay trùng lặp thông tin.
Số hóa phải đi cùng chuẩn hóa dữ liệu và quy trình
Muốn làm được điều đó, trước hết cần thực hiện làm sạch dữ liệu, rà soát, đối chiếu và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai chuẩn xác. Đây là nền tảng quan trọng để chuyển đổi số toàn bộ quy trình cấp phép xây dựng, giúp cơ quan chức năng phòng tránh sai phạm thông qua cơ chế đối soát chéo dữ liệu tự động. Nếu dữ liệu gốc không chính xác, mọi hoạt động khai thác, vận hành sau đó đều có nguy cơ sai lệch.
Song song với số hóa dữ liệu, các thủ tục hành chính cũng cần được chuẩn hóa triệt để, hướng tới loại bỏ giấy tờ truyền thống trong quy trình xử lý. Thực tế cho thấy, sau một thời gian chuyển đổi số mạnh mẽ, nhiều thủ tục hành chính vẫn chưa thực sự đột phá khi người dân và doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nhiều bước không cần thiết. Vì vậy, con người và quy trình làm việc luôn là chìa khóa then chốt quyết định hiệu quả cuối cùng của quá trình chuyển đổi số.
An ninh thông tin - thách thức lớn trong số hóa đất đai
Một trong những thách thức lớn nhất của quá trình số hóa là an ninh thông tin và an toàn dữ liệu. Khi bộ máy hành chính được số hóa rộng rãi, kết nối giữa nhiều cơ quan ngày càng chặt chẽ, số lượng “cửa ngõ” vào hệ thống cũng tăng lên, tạo thêm cơ hội cho các đối tượng xấu khai thác, tấn công. Do đó, từng cán bộ, công chức, từng cá nhân trong toàn bộ hệ thống đều phải nâng cao ý thức và tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về bảo mật hệ thống.
Không chỉ cơ quan nhà nước, người dân cũng cần được trang bị nhận thức và kỹ năng bảo mật thông tin, dữ liệu cá nhân. Nếu chỉ một sơ hở nhỏ, thông tin của người dân có thể bị đánh cắp, lợi dụng cho các mục đích xấu, như nhiều vụ việc đã xảy ra trong thời gian qua. Để khắc phục rủi ro này, cơ quan chức năng cần xây dựng các chương trình cảnh báo, hướng dẫn cụ thể để người dân hiểu rõ cách bảo vệ dữ liệu khi tham gia các giao dịch điện tử.
Hướng tới nền quản trị đất đai hiện đại, minh bạch
Số hóa sổ đỏ là một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh chuyển đổi số quốc gia, nhưng chỉ thành công khi được thực hiện đồng bộ với việc hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa quy trình, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và bảo đảm an ninh dữ liệu. Khi những yếu tố này được giải quyết hiệu quả, quá trình số hóa toàn diện mới đạt được kết quả cao nhất, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp và góp phần xây dựng nền hành chính minh bạch, hiện đại.
