Ngày 27/7/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức ban hành Văn bản hợp nhất số 73/2026/VBHN-NĐ-BNNMT quy định chi tiết về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Văn bản hệ thống hóa các khung chế tài nhằm xử lý nghiêm hành vi cản trở quyền sử dụng đất chính đáng, đồng thời siết chặt quản lý đối với các trường hợp gian lận, làm giả hồ sơ, giấy tờ đất đai. Mức phạt tiền cao nhất được quy định lên tới 20 triệu đồng, áp dụng cho hành vi nộp và sử dụng giấy tờ giả trong thủ tục hành chính về đất đai.
Văn bản này cũng yêu cầu các đối tượng vi phạm phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả như khôi phục lại hiện trạng thửa đất, hủy bỏ kết quả thủ tục đã cấp và nộp lại toàn bộ giấy tờ đã bị tẩy xóa, làm giả. Các quy định được áp dụng thống nhất cho cả cá nhân và tổ chức trên phạm vi toàn quốc, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để cơ quan chức năng xử lý vi phạm đất đai.
Phạt đến 10 triệu đồng hành vi cản trở người khác sử dụng đất
Theo Văn bản hợp nhất, hành vi gây khó khăn, cản trở việc sử dụng đất của chủ thể khác sẽ bị xử phạt theo hai khung tiền, tùy thuộc vào tính chất và mức độ vi phạm.
- Mức phạt từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng: áp dụng cho hành vi tập kết vật liệu xây dựng hoặc đặt các vật dụng khác lên phần đất của người khác, hoặc trên chính thửa đất của mình nhưng gây cản trở hoạt động sử dụng đất hợp pháp của chủ thể liên quan. Đây là các hành vi mang tính tạm thời, có thể khắc phục ngay nhưng vẫn ảnh hưởng đến quyền sử dụng đất của người khác.
- Mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: áp dụng đối với hành vi tự ý đào bới, xây dựng tường chắn hoặc dựng hàng rào trên phần đất thuộc quyền sử dụng của mình hoặc của người khác nhằm mục đích cản trở người khác khai thác, sử dụng đất. Những hành vi này có tính chất cố định, lâu dài, gây cản trở nghiêm trọng hơn và bị xử phạt ở mức cao hơn.
Ngoài phạt tiền, cá nhân, tổ chức vi phạm còn bị buộc khôi phục lại hiện trạng ban đầu của thửa đất trước khi thực hiện hành vi sai phạm. Điều này có nghĩa mọi công trình, vật cản do vi phạm tạo ra phải được dỡ bỏ để trả lại nguyên trạng cho người sử dụng đất hợp pháp.
Xử phạt hành vi tẩy xóa, làm giả giấy tờ đất đai
Liên quan đến tính trung thực của giấy tờ, chứng từ trong quản lý đất đai, văn bản hợp nhất đưa ra ba khung phạt phân hóa theo mức độ vi phạm.
- Mức phạt từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng: áp dụng cho trường hợp cố ý tẩy xóa, sửa chữa hoặc làm biến dạng nội dung các giấy tờ, chứng từ quản lý đất đai, trừ các trường hợp nặng hơn quy định tại hai khung tiếp theo.
- Mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: áp dụng khi người sử dụng đất kê khai không đúng sự thật, hoặc tẩy xóa, sửa chữa giấy tờ dẫn đến việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) và thực hiện các giao dịch chuyển nhượng, chuyển đổi, tặng cho, thừa kế, thế chấp, cho thuê, góp vốn bị sai lệch, nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Mức phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng: áp dụng đối với hành vi nộp, sử dụng giấy tờ giả mạo trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính hoặc các công việc khác liên quan đến đất đai, nếu chưa đến mức xử lý hình sự. Đây là mức phạt cao nhất trong văn bản hợp nhất lần này.
Sự phân thành ba mức phạt giúp cơ quan chức năng xử lý tương xứng với từng hành vi, từ việc sửa chữa giấy tờ thông thường cho đến việc sử dụng giấy tờ giả nhằm trục lợi trong các giao dịch đất đai. Mức phạt 20 triệu đồng được xem là điểm nhấn để răn đe các đối tượng cố tình gian lận hồ sơ.
Biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc
Bên cạnh việc nộp phạt, người vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo đúng quy định tại Văn bản hợp nhất số 73/2026/VBHN-NĐ-BNNMT.
- Thực hiện lại thủ tục: Yêu cầu làm lại toàn bộ thủ tục hành chính về đất đai theo đúng quy định đối với các vi phạm về tẩy xóa, sửa chữa hoặc khai báo không trung thực.
- Hủy bỏ kết quả: Buộc hủy bỏ toàn bộ kết quả giải quyết thủ tục hành chính đã thực hiện dựa trên việc sử dụng giấy tờ giả. Quy định này nhằm ngăn chặn các giao dịch đất đai phát sinh từ hồ sơ không hợp pháp tiếp tục có hiệu lực.
- Thu hồi tài liệu vi phạm: Buộc nộp lại toàn bộ các văn bản, giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch thông tin hoặc các loại giấy tờ giả mạo đã sử dụng trước đó để cơ quan chức năng xử lý theo thẩm quyền.
Các biện pháp này không chỉ xử phạt mà còn mang tính phòng ngừa, đảm bảo không để sai phạm tiếp tục gây hậu quả trên thực tế. Việc hủy bỏ kết quả thủ tục còn giúp làm sạch dữ liệu đất đai, tránh tình trạng Sổ đỏ cấp sai hoặc giao dịch bất hợp pháp tồn tại dai dẳng.
Tác động đối với người sử dụng đất
Việc ban hành Văn bản hợp nhất số 73/2026/VBHN-NĐ-BNNMT tạo ra hành lang pháp lý minh bạch hơn trong xử phạt vi phạm hành chính về đất đai. Người dân và doanh nghiệp khi thực hiện quyền sử dụng đất sẽ có cơ sở rõ ràng để tuân thủ, tránh bị xử phạt do thiếu hiểu biết.
Đồng thời, các cơ quan thanh tra, kiểm tra cũng có căn cứ thống nhất để xử lý các hành vi cản trở, gian lận đất đai một cách nhanh chóng và đúng pháp luật. Qua đó, quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất được bảo vệ tốt hơn, góp phần thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, ổn định.
