Ngày 7.5, ông Ngô Chí Cường, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp, cùng lãnh đạo UBND tỉnh và các sở, ngành đã tiến hành khảo sát thực tế dự án ngọt hóa Gò Công. Mục tiêu là tìm ra các giải pháp bền vững nhằm bảo đảm nguồn nước ngọt lâu dài và ngăn chặn tình trạng xâm nhập mặn cho khu vực phía đông của tỉnh.
Thực trạng vùng ngọt hóa Gò Công
Theo báo cáo của Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh Đồng Tháp, vùng ngọt hóa Gò Công có diện tích khoảng 54.400 héc ta, với dân số gần 500.000 người. Khu vực này được bao bọc bởi sông Cửa Tiểu, sông Vàm Cỏ và kênh Chợ Gạo. Sau hơn nửa thế kỷ đầu tư, nơi đây đã hình thành một hệ thống thủy lợi khép kín bao gồm đê biển, đê sông, cống điều tiết và các tuyến kênh dẫn, phục vụ sản xuất cho khoảng 44.000 ha đất nông nghiệp.
Tuy nhiên, nguồn nước ngọt của khu vực hiện nay phụ thuộc rất lớn vào cống Xuân Hòa. Khi xâm nhập mặn lấn sâu từ 60 đến 70 km vào nội đồng, toàn bộ vùng có nguy cơ bị nước mặn bao vây trong thời gian dài, đe dọa nghiêm trọng đến sinh hoạt và sản xuất của người dân.
Thiệt hại do hạn mặn ngày càng gia tăng
Thực tế cho thấy, thiệt hại do hạn mặn gây ra ngày càng nghiêm trọng. Vào mùa khô 2015 - 2016, có gần 18.000 hộ dân thiếu nước sinh hoạt, hơn 3.700 héc ta lúa và hàng trăm héc ta rau màu bị ảnh hưởng. Đến mùa khô 2019 - 2020, thiệt hại đã tăng mạnh với hơn 8.500 héc ta lúa, gần 4.500 héc ta cây ăn trái bị tác động và khoảng 92.000 hộ dân gặp khó khăn về nước ngọt. Ngay cả trong mùa khô 2023 - 2024, dù tình hình hạn mặn chỉ ở mức trung bình nhiều năm, vẫn có hơn 17.650 hộ dân thiếu nước sinh hoạt.
Nhu cầu nước tăng cao trong tương lai
Trong khi đó, nhu cầu nước tại khu vực này đang tăng nhanh chóng. Theo quy hoạch đến năm 2030, vùng phía đông tỉnh Đồng Tháp không chỉ phục vụ sản xuất nông nghiệp mà còn cung cấp nước cho 9 khu, cụm công nghiệp cùng các đô thị, dịch vụ và du lịch ven biển. Tổng nhu cầu nước dự kiến lên tới khoảng 300.000 m3/ngày đêm, nhưng hệ thống hiện nay mới chỉ đáp ứng được khoảng 100.000 m3, tương đương một phần ba nhu cầu thực tế.
Phương án dẫn nước ngọt từ thượng nguồn
Để giải quyết bài toán thiếu nước, tỉnh Đồng Tháp đang nghiên cứu phương án dẫn nước ngọt từ thượng nguồn sông Tiền thông qua hệ thống Bảo Định và các tuyến kênh trục về vùng Gò Công. Theo đề xuất, nước sẽ được đưa băng qua kênh Chợ Gạo bằng hệ thống xi phông đường kính từ 2,5 đến 3 mét kết hợp với trạm bơm tăng áp. Phương án tận dụng hệ thống kênh hiện hữu, nạo vét khoảng 40 km tuyến dẫn nước với tổng vốn dự kiến khoảng 2.600 tỉ đồng được đánh giá là khả thi và bền vững hơn. Ngoài ra, tỉnh cũng tính đến phương án xây thêm tuyến kênh mới dọc tỉnh lộ 877C với tổng vốn khoảng 3.400 tỉ đồng.
Kiến nghị đưa vào kế hoạch đầu tư công
Lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp cho biết sẽ tiếp tục khảo sát, đánh giá tác động của dự án; đồng thời kiến nghị đưa công trình vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 nhằm sớm triển khai, bảo đảm an ninh nguồn nước cho toàn vùng ngọt hóa Gò Công.
