Theo số liệu từ ngày 1.1.2026 đến nay, trong khuôn khổ thí điểm Viện Kiểm sát Nhân dân (KSND) khởi kiện vụ án dân sự công ích, Viện KSND hai cấp tại TP.HCM đã hỗ trợ hoàn thiện thủ tục pháp lý cho 247 trường hợp, trong đó có 119 trường hợp được cấp giấy khai sinh. Đây là kết quả đáng ghi nhận khi thực hiện vai trò khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của các nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công khi không có người khởi kiện, theo tinh thần Nghị quyết 205 của Quốc hội.
Giải cứu trẻ bị mẹ ruột bạo hành
Gần đây nhất, sau khi cơ quan chức năng phát hiện cháu N.G.K (ở xã Hòa Hiệp, TP.HCM) bị mẹ ruột cùng người tình bạo hành gây thương tích nặng, nhiều cơ quan ban ngành đã vào cuộc xác minh, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho cháu bé. Cụ thể, chiều ngày 2.5, Công an xã Hòa Hiệp tiếp nhận tin báo từ người dân về một phụ nữ đánh đập con nhỏ tại nhà thuê ở ấp Phú Lâm, xã Hòa Hiệp. Khi lực lượng chức năng có mặt, cháu N.G.K được phát hiện trong tình trạng nguy kịch, toàn thân nhiều vết bầm tím, trầy xước, vùng đầu bị rách, lơ mơ và phản ứng chậm. Cháu được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa Bà Rịa, sau đó chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng 1, TP.HCM. Ban giám đốc Công an TP.HCM đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp Công an xã Hòa Hiệp xác minh, làm rõ vụ việc.
Cơ quan công an xác định người bạo hành cháu K. là mẹ ruột Nguyễn Thị Thanh Trúc (33 tuổi, ở TP.HCM) và người tình Danh Chơn (30 tuổi, ở An Giang). Trúc và Chơn chung sống như vợ chồng và cả hai thừa nhận đã bạo hành con trong thời gian qua. Ngày 5.5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã bắt khẩn cấp đối với Trúc và Chơn để điều tra về hành vi cố ý gây thương tích, đồng thời trưng cầu giám định thương tích của bé K.
Vừa kiểm sát điều tra vừa kiến nghị cấp giấy khai sinh
Khi tiếp nhận thông tin, Viện KSND khu vực 14 - TP.HCM đã nhanh chóng phân công lãnh đạo, kiểm sát viên kiểm sát chặt chẽ quá trình điều tra, xử lý hình sự đối với hai bị can. Song song đó, khi nghiên cứu hồ sơ và phát hiện bé K. chưa có giấy khai sinh, ngày 7.5, Viện KSND khu vực 14 - TP.HCM có văn bản kiến nghị gửi UBND xã Hòa Hiệp về việc cấp giấy khai sinh cho cháu. Kiến nghị này được thực hiện theo tinh thần Nghị quyết 205 của Quốc hội về thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự công ích.
Một lãnh đạo Viện KSND khu vực 14 cho biết, thông qua công tác kiểm sát tố giác, tin báo về tội phạm xảy ra ngày 2.5 đối với vụ việc cháu N.G.K, Viện KSND khu vực 14 - TP.HCM nhận thấy cháu K. chưa được đăng ký khai sinh. Theo quy định tại Điều 13 Luật Trẻ em năm 2016, trẻ em có quyền được khai sinh, khai tử, có họ, tên, quốc tịch; được xác định cha, mẹ, dân tộc, giới tính theo quy định của pháp luật. "Cháu K. không được mẹ và người thân đăng ký khai sinh là ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của cháu, là nhóm dễ bị tổn thương cần được bảo vệ theo tinh thần Nghị quyết 205. Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em, Viện KSND khu vực 14 đã kiến nghị Chủ tịch UBND xã Hòa Hiệp lập thủ tục đăng ký khai sinh cho cháu K. theo đúng quy định pháp luật", lãnh đạo Viện KSND khu vực 14 cho biết.
Kiến nghị nêu rõ, trong trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa phù hợp với quy định của pháp luật, cần hướng dẫn cho người đi đăng ký khai sinh để đảm bảo quyền được đăng ký khai sinh của cháu K. Điều này thể hiện sự quan tâm bảo vệ kịp thời của Viện KSND khu vực 14 về việc cấp giấy khai sinh cho cháu K. Nhận được văn bản kiến nghị, trong ngày 7.5, UBND xã Hòa Hiệp đã có văn bản gửi UBND phường Trung Mỹ Tây, TP.HCM về việc phối hợp xác minh thông tin hộ tịch của cháu K. và gia đình.
"Cháu K. có người thân nhưng không ai đứng ra kê khai làm giấy khai sinh, vì vậy Viện KSND khu vực 14 đã cử cán bộ đứng ra kê khai, làm thủ tục khai sinh, nhập dữ liệu lên hệ thống VNeID cho cháu", lãnh đạo Viện KSND khu vực 14 chia sẻ. Đến ngày 11.5, đoàn công tác liên ngành gồm Viện KSND khu vực 14 - TP.HCM, UBND xã Hòa Hiệp, UBND phường Trung Mỹ Tây, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam tại TP.HCM, Trung tâm Công tác xã hội - giáo dục dạy nghề thiếu niên TP.HCM đã đến Bệnh viện Nhi đồng 1, thăm hỏi, động viên và trao giấy khai sinh cho cháu K.
"Như vậy kể từ thời điểm này cháu K. chính thức được khai sinh và là công dân Việt Nam được hưởng các quyền lợi như các cháu khác theo pháp luật", lãnh đạo Viện KSND khu vực 14 nêu. Đối với cháu K., sau khi được cấp giấy khai sinh, điều trị và xuất viện, Trung tâm Công tác xã hội - giáo dục dạy nghề thiếu niên TP.HCM tiếp nhận, chăm sóc và nuôi dưỡng tạm thời cháu trong thời gian 3 tháng. Sau đó, Trung tâm Bảo trợ và công tác xã hội tiếp tục chăm sóc, nuôi dưỡng theo quy định. Đồng thời, tiếp tục kết nối, đánh giá môi trường gia đình người thân của trẻ để vận động người thân chăm nuôi nhằm giúp trẻ tái hòa nhập cộng đồng, được chăm sóc trong môi trường gia đình nếu được đảm bảo an toàn. (còn tiếp)
