Tòa Án Tối Cao Xác Nhận: Từ Chối Bồi Thường Bảo Hiểm Do Che Giấu Bệnh Ung Thư
Quyết định giám đốc thẩm số 37/2023/DS-GĐT ngày 24/8/2023 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao về vụ án dân sự "Tranh chấp hợp đồng bảo hiểm" đã được chọn làm án lệ mới, nhấn mạnh nguyên tắc nghiêm ngặt trong việc cung cấp thông tin sức khỏe khi tham gia bảo hiểm.
Diễn Biến Vụ Án Và Các Hợp Đồng Bảo Hiểm
Vụ án khởi nguồn từ đơn khởi kiện ngày 8/10/2016 của nguyên đơn gồm cụ Đặng Ngọc M., bà Trần Thị T., và chị Đặng Ngọc Anh T1, chống lại bị đơn là Tổng Công ty V. Các nguyên đơn trình bày rằng, ông Đặng Lâm Quốc B. (con của cụ M., chồng của bà T., cha của chị T1) đã tham gia ba gói bảo hiểm nhân thọ vào năm 2014 với tổng giá trị lên đến 5,5 tỷ đồng.
- Ngày 17/6/2014, ông B. lập giấy yêu cầu bảo hiểm với giá trị 1,5 tỷ đồng, thời hạn trọn đời, người thụ hưởng là bà T., đóng phí 30,8 triệu đồng.
- Ngày 24/7/2014, ông B. ký thêm hai hợp đồng: một với giá trị 1,5 tỷ đồng, thời hạn 20 năm, người thụ hưởng là cụ M., đóng phí 53,4 triệu đồng; và một hợp đồng "An Phát Trọn Đời" với giá trị 2,5 tỷ đồng, người thụ hưởng là chị T1, đóng phí 50,9 triệu đồng.
Tổng Công ty V. đã yêu cầu ông B. kiểm tra sức khỏe và thông báo chấp nhận bảo hiểm có điều kiện, đề nghị đóng thêm phí do tình trạng sức khỏe liên quan đến gan nhiễm mỡ, viêm gan siêu vi B, và rối loạn lipid máu. Tuy nhiên, ông B. không tiết lộ rằng mình đang mắc bệnh ung thư và đang điều trị tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh.
Phán Quyết Của Các Cấp Tòa Án Và Lý Do Từ Chối Bồi Thường
Sau khi ông B. qua đời vào ngày 12/3/2015, Tổng Công ty V. từ chối chi trả tiền bảo hiểm, dẫn đến vụ kiện. Tòa án Nhân dân Thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, trong bản án sơ thẩm ngày 25/9/2017, đã chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, buộc công ty bảo hiểm trả tổng cộng 5,5 tỷ đồng.
Tuy nhiên, Tổng Công ty V. kháng cáo, và Tòa án Nhân dân tỉnh Bình Dương, trong bản án phúc thẩm ngày 6/3/2018, đã sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện. Nguyên đơn sau đó đề nghị giám đốc thẩm, và Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao đã giữ nguyên bản án phúc thẩm.
Án lệ mới xác định rằng ông B. đã vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực về sức khỏe. Ông biết rõ mình mắc bệnh ung thư, từng điều trị ở nhiều bệnh viện trong và ngoài nước, nhưng cố tình che giấu. Việc Tổng Công ty V. tăng phí dựa trên các bệnh lý khác không liên quan đến ung thư, do đó không thể biết được tình trạng thực sự.
Hậu Quả Pháp Lý Và Ý Nghĩa Của Án Lệ
Theo quyết định, vì ông B. che giấu bệnh, hợp đồng bảo hiểm chấm dứt hiệu lực, và Tổng Công ty V. không phải chịu trách nhiệm bồi thường. Công ty chỉ phải hoàn lại giá trị tài khoản hợp đồng nếu có, nhưng trong trường hợp này, giá trị hoàn lại năm đầu tiên bằng không theo điều khoản hợp đồng.
Án lệ này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai báo trung thực khi tham gia bảo hiểm, bảo vệ quyền lợi của các công ty bảo hiểm trước hành vi gian dối. Nó cũng làm rõ rằng, ngay cả khi hợp đồng đã được chấp nhận và phí đã đóng, việc che giấu thông tin có thể dẫn đến mất quyền lợi bảo hiểm hoàn toàn.
Vụ án này là một bài học quan trọng cho người tiêu dùng về nghĩa vụ pháp lý khi ký kết hợp đồng bảo hiểm, đồng thời củng cố cơ sở pháp lý cho các tranh chấp tương tự trong tương lai.
