Bộ Tư pháp cảnh báo rủi ro lớn nếu bỏ địa giới hành chính trong công chứng bất động sản
Trong phiên thảo luận về dự thảo luật liên quan đến giao dịch bất động sản (BĐS), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã nhấn mạnh rằng việc bỏ giới hạn địa giới hành chính trong công chứng hiện nay là rất rủi ro. Ông cho biết, BĐS là tài sản có giá trị lớn với nhiều giao dịch phức tạp, nếu không quy định chặt chẽ theo địa giới hành chính sẽ dễ dẫn đến tranh chấp và lừa đảo.
Ý kiến trái chiều từ các đại biểu Quốc hội
Đại biểu Nguyễn Trường Giang (đoàn Lâm Đồng) đề nghị mở rộng thẩm quyền công chứng đối với giao dịch BĐS mà không giới hạn về địa giới hành chính, thay vì bó hẹp như hiện nay. Ông cho rằng, nếu thiếu thông tin, công chứng viên hoàn toàn có quyền từ chối công chứng giao dịch đó.
Đại biểu Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa) cũng ủng hộ quan điểm này, nhấn mạnh rằng cung cấp dịch vụ phi địa giới hành chính là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Việc giữ cách tiếp cận cũ có thể làm chậm quá trình chuyển đổi số và giảm năng lực cạnh tranh của hệ thống pháp lý quốc gia.
Phản hồi từ Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng giải thích rằng, Chính phủ đã sửa đổi dự thảo theo hướng thu hẹp phạm vi, giảm từ 22 xuống còn 16 loại giao dịch bắt buộc phải công chứng. Điều này nhằm cắt giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, đối với giao dịch có đối tượng là BĐS, ông Tùng khẳng định chưa thể bỏ giới hạn theo địa giới hành chính. Quy định này giúp công chứng viên có điều kiện tốt nhất để kiểm tra tình trạng thực tế của tài sản và xác thực nhân thân của các bên tham gia giao dịch, qua đó ngăn chặn hành vi giả mạo, lừa đảo.
Ông cũng chỉ ra rằng, các cơ sở dữ liệu hiện đang trong quá trình hoàn thiện và chưa thể liên thông hoàn toàn. Nếu bỏ ngay quy định về địa giới hành chính sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tuy vậy, Chính phủ đã đề xuất xây dựng một cơ sở dữ liệu thống nhất, liên thông trong cả nước, và khi hoàn thành sẽ tiến tới bỏ giới hạn địa giới hành chính trong công chứng giao dịch BĐS.
Đề xuất bỏ chụp ảnh người dân khi công chứng
Luật hiện hành quy định việc ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên phải được chụp ảnh và lưu trữ trong hồ sơ. Chính phủ đề xuất bỏ quy định này, thay vào đó, công chứng viên sẽ được trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID.
Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết việc bắt buộc chụp ảnh từng gây nhiều phản ứng khi quy định tại luật Công chứng năm 2024. Một số người đồng tình vì nó tăng khả năng nhận diện và xác thực nhân thân, hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh. Tuy nhiên, số khác phản đối vì phát sinh thêm thủ tục, chi phí và ảnh hưởng đến quyền về hình ảnh cá nhân.
Bà Hạnh đề xuất cơ quan soạn thảo nên cân nhắc quy định theo hướng mở, tức là việc chụp ảnh sẽ thực hiện theo đề nghị của người yêu cầu công chứng hoặc công chứng viên quyết định trong một số trường hợp đặc biệt.
Trái lại, đại biểu Ly Kiều Vân (đoàn Quảng Trị) đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành. Bà cho rằng, việc chụp ảnh bắt buộc giúp đảm bảo an toàn cho giao dịch, xác định chính xác người ký, thời điểm và địa điểm ký, từ đó hạn chế tình trạng giả mạo và tranh chấp sau này. Ảnh chụp còn là chứng cứ trực quan, bảo vệ người dân và công chứng viên khi phát sinh khiếu kiện.
Dự kiến tiếp thu để công chức được ký giấy chứng tử
Cùng ngày, Quốc hội thảo luận về dự án luật Hộ tịch sửa đổi. Dự thảo luật quy định chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, trừ giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử và giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài.
Một số đại biểu đề nghị mở rộng phạm vi ủy quyền cho chủ tịch UBND cấp xã, đặc biệt là giấy chứng tử. Đại biểu Nguyễn Trường Giang nêu ví dụ về trường hợp gia đình có người mất cần giấy khai tử ngay để làm thủ tục an táng, nhưng nếu chủ tịch xã đi họp dài ngày thì sẽ gặp khó khăn.
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, trong dự kiến tiếp thu, Chính phủ sẽ báo cáo để cho phép chủ tịch UBND cấp xã có thể ủy quyền cho công chức ký giấy chứng tử, nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân trong những tình huống khẩn cấp.
