Luật Đất đai 2024: Bước ngoặt lịch sử cho quyền sở hữu bất động sản của kiều bào
Theo phân tích của Thạc sĩ luật Võ Hồng Tú - Tổng giám đốc Công ty Luật TNHH Minh Tú, bất động sản tại Việt Nam không đơn thuần là kênh đầu tư sinh lời mà còn mang ý nghĩa sâu sắc như chốn an hưởng tuổi già, di sản văn hóa và vật chất để lại cho thế hệ tương lai. Tuy nhiên, trong giai đoạn áp dụng luật Đất đai 2003 và 2013, quyền tiếp cận, sở hữu và đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (thường gọi là sổ đỏ, sổ hồng) của cộng đồng kiều bào bị hạn chế nghiêm ngặt.
Những rủi ro pháp lý chí mạng từ việc nhờ người thân đứng tên hộ
Chính từ những điểm nghẽn pháp lý này, nhiều kiều bào đã chuyển tiền từ nước ngoài về và nhờ người thân tại Việt Nam đứng tên hộ trên các giấy tờ sở hữu tài sản. Ông Võ Hồng Tú cảnh báo, hành động này có thể dẫn đến 5 rủi ro pháp lý chí mạng, có khả năng tước đoạt toàn bộ tài sản của kiều bào một cách hợp pháp chỉ trong chớp mắt:
- Người đứng tên hộ tài sản thực hiện các giao dịch trái phép mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu thực tế.
- Người đứng tên hộ đột ngột qua đời, khiến tài sản được chia theo thừa kế cho người thân trong gia đình, gây mất quyền kiểm soát.
- Người đứng tên tài sản làm ăn thất bại, dẫn đến tài sản bị kê biên thi hành án, phá sản để thực hiện nghĩa vụ trả nợ.
- Tài sản bị thu hồi và đền bù giải tỏa, người đứng tên tài sản được nhận số tiền này, trong khi chủ sở hữu thực tế không được hưởng lợi.
- Án lệ 02/2016 chia đôi giá trị gia tăng của tài sản, người đứng tên hộ được chia một nửa số tiền lời khi bán tài sản, gây thiệt hại lớn về tài chính.
Những rủi ro này đã khởi nguồn cho hàng loạt vụ án tranh chấp đất đai gay gắt, có trường hợp dẫn đến người đi tù hoặc mất tiền không lấy lại được, tạo ra hệ lụy xã hội phức tạp.
Cuộc cách mạng pháp lý với luật Đất đai 2024
Đứng trước những bất cập kéo dài và nhằm thực hiện chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong việc thu hút nguồn lực tri thức, tài chính từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, Quốc hội đã chính thức thông qua luật Đất đai năm 2024. Đạo luật này có hiệu lực đồng bộ cùng luật Nhà ở 2023 và luật Kinh doanh bất động sản mới, tạo nên một khung pháp lý toàn diện.
Ông Võ Hồng Tú nhấn mạnh, sự ra đời của luật Đất đai 2024 được giới chuyên môn đánh giá là một cuộc cách mạng pháp lý, một cú hích lịch sử tháo gỡ hoàn toàn những rào cản cấm đoán vô lý tồn tại suốt nhiều thập kỷ. Điều này giúp kiều bào trở về đầu tư, sở hữu và định đoạt tài sản một cách hiên ngang, hợp pháp, thay thế các phương thức rủi ro như nhờ người thân đứng tên hộ.
Với luật mới, kiều bào có thể trực tiếp đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở, giảm thiểu nguy cơ tranh chấp và bảo vệ tài sản lâu dài. Đây không chỉ là bước tiến trong cải cách pháp luật mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến cộng đồng người Việt xa xứ, khuyến khích họ đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
