Cha mất khi chưa trả hết tiền mua nhà, quyền hợp đồng có được chia thừa kế không?
Trong một tình huống pháp lý phổ biến hiện nay, nhiều gia đình đối mặt với câu hỏi: khi cha mẹ qua đời mà chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính trong hợp đồng mua bán nhà, liệu quyền tài sản từ hợp đồng đó có được xem là di sản thừa kế hay không? Độc giả Minh Trung chia sẻ trường hợp cụ thể: cha anh qua đời vào năm 2024 mà không để lại di chúc, sau khi đã ký hợp đồng mua một căn nhà phố với chủ đầu tư dưới dạng tài sản hình thành trong tương lai và mới thanh toán được 70% giá trị. Căn hộ vẫn chưa được bàn giao, và hợp đồng này vẫn còn các đợt thanh toán tiếp theo cần thực hiện. Anh và em gái chưa thống nhất được ai sẽ tiếp tục nghĩa vụ này, dẫn đến băn khoăn về việc chia thừa kế.
Quyền tài sản từ hợp đồng có được coi là di sản thừa kế?
Theo luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán căn nhà hình thành trong tương lai hoàn toàn có thể được xem là di sản thừa kế, ngay cả khi hợp đồng chưa hoàn thành và nghĩa vụ thanh toán vẫn còn. Điều này dựa trên quy định của Bộ luật Dân sự Việt Nam, nơi di sản bao gồm tài sản thuộc sở hữu của người chết để lại, kể cả các quyền tài sản hợp pháp. Trong trường hợp này, cha của Minh Trung đã có quyền yêu cầu chủ đầu tư giao nhà sau khi hoàn tất thanh toán, và quyền này là một tài sản có giá trị, có thể chuyển giao cho người thừa kế.
Quan niệm rằng phải đợi hoàn thành hết nghĩa vụ tài chính và đủ điều kiện nhận nhà mới được coi là di sản là không chính xác. Thực tế, di sản thừa kế có thể bao gồm cả nghĩa vụ tài chính chưa hoàn thành, và người thừa kế sẽ kế thừa cả quyền lợi lẫn nghĩa vụ từ hợp đồng đó. Do đó, anh em Minh Trung có thể yêu cầu phân chia quyền tài sản này như một phần di sản, đồng thời phải tiếp tục thực hiện các khoản thanh toán còn lại theo hợp đồng.
Cách phân chia di sản theo quy định pháp luật
Khi không có di chúc, việc phân chia di sản sẽ tuân theo pháp luật về thừa kế theo pháp luật. Các đồng thừa kế của cha Minh Trung, bao gồm anh và em gái, có quyền yêu cầu phân chia quyền tài sản từ hợp đồng mua nhà. Quá trình này có thể thực hiện theo các bước sau:
- Xác định di sản: Cần làm rõ giá trị hiện tại của quyền tài sản, dựa trên hợp đồng và tình trạng thanh toán 70% đã thực hiện.
- Thỏa thuận giữa các đồng thừa kế: Anh em có thể thương lượng để quyết định ai sẽ tiếp tục thực hiện nghĩa vụ thanh toán và nhận quyền sở hữu căn nhà sau này, hoặc có thể bán lại quyền này để chia tiền.
- Phân chia theo pháp luật: Nếu không thỏa thuận được, có thể yêu cầu Tòa án phân chia di sản. Tòa sẽ xem xét giá trị và phân chia theo tỷ lệ bằng nhau giữa các đồng thừa kế hàng thứ nhất, trừ khi có thỏa thuận khác.
Luật sư Huyền nhấn mạnh rằng, việc tiếp tục thực hiện nghĩa vụ thanh toán là bắt buộc để bảo toàn quyền lợi từ hợp đồng. Nếu các đồng thừa kế không thống nhất, có nguy cơ hợp đồng bị hủy do vi phạm, dẫn đến mất quyền tài sản. Do đó, khuyến nghị nên sớm có sự thỏa thuận rõ ràng hoặc nhờ sự can thiệp pháp lý để đảm bảo quyền lợi cho tất cả các bên.
Trong bối cảnh thị trường bất động sản phát triển, những vấn đề như thế này ngày càng phổ biến, đòi hỏi sự hiểu biết pháp luật sâu sắc để tránh tranh chấp và bảo vệ tài sản gia đình.
