Sầu riêng Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn khi chuẩn bị mở cửa thị trường Ấn Độ với hơn 1,4 tỉ dân. Theo Cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật (Bộ NN-MT), dự kiến sầu riêng Việt Nam sẽ chính thức được xuất khẩu sang Ấn Độ từ tháng 7/2026. Hiện tại, cơ quan chức năng hai nước đang hoàn tất các thủ tục kỹ thuật cần thiết. Nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, Việt Nam sẽ là nước đầu tiên mở cửa thị trường này, trước cả Thái Lan. Đây được xem là bước tiến quan trọng đối với ngành hàng sầu riêng trong nước.
Cơ hội từ thị trường mới
Đắk Lắk hiện là vùng trồng sầu riêng lớn nhất cả nước, với sản lượng dự kiến trên 500.000 tấn trong vụ tới, tăng khoảng 20% so với năm trước. Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk, cho biết: năm nay diện tích cho thu hoạch tăng và năng suất trên phần lớn các vườn cũng tốt, nhờ nhiều bà con nắm vững kỹ thuật canh tác. Vụ sầu riêng ở Đắk Lắk và Tây Nguyên cơ bản không bị "đụng hàng" với Thái Lan, cũng như không bị ảnh hưởng kim loại nặng nên tiêu thụ tốt. Quan trọng hơn, trước khi vào vụ thu hoạch rộ, sầu riêng Việt Nam sắp mở cửa thêm thị trường Ấn Độ, có ý nghĩa lớn trong việc đa dạng hóa đầu ra.
Ông Lê Anh Trung kể, cách đây 2 năm, ông có tham gia đoàn công tác của UBND tỉnh Đắk Lắk sang Ấn Độ tìm hiểu thị trường. Thời điểm đó, sầu riêng là mặt hàng còn rất mới mẻ ở Ấn Độ. Thị trường này có sự phân tầng mạnh, nhưng có nhiều người khá và giàu, đủ khả năng chi tiêu cho những mặt hàng đắt đỏ. "Ở thời điểm này, còn khá sớm để đánh giá tương lai của sầu riêng Việt Nam nếu thành công mở cửa thị trường Ấn Độ. Tuy nhiên, điều chắc chắn là khi mở thêm một cánh cửa xuất khẩu, chúng ta có thêm cơ hội thành công và giảm bớt rủi ro phụ thuộc thị trường", ông Lê Anh Trung nhận định.
Chiến lược dài hạn
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), phân tích: việc Ấn Độ chuẩn bị mở cửa cho sầu riêng Việt Nam là tín hiệu đáng mừng, nhưng kỳ vọng kim ngạch tăng vọt ngay như với thị trường Trung Quốc thì hơi khó. Bởi Trung Quốc là thị trường "đang chờ hàng" nên kim ngạch tăng vọt ngay khi mở cửa. Ngược lại, với Ấn Độ, Việt Nam đóng vai trò khai phá, phải tập cho người tiêu dùng hứng thú trải nghiệm để biến sầu riêng thành món ăn yêu thích. "Thị trường Ấn Độ mang tính chất chiến lược dài hạn hơn là một 'mỏ vàng' có thể khai thác ngay. Trước mắt, Ấn Độ sẽ phù hợp cho các dòng sản phẩm chế biến sâu như sầu riêng cấp đông, sầu riêng sấy hơn là sầu riêng tươi nguyên trái, nhờ lợi thế bảo quản lâu", ông Nguyên nhận định.
Dù vậy, nhìn vào sự thành công của thanh long Việt Nam tại Ấn Độ, có thể kỳ vọng sầu riêng sẽ sớm trở thành loại trái cây "gây ghiền" với người dân nước này. Chỉ sau một thời gian ngắn, Ấn Độ đã trở thành thị trường tiêu thụ thanh long lớn thứ hai sau Trung Quốc. Năm 2025, xuất khẩu thanh long Việt Nam vào Ấn Độ đạt kim ngạch 42 triệu USD, tăng 6,4% so với năm trước. Chỉ cần 5-10% dân số Ấn Độ "biết ăn" sầu riêng sẽ mở ra một thị trường tiêu thụ khổng lồ.
Tín hiệu tích cực từ các thị trường khác
Nhìn lại 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sầu riêng gặp khó khăn khiến giá nội địa giảm sâu, nhưng số liệu hải quan cho thấy tín hiệu tích cực. Lũy kế 4 tháng, xuất khẩu sầu riêng đạt 293 triệu USD, tăng 60% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc vẫn là thị trường chủ lực với kim ngạch 256 triệu USD, tăng 143%. Các thị trường khác cũng tăng mạnh: Mỹ đạt gần 7 triệu USD (tăng 12%), đặc biệt Hàn Quốc đạt 1 triệu USD (tăng 201%).
Ông Đặng Phúc Nguyên thông tin: Việt Nam chưa xuất khẩu sầu riêng tươi vào Hàn Quốc, sản phẩm hiện chỉ dừng ở dạng đông lạnh nguyên trái hoặc tách múi. Thời gian qua, xuất khẩu sầu riêng vào Hàn Quốc tăng trưởng tốt, có giai đoạn tăng đến 500%. Tăng trưởng này có thể bắt đầu từ cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc ngày càng đông, từ kiều bào, du học sinh và người lao động. Đây là tệp khách hàng trung thành, đóng vai trò cầu nối văn hóa ẩm thực, thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ sầu riêng tại Hàn Quốc.
Hiện tại, nhiều thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc hay châu Âu, tiêu thụ sầu riêng về con số tuyệt đối chưa cao nhưng là tiền đề cho phát triển. Hàn Quốc là thị trường khắt khe về an toàn thực phẩm, việc sầu riêng đông lạnh đi trước "mở đường" giải quyết bài toán logistics, giúp doanh nghiệp chủ động điều tiết nguồn cung. "Hàn Quốc áp dụng hệ thống quản lý danh mục thuốc bảo vệ thực vật nghiêm ngặt (PLS). Kim ngạch tăng trưởng nhanh chứng tỏ doanh nghiệp và nhà vườn Việt Nam đã cải thiện vượt bậc về dư lượng hóa chất và các biện pháp vệ sinh dịch tễ", ông Nguyên nhận định.
Giữ vững thị phần và mở rộng thị trường
Ông Lê Anh Trung nhận định: trong thời gian qua, xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đã phát triển rất nhanh theo chiều rộng. Ở thời điểm hiện tại và tương lai gần, chúng ta vẫn phải tập trung khai thác hiệu quả thị trường Trung Quốc. "Để giữ vững thị phần tại Trung Quốc, Việt Nam cần thay đổi tư duy quản lý ngành hàng. Sản phẩm phải truy xuất được nguồn gốc; không chỉ qua tem QR code mà phải là dữ liệu toàn chuỗi gồm vùng trồng, chăm sóc, vật tư, thu hoạch, logistics, kho lạnh, đóng gói và tiêu thụ. Song song với giữ vững và gia tăng thị phần ở Trung Quốc, chúng ta phải mở rộng sang các thị trường mới, mà Ấn Độ là một nơi rất tiềm năng. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ phát triển vùng trồng bền vững và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu để gia tăng giá trị sản phẩm, giảm thiểu rủi ro được mùa mất giá", ông Lê Anh Trung nhấn mạnh.
Hàn Quốc là thị trường có sức chi tiêu lớn, lại có mùa đông lạnh kéo dài, nên không chỉ sầu riêng mà còn là tương lai cho nhiều loại rau quả Việt Nam.
