Mỹ mới đây áp dụng mức thuế nhập khẩu 12,5% đối với 35 nhóm mặt hàng từ Việt Nam, có hiệu lực từ đầu tháng 4/2025. Quyết định này nằm trong chính sách bảo hộ thương mại của Washington, nhắm vào các sản phẩm như điện tử, dệt may, giày dép và nông sản.
Chi tiết về mức thuế mới
Theo thông báo từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), mức thuế 12,5% được áp dụng thay cho mức 0-5% trước đây. Các mặt hàng bị ảnh hưởng bao gồm linh kiện điện tử (chiếm 30% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ), hàng dệt may (25%), giày dép (15%) và nông sản chế biến (10%). Lý do Mỹ đưa ra là lo ngại về thâm hụt thương mại song phương và cáo buộc chuyển giá từ một số doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam.
Tác động đến doanh nghiệp Việt
Việc tăng thuế khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu lo lắng. Ông Nguyễn Văn A, Giám đốc Công ty Dệt may XYZ, cho biết: "Biên lợi nhuận của chúng tôi chỉ khoảng 8-10%, nếu bị áp thuế 12,5% thì gần như lỗ. Chúng tôi buộc phải tìm cách giảm chi phí hoặc chuyển hướng thị trường." Theo tính toán sơ bộ, xuất khẩu sang Mỹ có thể giảm 2-3 tỷ USD trong năm nay nếu doanh nghiệp không kịp thích ứng. Bên cạnh đó, các ngành hàng như điện tử và giày dép chịu tác động nặng nhất, với dự kiến doanh thu giảm tới 15%.
Khuyến nghị từ Bộ Công Thương
Trước tình hình đó, Bộ Công Thương đã đưa ra bốn khuyến nghị chính. Thứ nhất, doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào Mỹ bằng cách mở rộng sang EU, Nhật Bản và các nước CPTPP. Thứ hai, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm thông qua đầu tư công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thứ ba, tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết để được hưởng thuế suất ưu đãi. Cuối cùng, doanh nghiệp nên tham gia chương trình xúc tiến thương mại quốc gia để tìm kiếm đối tác mới.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh: "Chúng ta không thể thay đổi quyết định của Mỹ, nhưng có thể thay đổi cách ứng phó. Doanh nghiệp cần bình tĩnh, tận dụng mọi cơ hội từ các FTA và chuyển đổi số để nâng cao sức cạnh tranh." Ngoài ra, Bộ cũng khuyến cáo doanh nghiệp kiểm tra lại chuỗi cung ứng, tránh rủi ro về xuất xứ hàng hóa bị Mỹ điều tra chống bán phá giá.
Giải pháp dài hạn
Về dài hạn, Bộ Công Thương sẽ đàm phán song phương với Mỹ để yêu cầu xem xét lại mức thuế. Đồng thời, các hiệp hội ngành hàng được kêu gọi xây dựng chiến lược ứng phó chung. Một số chuyên gia cho rằng việc này cũng là cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế, chuyển dịch từ gia công sang sản xuất có giá trị cao hơn. Việt Nam cần tăng cường kiểm soát chất lượng và nâng cao uy tín thương hiệu trên thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, tác động ngắn hạn là khó tránh khỏi. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa – chiếm 40% tổng số doanh nghiệp xuất khẩu – sẽ gặp khó khăn lớn nhất. Bộ Công Thương cam kết sẽ hỗ trợ thông qua các gói tín dụng ưu đãi và đào tạo kỹ năng xuất khẩu. Nhìn chung, thách thức từ mức thuế 12,5% đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, hiệp hội và doanh nghiệp để vượt qua và phát triển bền vững.
