Guyana: Sự trỗi dậy ngoạn mục từ quốc gia nghèo thành cường quốc dầu mỏ
Trong bối cảnh trật tự dầu mỏ mới đang định hình tại Venezuela, một quốc gia láng giềng phía đông là Guyana đã nổi lên như một bên hưởng lợi đáng kể. Nhờ những phát hiện dầu mỏ khổng lồ của tập đoàn ExxonMobil, Guyana đã chính thức gia nhập hàng ngũ các nhà sản xuất dầu mỏ mới nhất trên toàn cầu, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử cho nền kinh tế của đất nước này.
Cuộc cách mạng dầu mỏ và những thách thức từ tranh chấp lãnh thổ
Cách đây một thập kỷ, khi Exxon lần đầu tiên phát hiện ra dầu ở lô Stabroek ngoài khơi Guyana, ít ai ngờ rằng quốc gia nghèo nhất Nam Mỹ với dân số chưa đến 1 triệu người lại có thể biến đổi nhanh chóng đến vậy. Kể từ năm 2019, Guyana đã liên tục đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hai chữ số, vươn lên thành một cường quốc kinh tế tiềm năng. Hiện tại, sản lượng dầu thô của Guyana đã đạt mức ấn tượng 900.000 thùng mỗi ngày, đóng góp đáng kể vào nguồn thu ngân sách và sự phát triển chung.
Tuy nhiên, thành công này không phải không đi kèm với những rủi ro. Tranh chấp lãnh thổ kéo dài hàng thế kỷ với Venezuela tiếp tục là mối đe dọa lớn đối với sự ổn định của Guyana. Những tuyên bố chủ quyền của cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đối với khu vực Essequibo đã trở nên mạnh mẽ hơn sau khi Exxon phát hiện ra hàng tỷ thùng dầu ngoài khơi. May mắn thay, với việc ông Maduro hiện không còn nắm quyền và đã rời khỏi đất nước, căng thẳng liên quan đến Essequibo đã phần nào giảm bớt, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động khai thác.
Tiến trình pháp lý và triển vọng phát triển trong tương lai
Tranh chấp về khu vực Essequibo hiện đang được Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) xem xét, và quá trình đưa ra phán quyết cuối cùng có thể kéo dài nhiều năm. Tuy nhiên, việc giảm bớt căng thẳng cùng với sự tuân thủ của giới lãnh đạo Venezuela đối với Mỹ có thể thúc đẩy nhanh quá trình dỡ bỏ tình trạng bất khả kháng đối với khoảng 30% lô Stabroek. Ông Darren Woods, Giám đốc điều hành của Exxon, nhấn mạnh trong cuộc họp báo cáo thu nhập vào cuối tháng Giêng: "Một trong những yếu tố then chốt liên quan đến khu vực đó sẽ là phán quyết từ Tòa án Công lý Quốc tế, đó là quá trình mà Guyana đã trải qua với Venezuela để thống nhất về biên giới và giải quyết tranh chấp biên giới. Vì vậy, tôi nghĩ đó sẽ là một cột mốc quan trọng."
Ông Woods cũng bày tỏ sự lạc quan: "Rõ ràng, với những diễn biến ở Venezuela, chúng ta sẽ thấy cơ hội. Về lâu dài, chúng tôi sẽ xem xét thêm diện tích khai thác và xem cơ hội như thế nào. Chúng tôi khá lạc quan." Sau khi khởi động dự án thứ tư mang tên Yellowtail vào năm ngoái, liên doanh do Exxon dẫn đầu vận hành mỏ Stabroek của Guyana đã đạt sản lượng dầu 900.000 thùng/ngày. Dự kiến, công suất sản xuất từ 8 dự án sẽ đạt 1,7 triệu thùng/ngày vào năm 2030, mở ra triển vọng tăng trưởng vượt bậc.
Cam kết đầu tư và sự tham gia của các tập đoàn lớn
Các đối tác liên doanh tại Stabroek đã cam kết đầu tư hơn 60 tỷ đô la Mỹ để phát triển 7 dự án được chính phủ Guyana phê duyệt. Ngoài 4 dự án đã đi vào hoạt động, các dự án Uaru, Whiptail và Hammerhead dự kiến sẽ bắt đầu hoạt động vào năm 2029, trong khi dự án thứ 8 là Longtail đang được các cơ quan quản lý xem xét. Sự tham gia của tập đoàn dầu khí lớn khác của Mỹ, Chevron, thông qua việc mua lại Hess Corporation với 30% cổ phần trong mỏ Stabroek, đã làm sâu sắc thêm câu chuyện dầu khí tại Guyana.
Mỏ dầu ngoài khơi Guyana được đánh giá là một tài sản hoạt động hiệu quả hàng đầu, với tiềm năng mang lại nguồn dầu dồi dào và hàng tỷ đô la Mỹ cho các đối tác. Cả Chevron và Exxon đều sẽ hưởng lợi từ Stabroek ngay cả ở mức giá dầu tương đối thấp, bởi vì mỏ Guyana được ước tính có giá dầu hòa vốn chỉ khoảng 30 đô la Mỹ/thùng, tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể.
Lợi ích kép cho Guyana và kế hoạch phát triển năng lượng
Guyana không chỉ được hưởng lợi từ nguồn thu dầu mỏ mà còn từ việc giảm căng thẳng với Venezuela, giúp thu hút nhiều nhà đầu tư hơn do rủi ro được đánh giá thấp hơn. Tại các hội nghị gần đây, Tổng thống Guyana Irfaan Ali đã công bố kế hoạch sử dụng nguồn dầu mỏ dồi dào để thúc đẩy phát triển năng lượng trong nước và khu vực. Guyana cũng đang lên kế hoạch khai thác khí đốt, tận dụng khí đốt đi kèm từ các dự án của Exxon để xây dựng các ngành công nghiệp trong nước, sản xuất, chế biến nông sản và có thể cả ngành hóa dầu, hứa hẹn một tương lai phát triển bền vững và đa dạng hóa nền kinh tế.
