EU ban hành quy định nghiêm ngặt về bao bì, thúc đẩy tái chế và giảm thiểu rác thải
Liên minh châu Âu (EU) vừa chính thức ban hành Quy định 2025/40 về bao bì và rác thải bao bì (PPWR), đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Quy định này nhằm mục tiêu giảm thiểu đáng kể lượng bao bì thừa, thúc đẩy mạnh mẽ việc tái sử dụng, tái chế và hạn chế sử dụng vật liệu nguyên sinh.
Phạm vi áp dụng của PPWR rất rộng, bao trùm mọi loại bao bì được đưa ra thị trường EU. Điều này bao gồm bao bì trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm, bao bì sơ cấp dùng để bán lẻ, bao bì thứ cấp dùng để nhóm hàng và bao bì vận chuyển. Các vật dụng quen thuộc trong xuất khẩu như túi ni lông, khay nhựa, hộp đựng, thùng carton, pallet nhựa hay màng bọc đều nằm trong diện điều chỉnh.
Những điểm mấu chốt trong quy định mới
Một quy định đáng chú ý là giới hạn tỷ lệ không gian rỗng tối đa 50% đối với bao bì nhóm, bao bì vận chuyển và bao bì thương mại điện tử. Đáng lưu ý, các vật liệu chèn lót như màng xốp hơi (bubble wrap) cũng sẽ được tính vào phần không gian rỗng này.
Từ ngày 12 tháng 8 năm 2026, tất cả bao bì phải tuân thủ các ngưỡng giới hạn mới về "chất đáng lo ngại" (SoC). Đặc biệt, bao bì tiếp xúc thực phẩm bị cấm chứa các chất Per- and Polyfluorinated Alkyl Substances (PFAS) vượt quá nồng độ cho phép, một yêu cầu ảnh hưởng trực tiếp đến ngành thực phẩm và thủy sản.
Theo lộ trình được thiết lập, đến năm 2030, mọi bao bì lưu thông tại EU bắt buộc phải được thiết kế để có thể tái chế. Quy định cũng yêu cầu giảm thiểu tối đa trọng lượng và thể tích bao bì, chỉ giữ lại mức tối thiểu cần thiết để đảm bảo chức năng bảo vệ sản phẩm.
Một mục tiêu quan trọng khác là tỷ lệ nhựa tái chế trong bao bì. Cụ thể, đến năm 2030, bao bì nhựa tiếp xúc thực phẩm phải chứa tối thiểu 30% nhựa tái chế đối với loại chính là PET, và 10% đối với các loại nhựa khác như PP, PE. Tỷ lệ này sẽ tăng lên 25% vào năm 2040, thể hiện cam kết dài hạn của EU với nền kinh tế tuần hoàn.
Tác động mạnh mẽ đến xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt là ngành thủy sản
EU là một trong bốn thị trường xuất khẩu thủy sản hàng đầu của Việt Nam. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản vào thị trường này đạt khoảng 1,2 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 15% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước.
Trao đổi với báo chí, đại diện một số doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản thừa nhận yêu cầu của EU ngày càng khắt khe, việc tuân thủ sẽ gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, họ khẳng định không có lựa chọn nào khác ngoài việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nếu muốn giữ vững vị thế trên thị trường quan trọng này.
Ông Hồ Quốc Lực, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Thực phẩm Sao Ta (FIMEX VN), cho biết việc thay đổi bao bì theo quy định mới chắc chắn sẽ làm phát sinh thêm chi phí sản xuất. Công ty đang tích cực hợp tác với các nhà cung ứng để tìm giải pháp đáp ứng yêu cầu của EU một cách hiệu quả nhất.
Khuyến cáo từ hiệp hội ngành hàng
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã đưa ra khuyến cáo khẩn cấp tới các doanh nghiệp thành viên. Theo đó, các doanh nghiệp cần:
- Chủ động nghiên cứu kỹ lưỡng nội dung Quy định 2025/40 để nắm bắt chính xác các yêu cầu về thiết kế, tỷ lệ tái chế và nhãn mác mới.
- Rà soát toàn bộ hệ thống bao bì đang sử dụng tại nhà máy.
- Chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ chứng minh khả năng tuân thủ quy định của EU.
VASEP nhận định: "Quy định mới về bao bì có thể trở thành một rào cản kỹ thuật đáng kể đối với hàng thủy sản xuất khẩu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động thích ứng sớm để duy trì khả năng tiếp cận thị trường. Mọi sự chuẩn bị từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp biến rào cản xanh thành lợi thế cạnh tranh thực sự tại EU."
Việt Nam nắm lợi thế vàng từ ngành nhựa tái chế phát triển
Tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU năm 2025 đạt 56 tỷ USD, với sự đóng góp của nhiều ngành hàng chủ lực như điện tử, dệt may, giày dép và nông thủy sản. Quy mô này cho thấy tác động của quy định bao bì mới là rất lớn đối với nền kinh tế xuất khẩu.
Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần May Sài Gòn 3, chia sẻ: "Về cơ bản, quy định mới điều chỉnh một số điểm về lộ trình so với trước đây. Là bên cung cấp hàng hóa, chúng ta buộc phải bám sát các quy định kỹ thuật để giữ chân khách hàng. Tuân thủ không phải là điều quá khó với doanh nghiệp Việt. Vấn đề then chốt là thứ tự ưu tiên khi giải quyết các thách thức, trong đó nhu cầu thị trường thể hiện qua sức mua và giá cả mới là điều các doanh nghiệp quan tâm hàng đầu."
Thời cơ chuyển đổi xanh đang đến
Hiện nay, xung đột kéo dài tại Trung Đông đã đẩy giá dầu thô tăng cao, kéo theo giá nhựa nguyên sinh leo thang. Điều này khiến giá thành sản phẩm và bao bì nhựa nguyên sinh tăng mạnh, thu hẹp khoảng cách chênh lệch với nhựa tái chế.
Ông Lê Anh, Giám đốc phát triển bền vững Công ty cổ phần Nhựa tái chế Duy Tân (DTR), phân tích: "Trước đây, giá hạt nhựa tái chế cao hơn nhựa nguyên sinh khoảng 30%. Nhưng hiện nay, với việc giá nguyên liệu thô tăng theo giá xăng dầu, giá thành hai loại sản phẩm này đang ở mức gần tương đương. Đây chính là thời cơ tốt để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh về bao bì."
Theo ông Lê Anh, Việt Nam có lợi thế đáng kể khi đã đi trước nhiều nước trong xu hướng chuyển đổi xanh. "Hiện nay, Việt Nam sở hữu công nghệ và công suất tái chế nhựa thuộc hàng đầu châu Á và thế giới, đặc biệt có khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm của những thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản", ông nhấn mạnh.
Lợi thế này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ tối đa cho hàng hóa Việt Nam trong việc chuyển đổi nhanh chóng và đạt được hiệu quả kinh tế cao. Ông Lê Anh lạc quan: "Nếu chúng ta chuyển đổi sớm, cơ hội xâm nhập và chiếm lĩnh thị trường sẽ tốt hơn rất nhiều."
Bằng chứng cho sự phát triển của ngành là số lượng hợp đồng và đơn hàng của DTR trong những tháng đầu năm nay đã tăng trên 30% so với cùng kỳ năm trước, với khách hàng đa dạng từ doanh nghiệp nội địa, doanh nghiệp FDI đến các đối tác nước ngoài.
Chuyển đổi xanh và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc cho sự phát triển bền vững của mọi quốc gia. Ở góc độ nhà cung cấp nguyên liệu tái chế, có thể khẳng định Việt Nam đang đi đúng hướng và nắm trong tay những lợi thế quan trọng để biến thách thức từ quy định mới của EU thành cơ hội phát triển vượt bậc.
