Ngành dệt may Việt Nam chịu áp lực từ cú sốc năng lượng và giá nguyên liệu tăng mạnh
Trong bối cảnh giá dầu thô liên tục neo cao vượt ngưỡng 100 USD/thùng, ngành dệt may Việt Nam đang đối mặt với những thách thức chưa từng có. Với sự phụ thuộc trên 70% vào nguyên liệu nhập khẩu như vải và xơ sợi, các doanh nghiệp trong ngành đang chật vật trước làn sóng tăng giá của các loại sợi tổng hợp như polyester, ni lông và hóa chất nhuộm.
Chi phí logistics tăng gấp 2-3 lần, thiếu hụt container trầm trọng
Theo phân tích của chuyên gia, giá cước container vận chuyển hàng hóa sang Mỹ và EU hiện đã tăng gấp 2-3 lần so với trước đây. Đặc biệt, tuyến đường sang Bờ Đông nước Mỹ phải gánh thêm phụ phí rủi ro chiến tranh lên đến 2.000-4.000 USD mỗi container. Tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng khi chu kỳ quay đầu tàu kéo dài, dẫn đến thiếu hụt container rỗng tại các cảng lớn như Cát Lái và Hải Phòng.
Ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex), chia sẻ: "Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, lo ngại trước hết là về khả năng giao hàng trong thời gian tới và thời gian giao hàng có thể kéo dài. Chiến sự làm giá dầu mỏ tăng lên, kéo theo chi phí năng lượng và nguyên liệu chế biến từ dầu mỏ như xơ polyester cũng tăng theo."
Thay đổi hành vi tiêu dùng và mô hình sản xuất
Không chỉ đối mặt với áp lực về chi phí, ngành dệt may còn phải đối phó với sự thay đổi hành vi của người tiêu dùng tại các thị trường lớn như Mỹ và châu Âu. Mô hình thời trang nhanh đang dần rút khỏi Việt Nam do không thể chịu được độ trễ hơn 20 ngày đường biển. Các nhà nhập khẩu chuyển từ sản xuất vừa đủ sang dự phòng rủi ro, yêu cầu nhà máy rút ngắn thời gian sản xuất để bù đắp cho khâu vận chuyển.
Ông Trường nhấn mạnh: "Chúng tôi quyết tâm sản xuất nhanh nhất, hiệu suất nhất. Trong đó có tính toán đến cả việc rút ngắn thời gian sản xuất tại Việt Nam để có thể bù lại một phần thời gian giao hàng do logistics dài ra."
Giải pháp linh hoạt để duy trì mục tiêu xuất khẩu
Dù đối mặt với nhiều khó khăn, lãnh đạo Vinatex vẫn lạc quan về mục tiêu xuất khẩu 49-49,5 tỉ USD trong năm nay. Để đạt được điều này, các doanh nghiệp cần linh hoạt ứng biến với các giải pháp trọng tâm:
- Đa dạng hóa phương thức vận tải, sử dụng đường sắt liên vận Á-Âu để sang các nước EU nhằm đảm bảo tính ổn định và an toàn.
- Kết hợp vận tải đa phương thức qua các trung tâm chuyển tiếp ít bị ảnh hưởng để rút ngắn thời gian giao hàng mùa vụ.
- Trong trường hợp cấp bách, chuyển sang vận tải hàng không nhưng cần đàm phán chia sẻ chi phí để tránh lỗ nặng.
- Chuyển dịch sang nguyên liệu tự nhiên, tái chế như cotton, sợi tre, sợi dứa để tránh bão giá dầu và đáp ứng tiêu chuẩn xanh của EU.
- Dịch chuyển sang các mặt hàng giá trị cao để bù đắp chi phí logistics.
Ông Trường cũng cảnh báo: "Năm 2026 tiếp tục tiềm ẩn nhiều biến động về thuế quan, địa chính trị và chi phí năng lượng, logistics. Các doanh nghiệp cần kiểm soát chặt tồn kho, cân đối sản xuất theo tín hiệu thị trường, tránh rủi ro biên lợi nhuận bị co hẹp."
Hiện tại, hầu hết doanh nghiệp may trong hệ thống Vinatex đã đầy đơn hàng đến quý 2. Tuy nhiên, nếu có những đơn hàng mới xuất hiện, các doanh nghiệp cần quyết tâm đón nhận và không dàn trải kế hoạch sản xuất của cả năm đều ra tất cả các tháng.
