Doanh nghiệp xuất khẩu đối mặt thách thức kép: Hàng kẹt kho, nội địa khó tăng giá
Xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran kéo dài hơn 4 tuần qua đã tạo ra cơn sóng gió lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Hàng hóa dệt may, thực phẩm đi Trung Đông bị gián đoạn do cước vận chuyển tăng cao, thậm chí thiếu tàu chuyển hàng. Trong khi đó, thị trường nội địa cũng không dễ dàng để điều chỉnh giá bán dù chi phí đầu vào và logistics leo thang.
Hàng hóa "nằm im", dòng tiền bị "kẹt"
Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Công ty TNHH May mặc Dony, chia sẻ: "Hàng đã sản xuất nhưng phải 'nằm im trong kho'. Vì vậy, chúng tôi không lấy được tiền của khách, bị 'kẹt' dòng tiền". Ông nhấn mạnh dòng tiền là "mạch máu" khiến doanh nghiệp trăn trở nhất hiện nay. Tạm thời, Dony đề xuất khách hàng hỗ trợ thanh toán một phần dù hàng chưa thể vận chuyển.
Chi phí logistics tăng kéo theo giá nguyên liệu đầu vào như sợi bông, sợi cotton cũng leo thang. Đặc biệt, nguyên liệu chiết xuất từ dầu như sợi polyester biến động mạnh, khiến nhiều đơn hàng dệt may bị gián đoạn do thiếu nguyên liệu. Tình trạng này khiến doanh nghiệp khó lên báo giá chính xác, dễ rơi vào thế bị động.
Thách thức cân đối giá bán và chi phí
Ông Ngô Minh Hải, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn TH, cho biết doanh nghiệp xây dựng mô hình sản xuất khép kín trong nước, ít phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Tuy nhiên, xung đột địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá xăng dầu tăng, kéo chi phí logistics chiếm gần 10% tổng chi phí sản xuất. Hiện TH chưa tính phần chi phí tăng thêm vào giá bán, mà tập trung tối ưu quản trị và tiết giảm chi phí nội bộ.
"Tập đoàn ưu tiên giữ mức giá ổn định cho người tiêu dùng. Ngay cả khi chi phí logistics tăng đột biến, doanh nghiệp có thể chờ đợi cho đến khi chi phí giảm xuống thay vì nhất thiết phải tăng giá", ông Hải nói. Tuy nhiên, nếu chi phí tiếp tục tăng mạnh và kéo dài, doanh nghiệp có thể phải cân nhắc điều chỉnh giá bán.
Chuyển hướng thị trường xuất khẩu
Trong lĩnh vực dệt may, ông Quang Anh cho hay Dony đang lên kế hoạch tăng cường đơn hàng từ các thị trường khác để bù đắp doanh thu thiếu hụt từ Trung Đông. Thị trường này chiếm 20% tổng kim ngạch xuất khẩu của công ty trong 10 năm qua. Xung đột đã làm đảo lộn kế hoạch "đánh mạnh" vào Trung Đông và châu Phi của Dony trong năm nay.
Ông Lư Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Xuân Nguyên, cho biết nhiều doanh nghiệp thực phẩm ký hợp đồng với siêu thị từ đầu năm, thường chỉ điều chỉnh giá một lần. Trong trường hợp bất khả kháng, doanh nghiệp có thể đàm phán lại, nhưng gánh nặng sẽ đổ về phía người tiêu dùng. Hiện, doanh nghiệp vẫn nỗ lực cân đối để giữ nguyên giá bán.
Theo ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Thời trang TP.HCM, xung đột Mỹ-Israel và Iran gây "cú sốc" lớn cho ngành dệt may. Nguyên liệu tăng giá, cước phí logistics tăng 15-20% ảnh hưởng doanh thu toàn ngành. Các doanh nghiệp đang theo dõi sát sao để giữ kế hoạch sản xuất, trong khi hiệp hội hỗ trợ thông tin và kết nối chia sẻ đơn hàng.
Trong bối cảnh này, việc chuyển hướng sang thị trường khác như Đông Nam Á được coi là giải pháp tình thế, nhưng không thể thực hiện ngay "trong chớp mắt". Doanh nghiệp cần thời gian để điều chỉnh chiến lược và tìm kiếm cơ hội mới, đồng thời duy trì ổn định thị trường nội địa.
