Người lao động Việt Nam hiện được nghỉ 12 ngày lễ, Tết mỗi năm. Con số này cao hay thấp nếu đặt cạnh các quốc gia trong khu vực và trên thế giới? Đề xuất của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam về việc bổ sung thêm 2 ngày nghỉ dịp Quốc khánh đang thu hút sự quan tâm của người lao động và doanh nghiệp. Nếu được chấp thuận, số ngày nghỉ lễ, Tết hưởng nguyên lương của người lao động Việt Nam sẽ tăng từ 12 lên 14 ngày mỗi năm.
So sánh số ngày nghỉ lễ của Việt Nam với các nước
Theo Bộ luật Lao động 2019, người lao động Việt Nam hiện được nghỉ hưởng nguyên lương 11 ngày lễ, Tết mỗi năm, bao gồm Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán, Giỗ Tổ Hùng Vương, Ngày Chiến thắng 30/4, Quốc tế Lao động 1/5, Quốc khánh và một ngày lễ cho người lao động là công dân nước ngoài. Năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam, quy định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm và hưởng nguyên lương, nâng tổng số ngày nghỉ lên 12 ngày mỗi năm.
Con số này cao hơn so với giai đoạn trước năm 2007, khi người lao động chỉ được nghỉ 8 ngày lễ trong năm. Những năm sau đó, hệ thống ngày nghỉ lễ được bổ sung thêm ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, tăng thời gian nghỉ Quốc khánh và mới nhất là Ngày Văn hóa Việt Nam. Trong bối cảnh Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất bổ sung thêm 2 ngày nghỉ dịp Quốc khánh, tổng số ngày nghỉ lễ có thể tăng lên 14 ngày mỗi năm nếu được cấp có thẩm quyền chấp thuận.
Nhiều nước châu Á có số ngày nghỉ lễ cao hơn Việt Nam
Tại Đông Nam Á, số ngày nghỉ lễ giữa các quốc gia có sự khác biệt lớn. Campuchia từng có số ngày nghỉ lễ cao nhất khu vực với gần 30 ngày, nhưng hiện đã cắt giảm và duy trì ổn định ở mức 15 ngày mỗi năm nhằm tăng tính cạnh tranh kinh tế. Thái Lan lại chọn cách tiếp cận linh hoạt hơn khi duy trì khoảng 16-19 ngày nghỉ lễ tùy từng năm, thường xuyên công bố các ngày nghỉ bắc cầu hoặc nghỉ bù để tạo thành các kỳ nghỉ dài ngày nhằm kích cầu du lịch nội địa.
Ở Đông Bắc Á, Nhật Bản có khoảng 16 ngày nghỉ lễ quốc gia mỗi năm. Hàn Quốc duy trì hệ thống nghỉ lễ tương đối dài với các kỳ nghỉ truyền thống như Tết Seollal và lễ Chuseok kéo dài nhiều ngày. Trung Quốc hiện có 13 ngày nghỉ lễ chính thức mỗi năm, trong đó nhiều dịp nghỉ được ghép với cuối tuần để tạo thành các kỳ nghỉ dài. Nếu đề xuất bổ sung 2 ngày nghỉ Quốc khánh được thông qua, tổng số ngày nghỉ lễ của Việt Nam sẽ cao hơn Trung Quốc và tiệm cận hơn với một số nền kinh tế châu Á.
Nghỉ lễ chỉ là một phần của bức tranh tổng thể
Số ngày nghỉ lễ không phải là thước đo duy nhất phản ánh thời gian nghỉ ngơi của người lao động. Tại nhiều quốc gia châu Âu, số ngày nghỉ lễ không quá cao nhưng người lao động được hưởng chế độ nghỉ phép năm dài hơn đáng kể. Liên minh châu Âu quy định người lao động được hưởng tối thiểu 4 tuần nghỉ phép có lương mỗi năm. Trên thực tế, nhiều nước như Pháp, Tây Ban Nha, Áo hay Luxembourg có tổng thời gian nghỉ hưởng lương, bao gồm nghỉ phép năm và nghỉ lễ, lên tới hơn 35-40 ngày. Theo dữ liệu của Liên minh châu Âu, số ngày nghỉ phép có lương trung bình của người lao động tại các nước thành viên vào khoảng 25 ngày mỗi năm.
Trong khi đó, theo quy định của Việt Nam, người lao động làm việc đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động được nghỉ hằng năm ít nhất 12 ngày, chưa kể các ngày nghỉ lễ, Tết. Số ngày nghỉ phép tăng theo thâm niên làm việc. Như vậy, nếu tính riêng ngày nghỉ lễ, Việt Nam không nằm trong nhóm có số ngày nghỉ thấp nhất ở châu Á, nhưng cũng chưa thuộc nhóm quốc gia có số ngày nghỉ cao.
Tranh luận về cân bằng giữa làm việc và nghỉ ngơi
Những năm gần đây, nhiều quốc gia đã xuất hiện các cuộc thảo luận về việc giảm thời gian làm việc hoặc tăng thời gian nghỉ có hưởng lương nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động. Song song với đề xuất tăng thêm 2 ngày nghỉ Quốc khánh, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng kiến nghị nghiên cứu lộ trình giảm thời giờ làm việc bình thường từ 48 giờ xuống còn 44 giờ hoặc 40 giờ mỗi tuần. Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh nhiều quốc gia phát triển đang áp dụng thời gian làm việc ngắn hơn Việt Nam. Tuy nhiên, mỗi quốc gia có điều kiện phát triển kinh tế, năng suất lao động và đặc điểm thị trường lao động khác nhau nên chính sách về ngày nghỉ lễ và thời giờ làm việc cũng có sự khác biệt.
