Trong một loạt báo cáo phân tích mới nhất, các cơ quan Liên Hợp Quốc cùng giới chuyên gia quốc tế đều cảnh báo về nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu đang cận kề. Những yếu tố đang tác động đồng thời lên hệ thống lương thực thế giới bao gồm cuộc xung đột dai dẳng tại Trung Đông và hiện tượng thời tiết nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại nhiều khu vực.
Xung đột Trung Đông và tác động đến chuỗi cung ứng
Tại hội thảo quốc tế do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) phối hợp với Tây Ban Nha chủ trì vào tuần trước, các đại biểu đã gióng hồi chuông báo động rằng, việc chuỗi cung ứng qua Eo biển Hormuz tiếp tục đình trệ sẽ làm bùng nổ cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu. Tổng Giám đốc FAO, ông Khuất Đông Ngọc, nhấn mạnh rằng những gì thế giới đang chứng kiến ở Trung Đông không chỉ đơn thuần là xung đột địa chính trị thông thường, mà còn là một cú sốc mang tính hệ thống nhằm thẳng vào mạng lưới nông nghiệp và lương thực toàn cầu.
Thủ tướng Tây Ban Nha, ông Pedro Sanchez, cũng chỉ rõ: Tình trạng phong tỏa Eo biển Hormuz, nơi trung chuyển gần một nửa lượng thương mại hàng hải về phân bón toàn cầu, đã đẩy giá phân bón tăng 50%, giáng một đòn nặng nề vào sản xuất lương thực. Dự báo cho mùa vụ 2026-2027, sản lượng sẽ giảm mạnh do chi phí đầu vào tăng cao.
Nắng nóng cực đoan đe dọa hệ thống nông nghiệp
Trong một báo cáo nghiên cứu chung công bố dịp này, FAO và Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo rằng hiện tượng nắng nóng cực độ đang đẩy hệ thống lương thực và nông nghiệp toàn cầu đến bờ vực sụp đổ, đe dọa sinh kế của hơn một tỷ người. Hiện tượng này làm gia tăng các yếu tố rủi ro, gây áp lực ngày càng lớn và làm trầm trọng thêm những điểm yếu vốn có trong hệ thống nông nghiệp thế giới. Trên khắp các hệ thống canh tác, tác động bắt đầu hiện rõ: năng suất cây trồng suy giảm, đất đai bị thoái hóa, và nguồn nước tưới tiêu trở nên khan hiếm.
Các chuyên gia Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng nắng nóng cực độ còn khiến tình trạng hạn hán và khan hiếm nước thêm nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ cháy rừng và đẩy nhanh sự lây lan của sâu bệnh. Những yếu tố này kết hợp với nhau tạo ra “hiệu ứng cộng hưởng” lan rộng trong toàn bộ hệ sinh thái, gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp.
El Nino và rủi ro gia tăng
Kết quả phân tích của JP Morgan cũng chỉ rõ rằng hiện tượng El Nino dự kiến sẽ quay trở lại vào cuối năm nay, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất lương thực và khiến giá nông sản leo thang nhanh chóng. Mối đe dọa kép từ xung đột và biến đổi khí hậu đang đè nặng lên an ninh lương thực thế giới, đòi hỏi các hành động khẩn cấp và toàn diện.
Giải pháp từ Liên Hợp Quốc
Để giảm thiểu rủi ro, Liên Hợp Quốc kêu gọi giải quyết tận gốc các nguyên nhân gây khủng hoảng, bao gồm việc giữ thông suốt dòng chảy thương mại lương thực, chuyển đổi sang chiến lược nông nghiệp thông minh, sản xuất ít carbon và giảm phụ thuộc vào phân bón tổng hợp, cũng như xây dựng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và sản xuất. Đặc biệt, các bên cần ngay lập tức chấm dứt xung đột ở Trung Đông và khơi thông tuyến vận chuyển đường biển quan trọng của thế giới.
