Kinh tế Việt Nam khởi động mạnh mẽ với nhiều tín hiệu tích cực
Ở phía sáng, guồng máy sản xuất đã quay với tốc độ nhanh chóng, mang lại những con số ấn tượng cho nền kinh tế Việt Nam trong hai tháng đầu năm. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 10,4% so với cùng kỳ, vượt xa mức tăng của năm trước và phản ánh sự phục hồi rộng khắp. Điều đáng chú ý là mức tăng này xuất hiện ở cả 34 địa phương, cho thấy nhịp phục hồi không chỉ tập trung ở các trung tâm công nghiệp lớn mà đã lan tỏa trên phạm vi rộng hơn của nền kinh tế.
Động lực từ công nghiệp chế biến và dòng vốn FDI
Động lực chính vẫn đến từ lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, với mức tăng 11,5%, đóng góp phần lớn vào mức tăng chung. Dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục chảy vào mạnh mẽ. Theo báo cáo của Cục Thống kê, vốn FDI thực hiện trong hai tháng đầu năm đạt 3,21 tỷ USD, tăng 8,8% và là mức cao nhất trong vòng 5 năm qua. Phần lớn dòng vốn này tập trung vào các nhà máy chế biến, chế tạo, chiếm hơn 80% tổng vốn FDI thực hiện.
Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã khẳng định vị trí là một mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất toàn cầu, đặc biệt ở các ngành điện tử, thiết bị và công nghiệp chế biến. Các con số đầu năm cho thấy vị trí đó vẫn đang được duy trì vững chắc.
Đầu tư công và ngoại thương khởi động sớm
Đầu tư công cũng bắt đầu khởi động sớm hơn, với vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước thực hiện đạt 83,5 nghìn tỷ đồng, bằng 9,4% kế hoạch năm và tăng hơn 11% so với cùng kỳ. Đối với một nền kinh tế đang kỳ vọng vào vai trò dẫn dắt của đầu tư công trong hạ tầng và xây dựng, việc guồng máy giải ngân vận hành sớm là một tín hiệu đáng chú ý.
Ngoại thương cũng khởi động với nhịp độ mạnh mẽ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 155,7 tỷ USD, tăng hơn 22% so với cùng kỳ. Xuất khẩu đạt 76,36 tỷ USD, trong đó các nhóm hàng điện tử, máy móc và thiết bị tiếp tục giữ vai trò chủ lực.
Những thách thức phía sau bức tranh sáng màu
Tuy nhiên, phía sau bức tranh sáng màu ấy vẫn tồn tại những nét khiến người ta phải dừng lại suy nghĩ. Trước hết là sức khỏe của khu vực doanh nghiệp. Trong hai tháng đầu năm, có gần 35.500 doanh nghiệp thành lập mới, nhưng vốn đăng ký bình quân của mỗi doanh nghiệp chỉ khoảng 8,8 tỷ đồng, giảm hơn 20% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy nhiều doanh nghiệp bước vào thị trường với quy mô nhỏ hơn và tâm thế thận trọng hơn.
Quan trọng hơn, làn sóng doanh nghiệp rời khỏi thị trường vẫn chưa dừng lại. Trong hai tháng đầu năm, gần 58.500 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh, hơn 10.600 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ giải thể, và gần 7.900 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể. Bình quân mỗi tháng có khoảng 38.500 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, phản ánh quá trình sàng lọc khắc nghiệt đang diễn ra.
Sức mua thực và cấu trúc xuất khẩu
Một câu chuyện khác nằm ở túi tiền của người tiêu dùng. Tổng mức bán lẻ tăng 7,9% nhưng thấp hơn mức 9,3% của cùng kỳ năm trước. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng thực chỉ khoảng 4,5%, cho thấy sức mua thực chưa tạo ra một cú bứt phá mạnh.
Trong lĩnh vực ngoại thương, cấu trúc xuất khẩu tiếp tục phản ánh một thực tế quen thuộc: khu vực FDI vẫn là đầu tàu, chiếm tới hơn 79% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm khoảng 21%. Cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu gần 3 tỷ USD, với phần lớn hàng nhập khẩu là máy móc, thiết bị và nguyên liệu sản xuất chiếm hơn 94% tổng kim ngạch nhập khẩu.
Ổn định giá cả và những bất định toàn cầu
Ở góc độ giá cả, bức tranh tương đối ổn định với CPI bình quân hai tháng tăng 2,94%, vẫn nằm trong vùng kiểm soát. Tuy nhiên, lạm phát cơ bản tăng 3,47% cao hơn CPI chung, cho thấy áp lực giá trong khu vực dịch vụ vẫn tồn tại. Giá vàng trong nước tăng mạnh, phản ánh tâm lý trú ẩn tài sản trong bối cảnh bất định toàn cầu gia tăng.
Những bất định ấy không chỉ đến từ trong nước. Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang làm gia tăng lo ngại về thị trường năng lượng và vận tải toàn cầu. Đối với một nền kinh tế có độ mở thương mại lớn như Việt Nam, những cú sốc như vậy có thể nhanh chóng lan sang giá cả, chi phí sản xuất và lạm phát.
Con đường phía trước đòi hỏi nội lực mạnh mẽ
Hai tháng đầu năm cho thấy nền kinh tế có nhiều cơ sở để hy vọng, nhưng con đường phía trước vẫn đòi hỏi nhiều hơn thế – đặc biệt là sức bật của khu vực doanh nghiệp trong nước và khả năng chống chịu trước những tác động từ bên ngoài. Để đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số, nền kinh tế sẽ cần thêm nhiều lực đẩy, từ cải cách thể chế, đầu tư hiệu quả cho đến sự phục hồi thực sự của khu vực doanh nghiệp nội địa.
Bài toán tăng trưởng 10% không chỉ là câu chuyện của quyết tâm chính trị đơn thuần mà đó còn là bài toán của nội lực. Sự phát triển bền vững phụ thuộc vào khả năng vượt qua thách thức và tận dụng cơ hội từ cả trong nước lẫn quốc tế.
