Chuyên gia Fulbright phân tích kinh tế hình chữ K và mục tiêu tăng trưởng 10% năm 2026
Tại tọa đàm Triển vọng các kênh đầu tư 2026 do báo Tuổi Trẻ tổ chức vào chiều ngày 2 tháng 3, ông Nguyễn Xuân Thành, giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright (Đại học Fulbright Việt Nam), đã chia sẻ những nhận định sâu sắc về bức tranh kinh tế Việt Nam. Ông nhấn mạnh: "Quá nhiều thay đổi đang diễn ra từng phút, từng ngày, tác động đến nền kinh tế. Có người vui, người buồn, đan xen lẫn lộn", phản ánh sự phức tạp và đa dạng trong các xu hướng hiện tại.
Nền kinh tế hình chữ K: Tăng trưởng 8% nhưng phân hóa rõ rệt
Theo ông Thành, kinh tế Việt Nam năm vừa qua đạt mức tăng trưởng GDP 8%, nhưng đằng sau con số này là sự phân hóa mạnh mẽ theo mô hình hình chữ K. Một số lĩnh vực phát triển mạnh, trong khi nhiều khu vực khác vẫn đối mặt với khó khăn.
- Nhóm tăng trưởng tốt: Bao gồm sản xuất cho xuất khẩu, đầu tư công, du lịch và thương mại điện tử.
- Nhóm chật vật: Gồm sản xuất phục vụ thị trường nội địa, thương mại truyền thống, doanh nghiệp nhỏ và khu vực phi chính thức.
Chuyên gia lý giải, trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, mặc dù công bố tăng khoảng 10%, nhưng lượng điện tiêu thụ - chỉ số phản ánh hoạt động thực tế - chỉ tăng 4,9% với điện thương phẩm và 7,2% với điện dùng cho công nghiệp. Điều này cho thấy sản xuất chưa thực sự bứt tốc, với chỉ số PMI trong tháng 8 và 9 năm vừa qua chỉ quanh mức 50 điểm, ngưỡng thể hiện không tăng không giảm.
Sức mua ở thị trường nội địa vẫn yếu, khiến tiêu dùng dân cư khó đạt mức tăng 8% như thống kê chính thức. Điện cho dịch vụ - thương mại chỉ tăng 4,8% và điện sinh hoạt tăng 1,1%, minh chứng cho sự hạn chế trong phục hồi nội địa.
Điểm sáng và thách thức từ các chỉ số kinh tế
Năm vừa qua, xuất khẩu đạt 475 tỉ USD, tăng 17% so với năm liền trước, nhưng nhập khẩu đạt 455 tỉ USD, tăng 19,4%, cho thấy nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu. Tuy nhiên, du lịch nổi lên như một điểm sáng rõ nét với doanh thu dịch vụ lữ hành tăng 21,7%, thu ngoại tệ đạt 15,2 tỉ USD (tăng 24,4%), và lượng khách quốc tế tăng mạnh, đặc biệt từ châu Âu và châu Á.
Về đầu tư nước ngoài, tổng vốn FDI đăng ký đạt 38,4 tỉ USD, tăng nhẹ, với vốn thực hiện đạt 27,62 tỉ USD. Trung Quốc trở thành nhà đầu tư lớn nhất nếu tính cả vốn qua Hong Kong và Singapore. Đáng chú ý, vốn đăng ký mới giảm, trong khi các dự án đang hoạt động lại tăng vốn và hoạt động mua bán - sáp nhập tăng mạnh.
Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% năm 2026 và các động lực then chốt
Ông Thành cho biết Quốc hội đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên vào năm 2026, cùng với lạm phát bình quân 4,5%, xuất khẩu tăng 8%, tăng trưởng tín dụng 15%, và tổng đầu tư toàn xã hội khoảng 40% GDP. Để đạt được điều này, động lực hàng đầu sẽ là đầu tư công, với kế hoạch đầu tư công là 995.400 tỉ đồng, và tổng quy mô có thể lên tới 1,2 triệu tỉ đồng (46 tỉ USD) nếu tính cả các nguồn khác.
Du lịch được kỳ vọng tiếp tục giữ vai trò tích cực, trong khi xuất khẩu dự báo chậm lại so với năm trước nhưng vẫn có thể đạt mức tăng 8% nếu kim ngạch hàng hóa sang Mỹ không suy giảm. Tuy nhiên, khả năng phục hồi của thị trường nội địa chưa thực sự rõ ràng, và nhập khẩu tiếp tục tăng nhanh hơn xuất khẩu, đặt ra rủi ro thâm hụt cán cân thương mại hàng hóa trong năm 2026.
Chính sách tiền tệ và triển vọng tín dụng năm 2026
Ngân hàng Nhà nước lựa chọn kịch bản thận trọng với mục tiêu tăng trưởng tín dụng đặt ở mức 15%, thấp hơn mức 19% của năm vừa qua. Dự báo thực tế tín dụng năm nay vẫn có thể đạt khoảng 16%, cao hơn mục tiêu đề ra. Ông Thành nhận định: "Nếu đọc vị nhà điều hành, thì tăng trưởng hai con số đến từ lĩnh vực sáng tạo, nâng cao năng suất chứ không phải tín dụng. Do đó có thể chúng ta phải sống với mặt bằng lãi suất cao, bù lại không phải lo tiền đồng bị mất giá". Điều này đồng nghĩa với việc khả năng tiếp cận tín dụng sẽ khó khăn hơn cho các doanh nghiệp trong năm 2026.
Chuyên gia cũng dự báo chính sách tiền tệ trong quý 1-2026 được điều hành chặt chẽ, nhưng từ quý 2, nếu áp lực hỗ trợ tăng trưởng và giảm lãi suất gia tăng, khả năng cơ quan điều hành sẽ nới lỏng linh hoạt hơn. Tuy nhiên, ông lưu ý: "Với mục tiêu tăng trưởng GDP cao, chính sách tiền tệ vẫn nằm trong trạng thái hỗ trợ tăng trưởng, nhưng khó còn nới lỏng mạnh như trước".
Tọa đàm Triển vọng các kênh đầu tư 2026 đã quy tụ nhiều chuyên gia phân tích xu hướng dòng tiền và chiến lược phân bổ tài sản, góp phần làm sáng tỏ bối cảnh kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn tăng tốc mới với những cơ hội và thách thức đan xen.
