Bộ Tài chính vừa công bố báo cáo tình hình giải ngân vốn đầu tư công 6 tháng đầu năm 2026, trong đó nhấn mạnh tiến độ chậm của hai dự án đường sắt trọng điểm quốc gia. Cụ thể, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam mới giải ngân 1.069 tỷ đồng, đạt 2% kế hoạch vốn được giao, trong khi dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng giải ngân 1.193 tỷ đồng, tương đương 2,5% kế hoạch.
Tổng quan giải ngân vốn đầu tư công
Tính đến ngày 30/6, tổng chi ngân sách Nhà nước ước đạt gần 1,15 triệu tỷ đồng, bằng 36,4% dự toán năm. Vốn đầu tư công giải ngân đạt 356.935 tỷ đồng, tương đương 35,5% kế hoạch Thủ tướng giao, tăng hơn 38.500 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025 nhưng tỷ lệ thấp hơn 0,5 điểm phần trăm. Nếu loại trừ 5% kế hoạch vốn ngân sách địa phương dành cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân thực tế đạt khoảng 36,7%.
Hai dự án đường sắt trọng điểm
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng mức đầu tư hơn 1,7 triệu tỷ đồng (khoảng 67 tỷ USD), dài hơn 1.540 km, nối Hà Nội - TP.HCM qua 15 tỉnh, thành. Tuyến đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ trên 300 km/h, chủ yếu chở khách, dự kiến khởi công năm 2026 và hoàn thành vào 2035. Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dài gần 420 km, tổng vốn hơn 203.000 tỷ đồng, khởi công cuối năm 2025, dự kiến hoàn thành năm 2030. Tốc độ thiết kế tối đa 160 km/h trên trục chính, giảm còn 80-120 km/h ở các đoạn nhánh và khu vực đô thị.
Theo Bộ Tài chính, hai dự án này được bố trí khoảng 101.000 tỷ đồng, chiếm hơn 75% kế hoạch vốn năm 2026 của Bộ Xây dựng. Nếu loại trừ chúng, tỷ lệ giải ngân của các dự án giao thông trọng điểm đạt khoảng 40,8%, cao hơn mức bình quân chung cả nước.
Nguyên nhân chậm giải ngân
Bộ Tài chính chỉ ra nhiều trở ngại như thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng do nhu cầu tăng mạnh, điều phối vật liệu giữa các vùng chưa đồng đều, giá xăng dầu và chi phí vận chuyển biến động. Công tác giải phóng mặt bằng cũng vướng mắc do khó xác định nguồn gốc đất, đơn giá và phương án bồi thường.
Phân bổ vốn đầu tư công
Đến hết tháng 6, các bộ, cơ quan và địa phương đã phân bổ chi tiết 999.971 tỷ đồng, tương đương 98% kế hoạch Thủ tướng giao. Vẫn còn 19.325 tỷ đồng chưa phân bổ tại 9 bộ, cơ quan Trung ương và 26 địa phương do nhiều dự án chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư. Chính phủ còn quản lý khoảng 89.416 tỷ đồng chưa phân bổ, dự kiến sử dụng cho các dự án khởi công mới giai đoạn 2026-2030, chương trình mục tiêu quốc gia, khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Bộ Tài chính kiến nghị Bộ Xây dựng phối hợp với địa phương theo dõi thị trường vật liệu, điều phối nguồn cung giữa các vùng để tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân trong quý III.
