Nhờ ký ức sắt son của cựu giao liên Sô Hỗn (96 tuổi), Đội K51 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk) đã tìm thấy và quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ tại khu vực Bệnh xá Trúc Bạch xưa, bên dòng suối Cà Lúi, thuộc thôn Gia Trụ, xã Phước Tân, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên (theo địa giới hành chính cũ).
Ký ức vẹn nguyên bên dòng suối Cà Lúi
Cụ Sô Hỗn, người dân tộc Chăm H'roi, sinh năm 1930, hiện sống tại thôn Phước Tân, xã Tây Sơn, tỉnh Đắk Lắk. Dù tuổi cao sức yếu, nhưng ký ức về những năm tháng làm giao liên trong kháng chiến chống Mỹ, giai đoạn 1968-1969, vẫn còn nguyên vẹn. Khi đó, cụ thuộc từng gốc cây, ngọn cỏ khu vực rừng núi nơi Bệnh xá Trúc Bạch đóng quân.
Theo lời kể của cụ Sô Hỗn, bệnh xá nằm bên suối Cà Lúi, tiếp nhận nhiều thương binh từ các mặt trận. Nhiều đồng chí bị thương quá nặng đã hy sinh và được an táng tại khu vực núi Hòn Ông xung quanh bệnh xá, chỉ bọc trong tấm tăng bạt.
Hành trình băng rừng tìm đồng đội
Thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ năm 2026, Đội K51 đã tiếp cận nguồn tin quý giá từ cụ Sô Hỗn. Cụ nhiều lần trực tiếp dẫn đường cho cán bộ, chiến sĩ băng rừng, lội suối, xác định vị trí chôn cất đồng đội năm xưa.
Ngày 7/7/2026, sau nhiều lần khảo sát, Đội K51 phối hợp với chính quyền địa phương tiến hành khai quật. Để đến hiện trường, lực lượng phải vượt hơn 5km đường rừng hiểm trở, leo núi, lội suối mất gần 2 giờ đồng hồ. Dưới cái nắng gắt và muỗi rừng, các chiến sĩ cẩn trọng đào từng lớp đất.
Kết quả xúc động: Tìm thấy 2 hài cốt liệt sĩ
Sau một ngày tìm kiếm, lực lượng chức năng đã phát hiện và quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ (chưa rõ danh tính), được bọc vẹn nguyên trong túi tử sĩ. Khi lớp đất được gạt bỏ, những mảnh xương, chiếc răng và di vật của người lính hiện ra, khiến những người chứng kiến xúc động.
Cụ Sô Hỗn bùi ngùi nhớ lại: “Ngày đó, chiến trường ác liệt lắm! Thương binh của ta từ các mặt trận chuyển về bệnh xá rất nhiều. Các y bác sĩ đã chiến đấu giành giật từng hơi thở cho bộ đội, nhưng nhiều đồng chí bị thương quá nặng đã anh dũng hy sinh.”
Ý nghĩa đặc biệt trong Chiến dịch 500 ngày đêm
Việc quy tập thành công 2 hài cốt liệt sĩ là minh chứng cho tình cảm, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và nhân dân đối với các anh hùng liệt sĩ, đặc biệt trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027).
Hiện 2 hài cốt liệt sĩ đã được lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN xác định danh tính. Các cơ quan chức năng đang chuẩn bị tổ chức Lễ truy điệu và an táng theo nghi thức quân đội và truyền thống văn hóa dân tộc.
Chiếc chìa khóa vàng từ người cựu giao liên
Trước đó, nhiều đoàn cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ đã quay lại tìm kiếm nhưng không có kết quả do địa hình thay đổi quá lớn. Sự chỉ dẫn chính xác của cụ Sô Hỗn được xem là “chìa khóa vàng” giúp đưa các anh trở về. Câu chuyện của cụ tiếp thêm động lực cho Đội K51 tiếp tục hành trình băng rừng, lội suối, đưa các anh hùng liệt sĩ trở về trong vòng tay Tổ quốc.
