Vào cuối tháng 5, những chuyến xe container đầu tiên chở vải thiều đã rời tỉnh Bắc Ninh, hướng đến thị trường Trung Quốc, chính thức khởi động mùa xuất khẩu năm nay. Khi đồng hồ điểm 1 giờ sáng, hầu hết dân làng vẫn chìm trong giấc ngủ, nhưng nông dân Trần Văn Bon đã có mặt tại vườn vải thiều của mình. Dưới ánh đèn pha, ông cùng gia đình cẩn thận hái từng chùm vải đỏ tươi trước bình minh - thời điểm trái cây tươi ngon nhất. Vài giờ sau, những trái vải này sẽ bắt đầu hành trình đến Trung Quốc, thị trường xuất khẩu vải thiều lớn nhất của Việt Nam.
Bắc Ninh - Thủ phủ vải thiều Việt Nam
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bắc Ninh là tỉnh sản xuất vải thiều lớn nhất cả nước với diện tích trồng trọt lên đến 29.800 ha. Điều kiện đất đai và khí hậu thuận lợi đã biến nơi đây thành một trong những trung tâm trồng cây ăn quả quan trọng nhất. Đối với ông Bon, người đã gắn bó với cây vải thiều hai thập kỷ tại xã Nam Dương, thị trường Trung Quốc ngày càng đóng vai trò then chốt trong sinh kế gia đình. Mặc dù thời tiết không thuận lợi khiến năng suất giảm gần một nửa so với năm ngoái, nhưng giá cả tăng cao đã phần nào bù đắp thiệt hại.
Giá vải thiều tăng gấp đôi
"Năm nay, vải thiều bán cho thương lái Trung Quốc có giá khoảng 50.000 đến 70.000 đồng mỗi kg", ông Bon nói trong lúc phân loại trái cây vào giỏ. Ông cho biết giá năm nay cao gấp đôi năm ngoái, khi vụ mùa bội thu khiến giá giảm mạnh. Để đủ điều kiện xuất khẩu, quả vải phải đạt tiêu chuẩn chất lượng: không bị sâu đầu, hình thức đẹp mắt.
Trung Quốc từ lâu đã là điểm đến xuất khẩu chính của vải thiều Bắc Ninh. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, hiện tỉnh có 243 mã vùng trồng vải thiều với diện tích hơn 17.450 ha được phê duyệt xuất khẩu ra quốc tế. Trong đó, hơn 120 mã vùng, tương ứng diện tích hơn 16.190 ha, đã đăng ký xuất khẩu sang Trung Quốc trong năm nay.
Sản lượng xuất khẩu dự kiến đạt 40.000-50.000 tấn
Ông Phạm Văn Thịnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, ước tính khối lượng vải thiều xuất khẩu sang Trung Quốc năm nay có thể đạt từ 40.000 đến 50.000 tấn. Trên khắp xã Nam Dương, mùa thu hoạch đã biến những con đường nông thôn yên tĩnh thành các tuyến đường thương mại nhộn nhịp. Xe tải xếp hàng dài gần điểm thu gom, nông dân tất bật thu hoạch, phân loại và đóng gói vải thiều để vận chuyển qua biên giới.
Nông dân Trần Văn Bình cũng chia sẻ sự lạc quan. Ông dự kiến kiếm được từ 200 triệu đến 300 triệu đồng từ xuất khẩu vải thiều sang Trung Quốc trong mùa vụ này. Dù năng suất thấp hơn, nhưng nhu cầu ổn định từ Trung Quốc đã giúp duy trì thu nhập và giảm lo ngại về đầu ra.
Trung Quốc - Đối tác thương mại hàng đầu
Theo Tân Hoa Xã, Trung Quốc là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam trong hơn hai thập kỷ. Năm 2025, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Trung Quốc vượt quá 5 tỷ USD, chiếm hơn 64% tổng kim ngạch. Sầu riêng và dừa tươi cũng rất được ưa chuộng tại thị trường này.
Khi những xe tải chở đầy vải thiều tiếp tục hướng về phía bắc đến Trung Quốc, nông dân Bắc Ninh đón nhận mùa vụ với sự tự tin. "Bây giờ thương lái Trung Quốc mua vải thiều với số lượng lớn, chúng tôi không còn lo lắng về thị trường nữa. Chúng tôi tập trung vào trồng trọt và chăm sóc để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu", ông Bình nói.
