Theo Thông tư 58/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành, doanh nghiệp siêu nhỏ không còn bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng. Quy định này chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, mang đến sự linh hoạt đáng kể cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ trong công tác kế toán.
Những điểm chính của Thông tư 58/2026
Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể bố trí người làm kế toán là người thân như cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, người đứng đầu, giám đốc hoặc tổng giám đốc, cũng như cấp phó phụ trách tài chính - kế toán. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể giao nhiệm vụ cho người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ hoặc người thường xuyên mua bán tài sản. Một lựa chọn khác là thuê dịch vụ kế toán bên ngoài theo quy định pháp luật.
Trong trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ bố trí phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng, người này được phép ký thay kế toán trưởng trên các chứng từ kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài chính của đơn vị.
Quy định về ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính
Doanh nghiệp siêu nhỏ căn cứ vào phương pháp nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) để thực hiện ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính. Nếu doanh nghiệp chuyển đổi phương pháp nộp thuế, cần áp dụng danh mục sổ kế toán phù hợp với phương pháp mới theo hướng dẫn tại Thông tư 58/2026.
Trong trường hợp trong năm tài chính, doanh nghiệp siêu nhỏ có thay đổi về tiêu chí dẫn đến không còn thuộc đối tượng áp dụng thông tư này, doanh nghiệp vẫn được tiếp tục áp dụng cho đến hết năm tài chính hiện tại. Từ năm tài chính kế tiếp, doanh nghiệp phải áp dụng chế độ kế toán theo quy định pháp luật phù hợp với quy mô mới.
Doanh nghiệp siêu nhỏ có quyền lựa chọn áp dụng chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa nếu phù hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý, nhưng phải đảm bảo áp dụng thống nhất trong một năm tài chính. Việc thay đổi chế độ kế toán chỉ được thực hiện vào ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.
Áp dụng cho hộ kinh doanh
Thông tư 58/2026 không chỉ dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ mà còn cho phép hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (gọi chung là hộ kinh doanh) lựa chọn áp dụng nếu có nhu cầu. Khi đã chọn áp dụng, hộ kinh doanh phải thực hiện nhất quán trong một năm tài chính và chỉ được thay đổi tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.
Quy định về biểu mẫu chứng từ kế toán
Để phù hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý, doanh nghiệp siêu nhỏ được phép thiết kế thêm, sửa đổi hoặc bổ sung biểu mẫu chứng từ kế toán và sổ kế toán so với các mẫu được hướng dẫn trong thông tư. Tuy nhiên, việc sửa đổi phải tuân thủ các quy định tại Điều 16, các khoản 1, 2, 3, 4 của Điều 24 Luật Kế toán, đảm bảo phản ánh đầy đủ, kịp thời, trung thực, minh bạch, dễ kiểm tra, kiểm soát và đối chiếu được tài sản, nguồn vốn của doanh nghiệp.
Đối với các chứng từ kế toán thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật khác, doanh nghiệp phải thực hiện theo quy định của pháp luật đó. Nếu doanh nghiệp siêu nhỏ sử dụng hóa đơn điện tử và được hệ thống thông tin quản lý thuế hỗ trợ xác định số thuế phải nộp, doanh nghiệp có thể sử dụng các mẫu sổ kế toán theo thông tư để theo dõi và đối chiếu.
Hiệu lực và tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ
Thông tư 58/2026 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ ngày hoặc sau ngày 1/7/2026. Theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP, tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ như sau:
- Lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp và xây dựng: Sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người, tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn năm không quá 3 tỷ đồng.
- Lĩnh vực thương mại và dịch vụ: Sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người, tổng doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn năm không quá 3 tỷ đồng.
Với những quy định mới này, doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh có thêm nhiều lựa chọn linh hoạt trong công tác kế toán, giúp giảm bớt gánh nặng hành chính và chi phí tuân thủ.
