Bộ Công Thương vừa ban hành yêu cầu các sàn thương mại điện tử phải công khai quy chế hoạt động livestream bán hàng trên nền tảng của mình. Đây là động thái nhằm tăng cường quản lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong bối cảnh hình thức bán hàng trực tuyến qua livestream đang phát triển mạnh mẽ.
Yêu cầu công khai quy chế livestream
Theo đó, các sàn thương mại điện tử phải xây dựng và công bố công khai quy chế liên quan đến hoạt động livestream bán hàng, bao gồm các nội dung về điều kiện tham gia, trách nhiệm của người bán, quyền lợi của người mua, cũng như quy trình xử lý khiếu nại và tranh chấp phát sinh trong quá trình giao dịch.
Bộ Công Thương nhấn mạnh việc công khai quy chế là cần thiết để tạo sự minh bạch, giúp người tiêu dùng hiểu rõ các điều khoản khi tham gia mua hàng qua livestream. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý giám sát và xử lý vi phạm nếu có.
Thực trạng livestream bán hàng hiện nay
Livestream bán hàng đã trở thành xu hướng phổ biến trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Tiki, TikTok Shop... Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều phiên livestream thiếu minh bạch về thông tin sản phẩm, giá cả, khuyến mại, dẫn đến tình trạng người tiêu dùng bị lừa đảo hoặc mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng.
Theo báo cáo của Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng, trong năm 2024, số lượng khiếu nại liên quan đến mua hàng qua livestream tăng 35% so với năm trước, chủ yếu tập trung vào các vấn đề như không đúng mô tả, giao hàng chậm, hoặc khó hoàn trả hàng.
Quy định cụ thể cho các nền tảng
Bộ Công Thương yêu cầu các sàn thương mại điện tử phải công khai quy chế livestream trên trang chủ hoặc ứng dụng của mình, đảm bảo người dùng dễ dàng tiếp cận. Quy chế cần nêu rõ các tiêu chí đối với người bán, bao gồm yêu cầu về chứng minh nguồn gốc sản phẩm, chính sách đổi trả, và cam kết chịu trách nhiệm về nội dung quảng cáo trong phiên livestream.
Ngoài ra, các sàn cũng phải có cơ chế giám sát nội dung phát trực tiếp, kịp thời ngăn chặn các hành vi vi phạm như bán hàng cấm, hàng nhái, hoặc lừa đảo. Trường hợp phát hiện vi phạm, sàn phải có biện pháp xử lý như cảnh cáo, tạm khóa tài khoản hoặc chuyển cơ quan chức năng xử lý theo quy định.
Tác động đến người tiêu dùng và doanh nghiệp
Theo ông Nguyễn Văn A, chuyên gia thương mại điện tử, việc công khai quy chế livestream sẽ giúp người tiêu dùng tự tin hơn khi mua sắm trực tuyến. Ông cho biết: "Quy định này tạo ra một khung pháp lý rõ ràng, buộc các bên phải tuân thủ, từ đó giảm thiểu rủi ro cho người mua và nâng cao uy tín cho các sàn thương mại điện tử."
Đối với các doanh nghiệp bán hàng, quy chế mới đòi hỏi họ phải chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về thông tin sản phẩm và quy trình bán hàng, tránh các vi phạm không đáng có. Tuy nhiên, về lâu dài, điều này sẽ góp phần xây dựng một thị trường thương mại điện tử lành mạnh và bền vững.
Lộ trình thực hiện
Bộ Công Thương yêu cầu các sàn thương mại điện tử hoàn thiện và công khai quy chế livestream trong vòng 30 ngày kể từ ngày ban hành văn bản. Sau thời gian này, cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra, giám sát việc thực hiện và xử lý nghiêm các trường hợp không tuân thủ.
Động thái này nằm trong khuôn khổ Nghị định 98/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại điện tử, đồng thời thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc tăng cường quản lý thị trường số, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thời đại công nghệ.
